Z wudaća: wutora, 07 apryla 2020

Waršawa (dpa/SN). Pólski parlament ­je namjetej narodno-konserwatiwneje knježerstwoweje strony Prawo a sprawnosć (PiS), prezidentske wólby 10. meje jako ryzy listowe wólby přewjesć, přihłosował. Za wotpowědny naćisk zakonja je so wčera wječor wjetšina zapósłancow wuprajiła. ­Hižo rano bě zastupowacy ministerski prezident Jarosław Gowin wotstupił, dokelž njebě so jemu poradźiło knježerstwo wo tym přeswědčić, wólby wo dwě lěće přestorčić.

W Pólskej je zjawne žiwjenje koronapandemije dla mjeztym w dalokej měrje zlemjene. Zastupnicy opozicije sej toho­dla žadaja wólby přestorčić. PiS porno tomu dale na wólbnym terminje wobstawa. Jeje kandidat Andrzej Duda po naprašowanjach nawjeduje.

Zo by PiS termin přesadźiła, wužiwa wona nětko formu listowych wólbow, kotrež w Pólskej dotal scyła z wašnjom njejsu. „Póst njemóže podłožki 30 milionam wolerjow w prawym času přinjesć, dokelž nima chorosće dla dosć listonošow“, opozicija kritizuje. „To je njepřistojne.“

Britiski premier na intensiwnej staciji – zastupnicy EU wuradźuja

Berlin (dpa/SN). Zwjazkowa kanclerka Angela Merkel (CDU) je na koronawirus schorjenemu britiskemu premierministrej Borisej Johnsonej wjele mocy a bórzomne wustrowjenje přała. Wona so nadźija, zo móže Johnson chorownju bórze zaso wopušćić. To zdźěli knježerstwowy rěčnik Steffen Seibert w Berlinje. Strowotniski staw 55lětneho bě so wčera tak pohubjeńšił, zo dyrbjachu jeho na intensiwnu staciju přepołožić. Wo dokładnym połoženju britiskeho knježerstwoweho šefa oficialnje ničo znate njeje. Pječa je Johnson při wědomju.

Přećam k bórzomnemu wustrowjenju přizamknyli su so tež prezidentka komisije EU Ursula von der Leyen, francoski statny prezident Emmanuel Macron a generalny sekretar NATO Jens Stoltenberg. Mjeztym je Johnson wonkowneho minister Dominica Raaba prosył, jeho zastupować, hdźežkuli je trjeba.

Wosebje někotryžkuli starši pedagoga drje sej dotal mysleše, zo njetrjeba so hižo do swěta načasneho digitalneho wuwučowanja zanurić. Wot jednoho dnja na druhi pak dyrbjachu mnozy wašnje swojeho dźěła přestajić, korony dla. Nětko su wšitcy k tomu nuzowani, referendar runje tak kaž wučer a nawoda šule. Kajke to wužadanje! Wuknjacy gymnazija, wyšeje kaž zakładneje šule su swoje domjace nadawki po digitalnym puću posrědkowane dóstali. Wučerjo nadawki tež na te wašnje koriguja a dawaja šulerjam wotpowědny wothłós. Wobchad z digitalnej techniku zda so poněčim hižo wšědny być. A nětko wučerjo samo z pomocu kompjuterowych programow wo sensibelnych temach wuradźuja. Mam webinar, takrjec online wučersku konferencu a dalekubłanje resp. seminar, za wuběrnu ideju so mjez sobu wuměnjeć. Nadźijam so tuž, zo wučerjo tež po koronje webinar za mjezsobnu komunikaciju wužiwaja. Milenka Rječcyna

Berlin (dpa/SN). Zwjazkowe knježerstwo chce koronakrizy dla produkciju nuznje trěbnych škitnych maskow za medi­cinski wobłuk zesylnić. W tym zwisku chce pruwować, kak móže firmy při produkciji wažneho materiala nastupajo inwesticije podpěrać a zawodam garan­tować, zo produkty tež wotbudu. To je rěčnik knježerstwa Steffen Seibert po zeńdźenju tak mjenowaneho korona­kabineta zdźělił. Zaměr je, dołhodobnu potrjebu zawěsćić.

„Lekciju na čas žiwjenja“ mjenuje Marka Cyžowa z Lejna swoju dźaknu spomnjenku na Korlu Lejnika (1927–2020):

Samo na sebi wšak měła mi wěc fatalna być. Ale Korle Lejnikowa reakcija na moje zadźerženje bě mi lekcija na žiwe dny, za kotruž sym wot toho wokomika zas a zaso dźakowna.

W Instituće za serbski ludospyt w Budyšinje kónc wosomdźesatych lět rozmołwja so na schodźišću financny ekonom Korla Lejnik z kolegu. Nimoducy so k nimaj přidružu a po chwilce započinam na Korlu Lejnika rěčeć. Znajachmoj so wot prapremjery 1974 Jana Rawpoweje Sinfonije Verte bleue w Choćebuzu.

Korla Lejnik mje přetorhny: „Marka, njewidźiš ty, zo so tu rozmołwjam a zo njejsmoj hišće hotowaj?“ Zawěsće sym so začerwjeniła. „Ty wěš moje telefonowe čisło. Zazwoń mje, wučinimoj sej termin a změju za tebje chwile.“

Kak husto sym po jeho radźe druhim radźiła? Wona je mi w powołanju jara pomhała swoje dźěłowe wotběhi rja­dować. A činjach to přec ze spomnjenku na Korlu Lejnika.

29. měrca zemrě w Krakowje wuznamny komponist Krzysztof Penderecki. Hromadźe z Witoldom Lutosławskim (1913–1994) słuša wón k najznaćišim pólskim reprezentantam hudźby druheje połojcy minjeneho lětstotka.

Dnja 23. nowembra 1933 w Dębicy narodźeny studowaše Penderecki na Wysokej šuli za hudźbu w Krakowje, hdźež wuwučowaštaj jeho mjez druhim Artur Malawski a Stanisław Wiechowicz, kompoziciju a husle. Po tym skutkowaše něšto lět jako hóstny docent a dirigent w Zjednoćenych statach Ameriki, Jendźelskej a te-hdyšej Zapadnej Němskej, doniž njepowołachu jeho 1972 za direktora Krakowskeje Wysokeje šule za hudźbu.

Dołho planowany projekt nětko we Wotrowje zwoprawdźeja. Tam stabilizuja skłoninu při puću wot nawsy do směra na pěstowarnju. Prjedy hač móža před skłoninu murju natwarić, dyrbja železne kótwicy do zemje točić. Předewzaće we wobjimje 600 000 eurow gmejna, mějićel bróžnje nad skłoninu a krajne noworjadowanje wsow zhromadnje financuja. Foto: Feliks Haza

Worklecy/Wotrow/Rakecy (aha/SN). W času tuchwilneje krizy koronawirusa dla je so towaršnostne žiwjenje tež na serbskich wjeskach dospołnje změniło. Najbóle drje boli rozsud krajneje direkcije w Drježdźanach, kotraž je aktualneho połoženja dla lětuše křižerske procesiony zakazała. Tak ma so natyknjenju ze žadławym wirusom dalokož móžno zadźěwać. Zo pak by zastaranje ze žiwidłami zaručene było, su sobudźěłaćerjo w kupnicach wulkim wužadanjam wustajeni. Kóždy na wsy bydlacy pak njemóže so tam podać. Tohodla su wosebje nětko do jutrow rěznicy a pjekarjo ze swojimi předawanskimi wozami wšudźe jara witani.

Mějićel předewzaća za mjasowe a kołbasowe twory Silvio Riedel budźe swoje wudźěłki na tydźenskich wikach, ale tež srjedu wot 7 hodź. a jutrownu sobotu hižo wot 5.30 hodź. we Worklecach a zeleny štwórtk wot 7 hodź. w Rakecach poskićeć. Wón tučasnje wobkedźbuje, zo ludźo jara wjele kupuja, a wopodstatnja to ze słowami, zo „njewěstosć mnohich kupcow znjeměrnja“. Přiwšěm Silvio Riedel ludźi za jich disciplinu chwali, zo před wozom čakajo trěbny wotstawk dodźerža.

Pandemija twarski wotběh při Bjerwałdskim jězoru přemjetała

Klětno (CK/SN). Po mustrowym domje loni su nětko prěni płuwacy dom w Klětnjanskim přistawje při Bjerwałdskim jězoru na wodu stajili. Štyri dalše na to hišće čakaja. 11. měrca běchu domy přiwjezli. Hižo před měsacami dowolene ćežkotransporty z pontonami pak dyrbjachu wjacore dny w Bitterfeldźe čakać. Dalšu jězbu nadměru šěrokich jězdźi­dłow bě policija zakazała. Přičina bě wot koronawirusa zawinjeny wjace hač 60 kilometrow dołhi rynk čakacych nakładnych awtow na awtodróze A 4 wot Zhorjelca hač za Budyšinom. Tohodla dyrbjachu cyłu akciju najprjedy raz wotprajić, informuje jednaćel firmy FHG floating house Ulf Sybel. Wot minjeneho tydźenja nětko prěni dom na wodźe steji.

Kamjenc (SN/MWj). Sakske zjednoćenstwo kasowych lěkarjow je w Kamjenskej chorowni maltezow hotowostnu lěkarsku praksu wotewrěło a poskića tam wotnětka rěčne hodźiny. „Z wotewrjenjom praksy swój puć k integrowanemu nuzowemu zastaranju w Kamjenskej chorowni dale wjedźemy“, praji jeje jednaćel Sven Heise. Zaměr je centralne nuzowe přijimanje (ZNA) hač do lěta 2022, rěka w nowinskej zdźělence chorownje. W nim budźetej słužba kasowych lěkarjow a nuzowa słužba na jednym městnje zjednoćenej. Pacienta móža potom pak w nuzowej ambulancy pak w hotowostnej praksy zastarać.