Z wudaća: pjatk, 20 měrca 2020

pjatk, 20 měrca 2020 13:00

Wo wobě cyrkwi šło

Wulke struktury angažement ludźi na městnje dospołnje lemja

Njebjelčicy (SN/JaW). Serbska ewangelska kaž tež katolska cyrkej stejitej před poměrnje jenakimi ćežemi. To wujewi njedawna rozmołwa dostojnikow wobeju cyrkwjow ze zapósłancomaj Serbskeho sejma w Njebjelčicach.

Kaž Serbski sejm w nowinskej zdźělence informuje, staj so zastupnikaj Serbskeho sejma Tomaš Čornak a Měrćin Krawc z Hodźijskim fararjom, přichodnym serbskim superintendentom Christophom Rummelom, a Njebjelčanskim wosadnym fararjom Michałom Nawku k dźěłowej rozmołwje zešłoj. W srjedźišću stejachu planowane strukturne reformy we woběmaj wulkimaj cyrkwjomaj, kotrež potrjechja tež serbskich wěriwych w Hornjej Łužicy.

wozjewjene w: Politika
pjatk, 20 měrca 2020 13:00

Wobzamknjenje hišće lětsa

Kalawa (SN/JaW). Naležnosće Serbow w Braniborskej měli zamołwići wjele spěšnišo zwoprawdźeć. To žada sej předsydka frakcije Lěwicy w krajnym sejmje Kathrin Dannenberg, kaž braniborska Lěwica w medijowej zdźělence informuje. Zwurazniła je to krajna politikarka, kotraž je zdobom rěčnica za mjeńšinowu politiku swojeje frakcije, tele dny na zetkanju z předsydku a čłonku Rady za serbske naležnosće Braniborskeje Kathrin Šwjelinej a Utu Henšelowej w Kalawje.

„Trjebamy skónčnje koncept nastupajo posrědkowanje delnjoserbskeje rěče wot pěstowarnje hač k abiturje“, wuzbě­hny zapósłanča Dannenberg na dźěłowej rozmołwje. „Wšitcy na koncepće wob­dźěleni, na čole braniborske ministerstwo za kubłanje, młodźinu a sport, hibaja so po tempje kaž šlinki. Ze stron koalicije faworizowany wjacerěčny koncept za wšitke njeněmske rěče, kotrež abo w kotrychž na šulach wuwučuja, njeje žane narunanje“, lěwicarka Kathrin Danneberg jasnje potwjerdźi.

wozjewjene w: Politika
pjatk, 20 měrca 2020 13:00

Jutře rozsudny dźeń

Berlin (dpa/SN). Šef kanclerskeho zarjada Helge Braun ma w krizy coronawirusa dla jutřišu sobotu za rozsudnu nastupajo dospołny zakaz, dom wopušćić. „Wobhladamy sej kónc tydźenja, kak so wobydlerjo zadźerža“, rjekny politikar CDU nowinarjam. „Sobota budźe rozsudna.“ Zwjazkowa kanclerka Angela Merkel (CDU) chce njedźelu wječor z ministerskimi prezidentami zwjazkowych krajow telefonisce wuradźować. Při tym póńdźe tež wo móžny zakaz, z domu hić.

Wumocowarjow wotprawili

New Delhi (dpa/SN). W Indiskej su štyrjoch muži, kotřiž běchu před wosom lětami studentku wumocowali a morili, wotprawili. To je jastwo w stolicy New Delhiju zdźěliło. Mužojo běchu 23lětnu lěta 2012 w busu tak brutalnje znjewužiwali, zo wona dwaj tydźenjej pozdźišo na sćěhi zranjenjow zemrě. Njeskutk bě po wšěm swěće wulku kedźbnosć zbudźił a zasadny problem wotkrył: Kóžde 15 mjeńšin w kraju po oficialnych informacijach žonu abo holcu wumocuja.

Konferenca G 7 wotprajena

wozjewjene w: Politika
pjatk, 20 měrca 2020 13:00

Prěnja kročel k wobnowjenju Domowiny

Před 30 lětami wurjadny kongres Zwjazka Łužiskich Serbow w Budyšinje přewjedli

Něhdźe 550 Serbow běše so 17. měrca 1990 dopołdnja na wulkej žurli hotela „Město Budyšin“ w sprjewinym měsće k wurjadnemu kongresej Domowiny zešło. Na wosebitym posedźenju Zwjazkoweho předsydstwa Domowiny 20. nowembra 1989 w Budyskim Serbskim domje běchu wobzamknyli, tajki wurjadny forum narodneje organizacije Serbow za 17. měrc 1990 zwołać.

Proces politiskeho přewróta w NDR žadaše sej wot w Nacionalnej fronće zjednoćenych stron a masowych organizacijow, do kotrychž Domowina słušeše, swoje dotalne skutkowanje sprawnje bilancować a nowe politiske nadawki postajić, kotrež přewrótej wotpowědowachu. Njespokojnosć ludźi z dotalnej politiku wodźaceje strony SED a knježerstwa, wobšěrne wobydlerske hibanje, wulke aktiwity wojowarjow za byrgarske prawa, mócne demonstracije, nowe ludowe hibanja kaž Nowy forum, Demokratiski zazběh, Demokratija nětko postarachu so wo towaršnostny přewrót w NDR.

wozjewjene w: Předźenak
pjatk, 20 měrca 2020 13:00

Coronawirus so dale rozšěrja

Berlin/Rom/Paris (dpa/SN). W Němskej je so dotal 14 905 ludźi z coronawirusom natyknyło. To je powěsćernja dpa wčera wječor zdźěliła, wuhódnoćejo ličby jednotliwych zwjazkowych krajow. Wosebje wjele schorjenych je w Sewjerorynsko-Westfalskej (4 970). Bayerska ma 2 280, ­Badensko-Württembergska 2 740. Dotal je 44 pacientow po cyłej Němskej wumrěło.

W Italskej je połoženje dźeń a hórše. Kraj ma w zwisku z corona-epidemiju mjeztym wjace mortwych hač China a je kraj z najwjace schorjenymi po wšej Europje. Dotal je tam 3 405 ludźi na wirus zemrěło. W měsće Bergamo dyrbjachu kašće z ćěłami z nakładnymi awtami ­wójska wotwjezć, dokelž su pochowarnje a krematorije přežadane.

Tež w Francoskej so wirus dale rozpřestrěwa. Tam je dotal 372 ludźi zemrěło, jeničce wčera 108. Ličba schorjenych je wo 1 900 na nětko 11 000 rozrostła. Něhdźe 4 700 inficěrowanych lěkuja w chorownjach. Francoska bě hižo spočatk tydźenja ludźom zakazała domy wopušćić.

Němske město Freiburg je wobydlerjam mjeztym zakazało na zjawne městna chodźić. Wukaz płaći wot jutřišeho hač do 3. apryla. Z naprawu chcedźa rozšěrjenju wirusa zadźěwać, město zdźěla.

wozjewjene w: Politika
pjatk, 20 měrca 2020 13:00

Witajće do templa wuměłstwa!

50 milionow eurow za wobnowjenje galerije starych mištrow nałožili

Wuměłscy eksperća a fachowcy za wustajeńcy su so wo to starali, zo so Semperowa galerija w nowym swětle błyšći. Telko dźiwa a požitka tu hižo dołho wjace dožiwił njejsy. Galerija starych mištrow bě drje hižo přeco něšto cyle wosebiteho. Hačrunjež tam snano zyma abo trochu ćěmno było, hač wopyta ju wjele abo mało ludźi – galerija wosta stajna městnosć wosebiteje wabiwosće. Nětko pak je wustajenišćo hišće wyši schodźenk docpěło.

Załožena wot sakskich kralow słuša zběrka k najsławnišim a najwoblubowanišim na swěće. Mjez druhim tohodla, zo žane rubježniske wuměłstwo njewopřijima. Wšitke eksponaty su prawdosćiwje a wěcywustojnje nabyte abo darjene, a hižo za čas kralow běchu zjawnosći přistupne. Snano je to tež přičina, čehoždla su kralojo w Sakskej chětro woblubowani. Woni běchu so stajnje sylnje za kulturu zasadźeli. Jeničce knježeše-li wójna abo wulka woda, zběrku zawrěchu. ­A wšitcy so wo wobstatk starosćachu.

Słuša k najsławnišim a najwoblubowanišim na swěće

wozjewjene w: Kultura & wuměłstwo
pjatk, 20 měrca 2020 13:00

Kretschmer rěči ludźom do wutroby

Drježdźany (dpa/SN). Sakski ministerski prezident Michael Kretschmer (CDU) je hladajo na dalše rozšěrjenje coronawirusa na rozum wobydlerjow w swobodnym staće apelował. „Budźće kedźbliwi, budźće solidariscy, budźće zmužići a kedźbujće na so. Dźe wo našich lubych přiwuznych“, podšmórny wón wčera w narěči ludej, kotruž je sćelak MDR wusyłał. „Smy přeswědčeni, zo ličba schorjenych přichodne dny dale přiběra. Hakle po 14 dnjach so naprawy, kotrež smy nětko wukazali, wuskutkuja. Hdyž widźimy, zo su wone wuspěšne, potom tež wěmy, z kotrymi instrumentami mamy přichodnje dźěłać.“ Hdyž so to njeporadźi, dyrbi stat dale sahace naprawy wukazać, Kretschmer připowědźi. Nadrobnosće k tomu njeje žane zdźělił.

wozjewjene w: Politika
pjatk, 20 měrca 2020 13:00

Škoda wo prócu a papjeru!

„Bautzen – Glanz und Tragik einer ­ostdeutschen Stadt“ rěka kniha ­Heidelbergčana Hansa-Jörga Staehle. Budyšan Robert Maćij je sej ju ­wobhladał a přečitał.

Čehodla Budyšin dźensa tajki je, kajkiž nastupajo „měšćansku struchłosć“, komercializaciju zjawnosće a politiskeho pačenja je? Tomu chce so w nakładni­stwje „regionalkultur“ wušła kniha „Bautzen – Glanz und Tragik einer ostdeutschen Stadt“ wěnować. Hans-Jörg Staehle njeje ju jenož napisał, wuhotował, sadźbu zestajał, wobrazy fotografował abo fotomontaže stajał, ale najskerje, kaž je w tym nakładnistwje z wašnjom, wudaće ze swójskeje kapsy zapłaćił. W partnerskim měsće Budyšina Heidelbergu bydlacy a z rodźenej Budyšanku (ze serbsko-němskimi korjenjemi) zmandźeleny Staehle sej mysli, zo je trjeba na přikładźe Budyšina rozswětlić, što w Budyšinje, w bywšej NDR, w zjednoćenej Němskej a po cyłym swěće wopak běži. To docyła tak njezajimawa mysl njeje, dokelž mamy w sprjewinym měsće wšelake hišće bóle přiwótřene konstelacije hač druhdźe. Tomule narokej pak awtor lědma wotpowěduje a hnydom na wšelakich runinach zwrěšći.

wozjewjene w: Kultura & wuměłstwo
pjatk, 20 měrca 2020 13:00

W tekstilnym zawodźe so paliło

W Korzymje dyrbjachu wčera wječor wohnjowu woboru wołać: W tamnišim tekstilnym zawodźe bě so mašina zapaliła. Bjezposrědnje na to su wohnjowi wobornicy płomjenja hašeć započeli. Hladajo na wjacore wohenje minjeneho časa w kónčinje wukazachu zamołwići wulkoalarm a pósłachu wšitke wokolne wohnjowe wobory z tójšto wobornikami do Korzymja. Jednoho z dźěławych zawoda dowjezechu do chorownje, dokelž bě jědojty kur zadychał. Hašenske dźěła dźensa rano přeco hišće trajachu, kaž zamołwići zdźělichu. Foto: Jens Kaczmarek

wozjewjene w: Politika
Byrnjež tele dny rěkało, zo sće nutřka wěsćiši, to njewoznamjenja so kóždehožkuli wulěta do přirody wzdać. Nalětni rozkćěw skići tójšto přiležnosćow, so wonka wokřewjeć – snano samo z ponyjom podłu Sprjewje a kołowokoło Mnišonca. Wažny je wotstawk, a budźmy sprawni: Syła ludźi njeje runjewon to, štož sej pasioněrowany přechodźowar přeje. Foto: SN/Hanka Šěnec

wozjewjene w: Z Łužicy

nawěšk

SERBSKE NOWINY podpěruja:

Novi Sad – kulturna stolica Europy

  • Serbski komponist, hudźbnik a spěwar Měrćin Weclich je minjenu sobotu a njedźelu w Budyskim Kamjentnym domje přewšo wuspěšnje koncertował. Přeprosył bě sej za to mnohimi hosći kaž tež młodych talentow, kotřiž z nim zhromadnje na jewišću publikum zaho
  • Měrćin Weclich a Serbski młodźinski oktet - Martin Wetzlich und das Sorbische Jugendoktett
  • Měrćin Weclich a dźěćaca spěwna skupina Šumlabrum - Martin Wetzlich und die sorbischer Kindergesangsgruppe Schumlabrumm
  • Šumlabrum - Schumlabrumm
  • Šumlabrum - Schumlabrumm
  • Měrćin Weclich a młody hudźbnik Chrystof Mikławšk (wotprawa) – Martin Wetzlich und Christoph Mikwauschk (von rechts)
  • Jamila Hórnikec - Jamila Hornig
  • Matteo Hórnik - Matteo Hornig
  • Rejwarki a rejwarjo Serbskeho folklorneho ansambla Wudwor – Tänzerinnen und Tänzer des Sorbischen Folkloreensembles Wudwor
  • Live-hudźba je najlěpša - Live-Musik ist die allerbeste
  • Walentin Bjedrich při pianje - Valentin Bedrich am Piano
  • Kapała pod nawodom Malty Rogackeho (2. wotprawa) je live hudźiła - Malte Rogacki (2. von rechts) und Band spielten live
  • Měrćin Weclich a Měrko Brankačk (wotlěwa) – Martin Wetzlich und Mirko Brankatschk (von links)
  • Poradźenej kocnertaj - Zwei wirklich gelungene Konzerte

nowostki LND