To a tamne (05.12.25)

pjatk, 05. decembera 2025 spisane wot:

Na wšěch 59 kuskow butry je policija we wačoku třoch paduchow w Podstupimje namakała. Trójka bě nimale 15 kilo­gramow butry do wačoka tyknyła a so z kupnicy zminyła. Kedźbliwy kupc bě tole wobkedźbował. Přiwołana policija skućićelow njedaloko kupnicy zaja. Mužojo su policiji druhich padustwow dla derje znaći. Nětko ma sudnik rozsudźić, hač dyrbja do jastwa. Što cwólba z telko butru chcyše, njeje znate.

Ćeknjenu kruwu su po wjacorych měsacach błudźenja na brjoze jězora w hornjej Bayerskej popadnyli. Arielle, kaž ju pomocnicy mjenuja, je mjeztym na statoku organizacije za škit zwěrjatow. Kruwa bě před poł lětom z pastwy ćeknyła a žiworješe na kromje jězora. Wšitke pospyty, skoćo popadnyć, běchu zwrěšćili. Tuž ju nětko z třělbu pohłušichu. Zamołwići so bojachu, zo wona zymu njepřetraje.

Dr. Peter Reuss, kotryž je wot spočatka winowca wulkopósłanc Němskeje w Praze, je wčera Serbski seminar wopytał, zo by so wo stawiznach Serbow a jich stykach z Čechami informował.

„Dołhož Sakski kontaktny běrow w Praze eksistuje, je to prěni raz, zo je wulkopósłanc sam přeće a zajim jón wopytać zwuraznił“, rjekny nawodnica běrowa Josefina Ofner. Studowany stawiznar Reuss, kiž bě so 1964 w Freiburgu w Breisgauwje narodźił, bě dotal mjez druhim wulkopósłanc w Turkowskej a zastupowaše Němsku pola UNESCO w Parisu. Ofner rozprawja, zo je hnydom po nawjazanju kontakta a prěnjej rozmołwje wo termin w Hórnikowej knihowni prosył. Zastupjerka předsydy čěskeho towarstwa přećelow Serbow Společnost přátel Lužice (SPL) Eliška Oberhelová praji: „Zawěsće je hižo někotry wulkopósłanc Serbski seminar wopytał. Ale wón je najskerje prěni, kotryž je hnydom stawizny Serbow a jich zwisk z Čechami zrozumić chcył.“ Połdra hodźiny jeho předsyda SPL Lukáš Novosad po domje wodźeše.

Šulerjo jutře protestuja

štwórtk, 04. decembera 2025 spisane wot:
Drježdźany/Podstupim (SN). Přećiwo planowanemu zawjedźenju woborneje winowatosće, wo kotrymž zapósłancy zwjazkoweho sejma jutře rozsudźa, chcedźa młodostni po cyłej Němskej samsny dźeń protestować a to z tym zo so na šulskej wučbje njewobdźěla. K tutej akciji namołwja zwjazkarstwo „Šulski stawk přećiwo wobornej winowatosći“. W Sakskej su dotal protestne akcije w sydom městach přizjewjene, mjez druhim w Drježdźanach, Lipsku a Kamjenicy. W Braniborskej chcedźa so šulerjo w Podstupimje a Choćebuzu na akciji wobdźělić. W namołwje zwjazkarstwo pisa: „Nochcemy poł lěta našeho žiwjenja w kasernach zawrjeni być, zo bychu nas tam k podwólnosći kubłali a nas morjenje nawučili. Wójna žana perspektiwa do přichoda njeje“. Protesty njeměrja so jenož přećiwo wobornej winowatosći, ale tež zasadnje přećiwo nanućenym winowatostnym słužbam. Kultusowe ministerstwa krajow pak skedźbnjeja na winowatosć wopyta šule. Zamołwići smědźa šulerjow jenož we wosebitych wuwzaćach wot wučby wuswobodźić. Wobdźělenje na demonstraciji k tomu njesłuša.

Zeleni přećiwo praskotakam

štwórtk, 04. decembera 2025 spisane wot:

Drježdźany (dpa/SN). Na swoje poslednje posedźenje w tutym lěće je so Sakski krajny sejm dźensa zešoł. Na próstwu ­Zelenych debatowachu wo zakazu silwesterskich praskotakow. Zeleni chcedźa zwěrjata, sobudźěłaćerjow wuchowanskich słužbow a přirodu lěpje škitać. Lěwica diskutowaše wo renće a CDU wo modernizowanju stata. Dalše temy běchu lěkarske zastaranje w swobodnym staće a wuskutki titula Europskeje kulturneje stolicy za Kamjenicu.

Trump za transparencu

Washington (dpa(SN). Prezident USA Doland Trump chcył widejo wo nadpadźe mariny USA na pozdatny čołm drogowych kurěrow w Karibice wozjewić. Při tym běchu dweju přežiwjeneju zaměrnje morili. Na to bě diskusije wo tym wudyriła, hač bě nadpad w mjezynarodnych kónčinach morja a zaměrne morjenje ludoprawnisce w porjadku. Zakitowanski minister Pete Hegseth je připowědźił, zo USA z tajkimi nadpadami pokročuja.

Netanjahu so wukaza njeboji

Zwjazkowy prezident Frank-Walter Steinmeier (nalěwo) a kral Charles III. z druhimi hosćimi ducy k wječeri na česć Steinmeiera a toho mandźelskeje wčera wječor w sławnej žurli St. George‘s Hall w hrodźe Windsor. Steinmeier a jeho mandźelska wopytataj tuchwilu Wulku Britanisku a Sewjernu Irsku. Foto: dpa/Bernd von Jutrczenka

Niši dawk za jědź

štwórtk, 04. decembera 2025 spisane wot:
Berlin (dpa/SN). Zwjazkowy sejm je dźensa dopołdnja wobšěrne dawkowe naprawy na dobro dojězdźowarjow, hosćencarjow a čestnohamtskich wobzamknył. Po tym zwyša pawšalu za dojězdźowarjow wot dotal 30 na 38 centow na kilometer. W gastronomiji zniža nadhódnotowy dawk za jědźe wot 19 na sydom procentow. Zwyšić ma so pawšala za čestnohamtsce dźěłacych, na přikład za trenarjow zjawnych sportowych zjednoćenstwow. Nimo toho wo tym wuradźowachu, hač měła so Němska za wuhotowanje olympiskich hrow přizjewić.

Znowa wuličić?

štwórtk, 04. decembera 2025 spisane wot:
Berlin (dpa/SN). Zwjazkowy wuběrk za pruwowanje wólbow je dźensa wo tym wuradźował, hač dyrbja wólby zwjazkoweho sejma, kiž wotměchu so lětsa w februaru, znowa wuličić dać. Zwjazk Sahry Wagenknecht (BSW) sej tole žada. Zwjazkowy sejm je wuběrkej doporučił, próstwu BSW wotpokazać. Poslednje słowo drje změje Zwjazkowe wustawowe sudnistwo. BSW bě po hamtskim kónčnym wólbnym wuslědku ze 4,981 procentami mjezu pjećoch procentow přewšo snadnje misnył. By-li BSW tole hišće do sejma zaćahnył, njeby koalicija CDU/CSU a SPD žanu wjetšinu wjace měła.

Ukrainska delegacija w Floridźe

štwórtk, 04. decembera 2025 spisane wot:

Washington (dpa/SN). Po zetkanju zastupnikow USA z ruskim prezidentom Wladimirom Putinom su dźensa dele­gaciju z Ukrainy w USA wočakowali. Wurjadny pósłanc USA Steve Witkoff a přichodny syn prezidenta USA Donalda Trumpa, Jared Kushner, chcyštaj so z njej w Floridźe zetkać.

Ukrainski prezident Wolodymyr Zelenskyj bě nowe rozmołwy Ukrainy a USA připowědźił. „Přihotujemy zetkanje w zjednoćenych statach“, rjekny wón wčera wječor w swojim widejowym poselstwje. Ukraina wočakuje wot USA najnowše informacije. Delegaciju Ukrainy nawjedujetaj sekretar narodneje wěstotneje rady Rustem Umjerow a šef generalneho staba wójska Andrij Hnatow.

Witkoff bě Putinej předwčerawšim, wutoru, předstawy USA wo móžnym měrowym rozrisanju předstajił. Poradźowar Putina we wonkownych politiskich naležnosćach Juri Ušakow bě po pjeć hodźinow trajacym zetkanju rjekł, zo njejsu žadyn kompromis docpěli. Ze stron USA rěkaše, zo je „hišće wjele dźěła“.

Kretschmer wita debatu wo renće

štwórtk, 04. decembera 2025 spisane wot:

Sakski ministerski prezident młodym zapósłancam sejma dźakowny

Drježdźany (dpa/SN). Sakski ministerski prezident Michael Kretschmer raznu debatu wo wjele diskutowanym rentowym pakeće wuraznje wita. „Je cyle wažne, zo tutu diskusiju wjedźemy“, rjekny poli­tikar CDU powěsćerni dpa w Drježdźanach. Debata je pokazała, zo je w „swójbje unije CDU/CSU“ móžno, najebać komplikowanu temu „jara wěcownu a porjadnu debatu“ wjesć. Wón so nadźija, zo zwjazkowy sejm na jutře planowanym posedźenju rentowemu paketej přihłosuje.

Přez diskusiju je so ludźom wuwědomiło, što je trěbne, zo by renta w Němskej zawěsćena była, ministerski prezident dale rjekny. Při tym dźe wo hospodarsku wukonliwosć. „Młodźi ludźo su našemu krajej wulku dobrotu wopokazali, dokelž su prašenje renty do srjedźišća diskusije stajili.“ Přećiwo rentowemu paketej spjećuje so wosebje młoda skupina frakcije CDU/CSU w zwjazkowym sejmje. Jeje zapósłancy wotpokazuja předwidźany naćisk wysokich kóštow dla, kotrež po jich měnjenju pozdźišo nastanu, budźe-li paket w tuchwilnej formje schwaleny.

Kruta zemja – iluzija

štwórtk, 04. decembera 2025 spisane wot:
Štóž je z kolesom we Łužiskej jězorinje po puću, znaje wužadanje, dołho- a krótkodobnje zašlahane wotrězki šćežkow sčasom wobeńć. A tam je dosć rjanych ležownosćow, hdźež by nimale kaž w raju bydlił – njebychu-li dokoławokoło tafle před smjertnym strachom warnowali a wuchodźowanju při bliskim jězorje zadźěwali. Zesuwanje zemje budźe zawěsće hišće sto lět wulka tema w pohórnistwowych kra­jinach Łužicy. Ludnosći to přiběrajcy na čuwy dźe, kaž pokazuje hižo dlěje hač lětdźesatk trajaca drama njepřistupneje kónčiny Hórnikečanskeho jězora. Ludźo su hněwni a ničo wjac njewěrja, dokelž njejsu technikarjo swoje přilubjenja dodźerželi. Wočiwidnje je čłowjek w při­tomnosći wot sćěhow swojeho jednanja w zańdźenosći přežadany. Sprawniša hač prědowanje přiwěry do perfektneje techniki by jasnosć wo tym była, što je realistiske. Snadź wusměrimy so bóle na płuwace domy, kupjele a hosćency. Kruta zemje po cyłej Łužicy je iluzija. Marcel Brauman

HSSL25

LND onlineshop 2026

Chróšćan Šulerjo

Nowe poskitki knihow LND namakaće w lětušim wudaću Nowinkarja!

Nowinkar 2025