Münster (dpa/SN). Wojersku aliancu NATO počesća 2026 z mjezynarodnym mytom Westfalskeho měra. Generalny sekretar NATO Mark Rutte ma myto w radnicy Münstera přijeć, hospodarska towaršnosć Westfalska-Lippe zdźěla, kotraž myto po dwěmaj lětomaj spožča. Z wuznamjenjenjom mytuja „kontinuowace měrowe dźěło“ wojerskeho zwjazka.
W časach globalneje njewěstosće zaruča NATO spušćomnosć, spěchuje partnerstwo a zmóžnja měr přez stabilitu, předsyda towaršnosće Reinhard Zinkann wuzběhny. „Pod nawodom Marka Rutteho so pokazuje, zo njejstej wojerska sylnosć a zawěsćenje měra žadyn přećiwk, ale zo so mjez sobu wudospołnjatej.
Z Westfalskim měrom běchu 1648 surowu 30lětnu wójnu skónčili.
Berlin (dpa/SN). Na tak mjenowanym „woclowym wjeršku“ je zwjazkowy kancler Friedrich Merz (CDU) dźensa ze zastupnikami branše z wjacorych zwjazkowych krajow wuradźował, kak móhło zwjazkowe knježerstwo w krizy tčacu industriju podpěrować. Na zetkanju wobdźělichu so tež financny minister Lars Klingbeil (SPD), ministerka za hospodarstwo Katherina Reiche (CDU) kaž tež ministerka za dźěło Bärbel Bas (SPD). Nimo ministerskich prezidentow zwjazkowych krajow z woclowej industriju běchu tež šefojo předewzaćow a zastupnicy dźěłarnistwo do kanclerskeho zarjada w Berlinje přichwatali.
Němska woclowa industrija bědźi so hižo dlěši čas z wulkimi problemami. Jako dodawaćelka krizojteje awtoweje industrije nima hižo dosć woteběraćelow za swoje produkty. Wysoke cła USA importy němskeho wocla nimo toho masiwnje haća. Wysoke płaćizny energije produkciju raznje podróša. Hospodarske ministerstwo připowědźa industrijnu płaćiznu miliny wot lěta 2026.
Berlin (dpa/SN). Zwjazkowy kancler Friedrich Merz je w debaće wo syriskich ćěkancach wonkowneho ministra Johanna Wadephula (wobaj CDU) zakitował. „Wězo zwjazkowy kancler swojeho wonkowneho ministra podpěruje“, rjekny rěčnik knježerstwa Stefan Kornelius. Merz je jara spokojom, kak je frakcija CDU/CSU wutoru z temu wobchadźała. Wonkowny minister je runja druhim zamołwitym zastupnikam zwjazkoweho knježerstwa swoju poziciju w tymle prašenju rozłožił.
Wadephul bě minjeny tydźeń z wuprajenjemi wo wobydlerskej wójnje w Syriskej tójšto diskusijow w rjadach unije zbudźił. Pobywši w ćežko wobškodźenym měsće w Syriskej minister na tym nětko dwěluje, zo móža so syriscy ćěkancam hladajo na masiwne zničenja do swojeje domizny nawróćić. Merz runočasnje rjekny: „Wójna w Syriskej je nimo. Njeje žanych přičinow wjace za azyl w Němskej. Tuž móže so nawrót ćěkancow zahajić.“, wón rjekny.
Razniše chłostanja hroža přichodnje za rozbuchnjenje pjenježnych awtomatow. Zwjazkowy sejm je wčera wječor zakoń schwalił, z kotrymž minimalne chłostanje wot jednoho lěta na dwě lěće pozběhnu. Štóž při rozbuchnjenju druhich wohrožuje, dyrbi z jastwom hač do pjeć lět ličić. „Njeńdźe jenož wo pjenjezy w awtomatach, dźe wo wěstotne začuće ludźi“, rjekny zapósłanc CDU Marec Henrichmann. W Němskej je ličba rozbuchnjenych pjenježnych awtomatow minjenych dźesać lět masiwnje přiběrała.
Před strachami alkohola warnuje społnomócnjeny zwjazkoweho knježerstwa za bój přećiwo drogam Hendrik Streeck. Wón wobkedźbuje lochkomyslne wobchadźenje z alkoholom, „kiž steji při kóždej składnosći w srjedźišću“. Politikar CDU so za to wupraja, „přewodźane piće“ za młodostnych wot 14 lět wotstronić, dokelž wostanje alkohol strašna droga.
Južny Tirol je hižo lětdźesatki přikład wuspěšneje awtonomije za tam bydlace mjeńšiny. Na kongresu Federalistiskeje unije europskich narodnych mjeńšinow před tydźenjomaj w Bozenje je region puće do awtonomije zastupjerjam tamnych mjeńšinow w Europje pokazał. Z historiskich přičin stej rěč a kultura němskeje a ladinskeje ludnosće w Južnym Tirolu škitanej. Fundament toho je statut awtonomije ze swójskim zarjadnistwom w Južnym Tirolu, kotryž swjećeše w lěće 2022 swoje 50. narodniny. Region je stabilny, hospodarsce rozrostuje a towaršnosć je wusko mjez sobu zwjazana. To je w zjawnym žiwjenju wšudźe widźomne a čujomne. Awtonomija škita tři rěčne skupiny – němsku, italsku a ladinsku – přez proporcny system, wetoprawo a paritetiske komisije. Institucije prowincy zawěsćeja, zo rozsudy cyła ludnosć nosy.
Berlin (dpa/SN). Wonkowny minister Johann Wadephul (CDU) je z dalšim wuprajenjom rozhorjenje w frakciji CDU/CSU zwjazkoweho sejma zbudźił. Kaž wobdźělnicy zdźěleja, je Wadephul na frakciskim posedźenju pječa rjekł, zo wupada Syriska hórje hač Němska 1945. Hišće do posedźenja bě so zwjazkowy kancler Friedrich Merz (CDU) prócował, njedorozumjenja wotstronić, kotrež běchu po jězbje ministra do Syriskeje nastali.
Znowa čołm pašowarjow zničili
Washington (dpa/SN). Marina USA je w pacifiskim oceanje znowa pozdatny čołm wikowarjow drogow zničiła a při tym dweju mužow moriła. Tole zdźěla nawoda Pentagona Pete Gegseth. Wón mjenowaše woporaj drogoweju teroristow. Čołm je po jeho słowach drogi po znatej čarje pašowarjow transportował. USA su při akciji tajkeho razu mjeztym wjace hač 60 ludźi w mjezynarodnych kónčinach morja morili, štož powšitkowne mjezynarodne mórske prawo rani.
Warnuje před chaosom w USA
Berlin (dpa/SN). Nutřkowny politikar SPD Sebastian Fiedler je debatu nastupajo spěšny nawrót syriskich ćěkancow do jich domizny kritizował. Zwjazkowy kancler Friedrich Merz (CDU) bě diskusiju nastorčił, jako rjekny, zo je wobydlerska wójna w Syriskej nimo a zo móhli so tuž wšitcy ćěkancy nawróćić a swój kraj zaso natwarić.
Fiedler w rozhłosu rbb na to pokaza, zo tójšto ludźi ze Syriskeje mjeztym w Němskej na dźěło chodźi a dawki a socialne wotedawki płaći. „Wo tym so poměrnje mało rěči. Nawopak. Nastanje zaćišć, zo je trjeba, ludźi ze Syriskeje tak spěšnje kaž móžno zaso wotsunyć. Tuta diskusija woprawdźitosći w Němskej scyła njewotpowěduje.“