Dalše ničenje lěsow skónčić

wutora, 02. nowembera 2021 spisane wot:

Swětowa klimowa konferenca w Glasgowje z doraznymi namołwami

Glasgow (dpa/SN). Po wčerawšich doraznych namołwach nastupajo škit klimy su so statni a knježerstwowi šefojo mnohich krajow dźensa w šotiskim Glasgowje k dalšim wuradźowanjam zešli. Předstajić chcychu iniciatiwu sto statow, z kotrejž ma so hač do lěta 2030 ničenje lěsow a druhich přirodnych krajinow skónčić. Mjez wobdźělenymi krajemi su Němska, wšitke kraje EU, ale tež kraje z najwjetšimi lěsnymi płoninami kaž Kanada, Ruska, Brazilska a China. Za předewzaće chcedźa hač do lěta 2025 dwanaće miliardow eurow nałožować.

Lěsy mjenuja tež płuca zemje, dokelž wone wot čłowjeka zawinowany wuhlikowy dioksid składuja. Płonina lěsow pak drastisce woteběra. Po wobličenju fachowcow zniči so kóždu mjeńšinu płonina 27 koparskich hrajnišćow.

Mój faworit wječora

wutora, 02. nowembera 2021 spisane wot:
Na Łužiskej filmowej přehladce sym sej wčera wječor w Choćebuzu 13 zajimawych krótkofilmow wobhladał. Jedyn z nich, kiž nažel žane myto dobył njeje, ­je produkcija šulerjow Delnjoserbskeho gymnazija „Wrośenje nadpśirodnego“. Młodźi filmowcy powědaja nam na kreatiwne wašnje stawiznu wo „superryśarju“ z nadpřirodnymi mocami. Tute za to ­zasadźuje, přećiwo serbskim mytiskim postawam wojować. Zo rěča błudnička, připołdnica a wódny muž delnjoserbsce a jich přećiwnik, kiž je woblubowany Choćebuski měšćanosta, we woprawdźitosći pak čert, němsce, sposrědkuje drje na jara jednore a čorno-běłe wašnje zakładny konflikt, ale někak so to hodźi. 20mjeńšinski widejo je wšak połny spodźiwnych, ale stajnje jara lóštnych efektow. Tak jedna so zjimajo wo krótki dwurěčny trash-film, kajkiž jón hišće ženje widźał njejsym. Ale runje tuta kołwrótnosć w kombinaciji z delnjoserbšćinu wuskutkuje, zo njemóžu jón prosće zabyć. Pětr Dźisławk

So wšědnje testować

wutora, 02. nowembera 2021 spisane wot:
Podstupim (dpa/SN). Po wudyrjenju koronainfekcije w jednej z braniborskich starownjow ze 14 mortwymi chce krajne knježerstwo wukazać, zo maja so nješćěpjeni hladarjo wšědnje testować. Po informacijach powěsćernje dpa ma tuta winowatosć płaćić, je-li sydomdnjowska incidenca mjezu sto docpěła. Infekcija bě w hladarni w Schorfheide wudyriła. W domje je jenož połojca hladarkow a hladarjow přećiwo wirusej šćěpjena.

Brězan ně, Bismarck haj? Njemóžne!

wutora, 02. nowembera 2021 spisane wot:

Budyšin (SN). „Hižo wjele lět zasadźuju so zhromadnje ze stronypřesahowacej iniciatiwu w Budyšinje za česćenje najaktiwnišeho serbskeho spisowaćela a syna města: za Jurja Brězana. Bjez wuspěcha, byrnjež tole za wjace hač trěbne měła. Nětko město toho chutnje wo Bismar­ckowym pomniku diskutuja a tež wyši měšćanosta so za njón wupraja. To je njemóžne“, rjekny Caren Lay, rěčnica frakcije Lěwicy za podruž, twarstwo a bydlensku politiku, składnostnje aktualneje diskusije w Budyšinje po wobzamknjenju hłowneho wuběrka měšćanskeje rady. Po tym chcedźa na Čornoboze pomnik za Bismarcka znowa natwarić. Caren Lay k tomu rjekny: „Naše dotalne iniciatiwy k počesćenju Brězana su zwrěšćili, dokelž njejsu ani wyši měšćanosta ani měšćanscy radźićeljo zrozumili, kajka wusahowaca a wažna wosobina Brězan w stawiznach města w minjenym lětstotku bě. A kajki wuznam wón za serbsku literaturu a jeje rozšěrjenje tež mjez Njeserbami měješe. Sama njejsym na swój list wyšemu měšćanosće ani wotmołwu dóstała.

To a tamne (02.11.21)

wutora, 02. nowembera 2021 spisane wot:

Něhdźe dwaj metraj dołhej hadaj je swójba w awstralskim zwjazkowym staće Queensland w swojej klimowej připrawje wuhladała. Přiwołany fachowc za hady měješe swoju lubu nuzu jednoho wuža (Natter) wućahnyć. Tamny so přez dźěru w sćěnje zminy. Nětko chcedźa dźěru zamazać. Popadnjeneho hada dowjezechu do zwěrjatownje.

Młody mórski mjedwjedź wosrjedź dróhi je w USA njedaloko San Francisca za­sadźenje policije zawinował. Šoferojo awtow běchu zastojnikow wołali, po tym zo běchu spodźiwneho pěška wuhladali. Bjezmała bychu do zwěrjeća zrazyli. Wobrazy pokazuja zwěrjo pod dohladom policije na kromje dróhi. Mjedwjedźa su mjeztym do stacije mórskich zwěrjatow k wobkedźbowanju dowjezli. Kak je so młody ćuleń do ciwilizowaneje kónčiny zabłudźić móhł, njewědźa.

Nowa statistika Vatikana

póndźela, 01. nowembera 2021 spisane wot:

Vatikan (B/SN). Jenož w Europje ličby katoli­kow a měšnikow spaduja. To wuchadźa z noweje lětneje statistiki Vati­kana, kotruž su składnostnje swětoweho dnja misiona zašłu njedźelu wozjewili. Swětowa cyrkej zliči kónc lěta 2019 1,34 miliardow katolikow, 15,4 miliony wjace hač lěto do toho. Podźěl romsko-katolskich křesćanow stupi z tym na 17,7 procentow ludnosće. Jenož w Europje regi­strowachu 292 000 mjenje katolikow. Ličba měšnikow w přirunanju z lětom 2018 je wo 271 na 414 336 rozrostła. W Europje bě jich 2 608 mjenje. Po cyłym swěće ma katolska cyrkej w swojim nošerstwje 72 667 pěstowarnjow z něhdźe 7,5 milionami dźěći, 98 925 zakładnymi šulemi z ně­hdźe 35,2 milionami šulerjow a 49 552 dale wjeducymi šulemi z 19,4 milionami šulerjow.

Spowědne potajnstwo zběhnyli

Wuradźuja wo škiće klimy

póndźela, 01. nowembera 2021 spisane wot:

Glasgow (dpa/SN). Z narěčemi wjacorych statnych a knježerstwowych šefow su dźensa z klimowym wjerškom UNO w šotiskim Glasgowje pokročowali. W bě­hu dnja chcychu britiski premierminister Boris Johnson, generalny sekretar UNO Antonio Guterres, britiski trónowy naslědnik princ Charles a zwjazkowa kanclerka Angela Merkel porěčeć. Na pře­prošenje UNO wuradźuje 200 statnikow dwaj tydźenjej, kak móhło čłowjestwo dalšemu woćoplenju zemje zadźěwać.

Premier po poražce wotstupił

Skopje (dpa/SN). Ministerski prezident Sewjerneje Makedonskeje Zoran Zaew je po­ poražce při komunalnych wólbach w kraju wotstupił. Zapadej přichileny refor­mer je zastojnstwo jako šef knje­žerstwa a jako předsyda socialdemokra­tiskeje strony SDSM złožił. „Přewozmu zamołwitosć za wólbnu poražku“, Zaew rjekny. Hłowny nastork za wotstup bě wólbna poražka SDSM w stolicy Skopje.

London staja Parisej ultimatum

Při znjezboženju powjaznicy na horje Ještěd nad Liberecami je wčera přistajeny wobhospodarja powjaznicy žiwjenje přisadźił. Muž bě sam w kabinje, kotraž jědźeše k delnjej staciji, jako wona z něhdźe 30 metrow na zemju zrazy. W runočasnje na wjeršk jěducej druhej gondli bě 14 wosobow. Jich móžachu njezranjenych z 15 metrow wysokosće wuchować. Woblubowana kabinowa powjaznica na wjeršk hory jězdźi wot lěta 1933 bjez njezboža. Wčera chcychu sezonu skónčić. Foto: pa/David W Cerny

Spahn: Centrumy zaso wotewrěć

póndźela, 01. nowembera 2021 spisane wot:
Berlin (dpa/SN). Hladajo na přiběrace ličby infekcijow z koronawirusom žada sej amtěrowacy minister za strowotnistwo Jens Spahn (CDU) wot zwjazkowych krajow, šćěpjenske centrumy zaso wote­wrěć. Tak móhli so ludźo z třećim šćěpjenjom lěpje přećiwo wirusej škitać. Wón nimo toho namołwja, ludźi nad 60 lě­tami pisomnje na šćěpjenje přeprosyć. Kónc tydźenja bě sej Spahn wjerškowe zetkanje Zwjazka a zwjazkowych krajow nastupajo třeće šćěpjenje žadał. Daty z Israela pokazuja, zo je třeće šćěpjenje rozsudny přinošk k přewinjenju štwórteje žołmy koronapandemije, wón rjekny. Strowotniske ministerstwo w tym zwisku na to skedźbnja, zo maja zasadnje wšitcy wobydlerjo prawo na třeće šćěpjenje. Wčera bě Roberta Kochowy institut 16 887 nowych infekcijow z koronu registrował. Sydom dnjowska incidenca na 100 000 wobydlerjow je na 149,4 rozrostła.

Za 2G abo 3G

póndźela, 01. nowembera 2021 spisane wot:
Berlin (dpa/SN). Hladajo na špatne połoženje w koronakrizy namjetuje prezident zwjazka lěkarjow Klaus Reinhardt měšeńcu mjez prawidłomaj 2G a 3G. To rěka, zo bychu we wěstych wobłukach jenož hišće šćěpjeni a wustrowjeni (2G) přistup měli abo tež testowani (3G). „Mam za přiměrjene, zo nałožujemy 2G we wulkich dźělach zhromadneho žiwjenja, na přikład w muzejach a w gastronomiji. Hdyž płaći prawidło 3G na dźěłowym městnje, kaž w Italskej abo Awstriskej, móhło to tež wužitne być“, rjekny prezident lěkarskeje komory dźensa w rańšim maga­cinje sćelaka ZDF. Nimo toho měli w starownjach zaso wjace testować.

nawěšk