BTU strukturnu změnu přewodźa

wutora, 02. nowembera 2021 spisane wot:

Choćebuz (SN). Braniborska techniska uniwersita Choćebuz-Zły Komorow (BTU) strukturnu změnu we Łužicy wědomostnje přewodźa. Přichodnje maja tři fachowe wobłuki postup regional­neho wuwića wobkedźbować a efektiwitu dojednanych naprawow a projektow posu­dźować. Wo tym stej Braniborska statna kenclija a uniwersita wčera in­formowałoj. Jako partner je Leibnitzowy institut za hospodarske slědźenje wobdźěleny.

Slědźerjo maja mjez druhim na zakładźe ekonomiskich faktorow pruwować, hač naprawy kraja we wobłuku zakonja wo skrućenju strukturow skutkuja. Prěni raz je wotpohladane, zběhnyć daty tež z mjeńšich rumow. Tak chcedźa lěpši zakład­ informowanosće nastupajo łužiske regionalne wuwiće tež na lokalnej runi­nje zaručić. Nimo toho maja slědźerjo za politikarjow poručenja za dale­wuwiće Łužiskeho programa 2038 zdźěłać a kraje přesahowacu, interdisciplinarnu syć wo transformaciskim slědźenju na- a wu­­tworić. Projekt traje za natwarnu fazu jedne lěto a hodźi so potom maksimalnje wo dalše tři lěta podlěšić.

Na rozmołwy so dojednałoj

wutora, 02. nowembera 2021 spisane wot:

Paris (dpa/SN). We zwadźe mjez Parisom a Londonom dla licencow za rybarjenje po brexitće stej so wobě stronje na rozmołwy dojednałoj. Tak su dalšemu přiwótřenju połoženja najprjedy raz zadźěwali. Francoska bě připowědźiła, zo njebudźe chłostanske naprawy přećiwo Wulkej Britaniskej přesadźić. Tež z Londona přichadźeja signale, zo chcyli jednanja pospěšić. Konkretnje dźe wo za­powědźene licency francoskim rybarjam w britiskich mórskich kónčinach.

SPD dale najsylniša strona

Berlin (dpa/SN). SPD wostanje po najnowšim woprašowanju instituta Forsa dale z wotstawkom najsylniša politiska strona w Němskej. Po naprašowanju w nadawku nowiny Bild dósta SPD 27 procentow. To je drje procent mjenje hač minjeny tydźeń, CDU/CSU pak matej dale jenož 20 procentow. Tež wuslědki Zelenych (16 procentow) a Lěwicy (pjeć procentow) njejsu so změnili. FDP je procent přisadźiła a ma 13,5 procentow. AfD je so snadnje na 11,5 procentow polěpšiła.

Za wobrónjene truty

Zwjazkowa policija registruje dale a wjace ćěkancow, kotřiž ilegalnje z Pólskeje do Němskeje zapućuja. Jeničce minjeny kónc tydźenja su 150 tajkich zapućowanjow abo pašowanjow zličili. Njedźelu rano je policija wosrjedź Zhorjelca transporter z Pólskeje zadźeržała, kiž bě z irakskimi ćěkancami połnje wobsadźeny. Šofera su zajeli. Foto: Matthias Wehnert

Komora: Dale a mjenje lěkarjow

wutora, 02. nowembera 2021 spisane wot:

Berlin (dpa/SN). Strowotnistwo ćerpi po po­sudku Zwjazkoweje lěkarskeje komory dale a mjenje fachowcow dla. Personalna situacija w chorownjach, hla­darnjach starych a w mobilnych hladanskich słužbach so přiběrajcy přiwótřa, rjekny prezident zwjazka lěkarjow Klaus Reinhardt na wčerawšim zjězdźe lěkarjow w Berlinje. „Jeli so tule spěšnje ničo njestanje, hrozy strach, zo so cyły system sypnje.“ Tež w lěkarskej słužbje su nje­dostatki mjeztym masiwne. „Tole hižo dźensa jasnje začuwamy. Přichodne lěta so połoženje dramatisce pohubjeńši.“

Reinhardt žada sej wot SPD, Zelenych a FDP w tuchwilnych koaliciskich jed­nanjach dale sahace polěpšenja. Tójšto stacionarnych zarjadnišćow jenož hišće funguje, dokelž tam wukrajni lěkarjo dźěłaja. Nimo toho pobrachuja studijne městna za medicinu. Po wšej Němskej móhli 5 000 studijnych městnow wjace trjebać. „To by woprawdźe pomhało.“

Kritizuja Spahna

wutora, 02. nowembera 2021 spisane wot:
Berlin (dpa/SN). Zwjazk domjacych lěkarjow Němskeje je wuprajenja amtěrowaceho ministra za strowotnistwo Jensa Spahna (CDU) k móžnemu třećemu šćěpjenju přećiwo koronawirusej raznje kritizował. Zwjazkowy předsyda Ulrich Weigel rjekny: „Wšě šćěpjenske centrumy wote­wrěć a wšitkich bjez starobneho wobmjezowanja šćěpić – při tym pak so wšitke wědomostne a mediciniske dopóznaća z blida šmórnu.“ Wón njewidźi žanu přičinu, čehodla njedyrbjeli lěkarske praksy tole tohorunja zdokonjeć?“ Spahn bě namjetował, zo dyrbjeli kraje wšitke šćěpjenske centrumy zaso aktiwizować.

CDU pyta noweho předsydu

wutora, 02. nowembera 2021 spisane wot:

Berlin (dpa/SN). Pjeć tydźenjow po ćežkej poražce unije při wólbach zwjazkoweho sejma chce CDU wuhibki za nowe personelne wusměrjenje strony nastajić. W Berlinje su so k tomu prezidij a zwjazkowe předsydstwo strony zešli. Při tym dźěše najprjedy raz wo proces nastajenja noweho předsydstwa. Konferenca wokrjesnych předsydow CDU bě so minjenu sobotu z wulkej wjetšinu za to wuprajiła, zo měli čłonojo wo tym rozsudźić. CDU ma něhdźe 400 000 sobustawow.

Do zahajenja posedźenja njebě hišće jasne, hač so prěni kandidaća oficialnje za zastojnstwo předsydy přizjewja. Ambicije za naslědnistwo Armina Lascheta maja pječa bywši předsyda frakcije CDU/CSU Friedrich Merz, wonkowny politikar Norbert Röttgen a amtěrowacy strowotniski minister Jens Spahn. Tola tež hospodarski politikar Carsten Linnemann a šef frakcije unije Ralph Brinkhaus chcedźa snano kandidować. Wšitcy pjećo běchu so wčera na klawsurnym posedźenju sewjerorynsko-westfalskich zapósłancow CDU wobdźělili.

Dalše ničenje lěsow skónčić

wutora, 02. nowembera 2021 spisane wot:

Swětowa klimowa konferenca w Glasgowje z doraznymi namołwami

Glasgow (dpa/SN). Po wčerawšich doraznych namołwach nastupajo škit klimy su so statni a knježerstwowi šefojo mnohich krajow dźensa w šotiskim Glasgowje k dalšim wuradźowanjam zešli. Předstajić chcychu iniciatiwu sto statow, z kotrejž ma so hač do lěta 2030 ničenje lěsow a druhich přirodnych krajinow skónčić. Mjez wobdźělenymi krajemi su Němska, wšitke kraje EU, ale tež kraje z najwjetšimi lěsnymi płoninami kaž Kanada, Ruska, Brazilska a China. Za předewzaće chcedźa hač do lěta 2025 dwanaće miliardow eurow nałožować.

Lěsy mjenuja tež płuca zemje, dokelž wone wot čłowjeka zawinowany wuhlikowy dioksid składuja. Płonina lěsow pak drastisce woteběra. Po wobličenju fachowcow zniči so kóždu mjeńšinu płonina 27 koparskich hrajnišćow.

Mój faworit wječora

wutora, 02. nowembera 2021 spisane wot:
Na Łužiskej filmowej přehladce sym sej wčera wječor w Choćebuzu 13 zajimawych krótkofilmow wobhladał. Jedyn z nich, kiž nažel žane myto dobył njeje, ­je produkcija šulerjow Delnjoserbskeho gymnazija „Wrośenje nadpśirodnego“. Młodźi filmowcy powědaja nam na kreatiwne wašnje stawiznu wo „superryśarju“ z nadpřirodnymi mocami. Tute za to ­zasadźuje, přećiwo serbskim mytiskim postawam wojować. Zo rěča błudnička, připołdnica a wódny muž delnjoserbsce a jich přećiwnik, kiž je woblubowany Choćebuski měšćanosta, we woprawdźitosći pak čert, němsce, sposrědkuje drje na jara jednore a čorno-běłe wašnje zakładny konflikt, ale někak so to hodźi. 20mjeńšinski widejo je wšak połny spodźiwnych, ale stajnje jara lóštnych efektow. Tak jedna so zjimajo wo krótki dwurěčny trash-film, kajkiž jón hišće ženje widźał njejsym. Ale runje tuta kołwrótnosć w kombinaciji z delnjoserbšćinu wuskutkuje, zo njemóžu jón prosće zabyć. Pětr Dźisławk

So wšědnje testować

wutora, 02. nowembera 2021 spisane wot:
Podstupim (dpa/SN). Po wudyrjenju koronainfekcije w jednej z braniborskich starownjow ze 14 mortwymi chce krajne knježerstwo wukazać, zo maja so nješćěpjeni hladarjo wšědnje testować. Po informacijach powěsćernje dpa ma tuta winowatosć płaćić, je-li sydomdnjowska incidenca mjezu sto docpěła. Infekcija bě w hladarni w Schorfheide wudyriła. W domje je jenož połojca hladarkow a hladarjow přećiwo wirusej šćěpjena.

Brězan ně, Bismarck haj? Njemóžne!

wutora, 02. nowembera 2021 spisane wot:

Budyšin (SN). „Hižo wjele lět zasadźuju so zhromadnje ze stronypřesahowacej iniciatiwu w Budyšinje za česćenje najaktiwnišeho serbskeho spisowaćela a syna města: za Jurja Brězana. Bjez wuspěcha, byrnjež tole za wjace hač trěbne měła. Nětko město toho chutnje wo Bismar­ckowym pomniku diskutuja a tež wyši měšćanosta so za njón wupraja. To je njemóžne“, rjekny Caren Lay, rěčnica frakcije Lěwicy za podruž, twarstwo a bydlensku politiku, składnostnje aktualneje diskusije w Budyšinje po wobzamknjenju hłowneho wuběrka měšćanskeje rady. Po tym chcedźa na Čornoboze pomnik za Bismarcka znowa natwarić. Caren Lay k tomu rjekny: „Naše dotalne iniciatiwy k počesćenju Brězana su zwrěšćili, dokelž njejsu ani wyši měšćanosta ani měšćanscy radźićeljo zrozumili, kajka wusahowaca a wažna wosobina Brězan w stawiznach města w minjenym lětstotku bě. A kajki wuznam wón za serbsku literaturu a jeje rozšěrjenje tež mjez Njeserbami měješe. Sama njejsym na swój list wyšemu měšćanosće ani wotmołwu dóstała.

słowo lěta 2020

nawěšk