Z wudaća: srjeda, 14 oktobera 2020

srjeda, 14 oktobera 2020 14:00

Dźělny lockdown wukazany

Den Haag (dpa/SN). Ministerski prezident Nižozemskeje Mark Rutte da nětko swobodne pohibowanje ludźi dźělnje wobmjezować. Korčmy, kofejownje a hosćency budu zawrjene. Po 20 hodź. je předań alkohola zakazane. Nimo toho smědźa wobydlerjo wšědnje jeno třoch hosći w swojim bydlenju witać. Na wšěch zjawnych městnosćach, we wobchodach, muzejach a bibliotekach dyrbja nahubnik wužiwać. Mi­njeny tydźeń bě strowotniski institut kraja nimale 44 000 nowych infekcijow přizjewił.

Wobmjezowanja klimje tyli

Podstupim (dpa/SN). Wobmjezowanja w zwisku z koronawirusom su w prěnim połlěće wustork wuhlikoweho dioksida do atmosfery jasnje pomjeńšili, zdźěli dźensa institut za přeslědźenje sćěhow klimy w Podstupimje. W aprylu, jako bě najwjac krajow zjawne žiwjenje zastajiło, su emisije wo 16, 9 procentow woteběrali. Slědźerjo zwěsćichu, zo je předewšěm mjenje wobchada k tomu přinošowało. Po wobmjezowanjach pak su mnohe hałzy ludoweho hospodarstwa znowa zwučenu hódnotu docpěli.

Do swětnišća startowali

wozjewjene w: Politika
srjeda, 14 oktobera 2020 14:00

Kołojězba abo pućowanje w pućowanju

Ze štyrjomi prapremjerami wot Kocora do přitomnosće a naspjet: Klasiska harmonika a atonalna awantgarda ruku w ruce

„Pućowanje po hudźbnym swěće Serbow“ – tele hesło koncerta za wiolinu a wiolu spočatk oktobra w Budyskim Serbskim muzeju dokładnje wopisuje, što je wopytowarjow wočakowało. Wšako wopřijimaše dramaturgisce wušiknje zestajany program wšitke štyri za tudyše wuměłske stawizny w tym zwisku najwažniše doby wot romantiki hač k nowej hudźbje. A tola zaklinčachu dohromady štyri kruchi prěni raz – dźakowano ma­łemu trikej. „Klasikar serbskeje hudźby“, kaž husler Rostockskeje filharmonije a moderator wječora Malte Hübner Korlu Awgusta Kocora mjenowaše, „wšak nažel­ ničo za wobsadku, kajkuž tu dźensa mamy, skomponował njeje. Tuž je nam Jan Cyž pomhał a po motiwach stare­ho mištra twórbu ‚Dźewjaty dźeń‘ spisał. Słyšiće tuž najstaršeho a naj­młódšeho komponista, potajkim Kocora a Cyža, takrjec simultanje.“ A tomu tež woprawdźe tak bě.

wozjewjene w: Kultura
srjeda, 14 oktobera 2020 14:00

Prózdniny podlěšić wulki njezmysł

Berlin/Drježdźany (dpa/SN). Sakski kultusowy minister Christian Piwarz (CDU) nima za zmysłapołne zymske prózdniny podlěšić. „Tajke přechwatane namjety šulerjow, wučerjow kaž tež staršich znjeměrnjeja“, rjekny wón wčera w Drježdźanach. Tež hdyž ličba koronainfekcijow přiběra, njeměli bjez přemyslowanja wo wobmjezowanjach kubłanja rěčeć. „Dźěći pandemiju njepřiwótřeja, kaž to samo Roberta Kochowy institut zwěsća. Nětko je wažne dowěru wuknjacych, wučacych a staršich do šule skrućić. Šula trjeba spušćomnosć město stajneje njewěstosće“, minister wuzběhny.

Dalši kultusowi ministrojo su na namjet dweju politikarjow unije, Hamburgskeho šefa CDU Christopha Ploßa a jeho frakciskeho kolegi Stephana Pilsingera (CSU), tohorunja reagowali. Naprawa wuskutkuje nowe ćeže hladajo na organizaciju. Prawidłowna wučba měła dale wobstać. Jenož regionalnje abo punktuelnje měli ju online přewjesć.

wozjewjene w: Politika
srjeda, 14 oktobera 2020 14:00

Skónčnje zaso raz dobyli

SJ Njebjelčicy

– HZ Lubuš/Bluń 2:0 (1:0)

Zestawa domjacych: Matješk – Kral, Hanu­za, Šołta, Hoelzel, Haška, Čornak (53. Plaettner), Fl. Domš, Pawlik, Korjeńk (85. Lejnart), O. Domš

Wulke wočakowanja na domjace dobyće su so koparjam Njebjelčanskeje SJ předwčerawšim skónčnje spjelnili. Je to zdobom dotal jenički třidypkowy wuspěch w lěće 2020. Koronapandemije dla su woni doma hakle tři partije wotměli.

wozjewjene w: Sport
srjeda, 14 oktobera 2020 14:00

Dźeń a wjac rizikowych kónčin

Berlin (dpa/SN). Strowotniske zarjady Němskeje su po informacijach Roberta Kochoweho instituta (RKI) w běhu minjenych 24 hodźin 5 132 nowonatyknjenych z koronawirusom přizjewili. To je 1 000 wjace hač wčera. Tež ličba wosobow, kotrež su w zwisku z wirusom ze­mrěli, je so wo 43 dalšich jasnje powjetšiła. Dźeń do toho bě jich třinaće. „Tuchwilu zwěsćamy razantniše wuwiće nowo­infekcijow po cyłym Zwjazku. Tohodla cyłu ludnosć namołwjamy, infekciski škit wobkedźbować“, pisaja fachowcy RKI. Wot spočatka pandemije je so znajmjeńša 334 585 ludźi natyknyło.

Tež rizikowych kónčin je dźeń a wjac. Wosebje w Bayerskej a Sewjerorynsko-Westfalskej su města a wokrjesy hódnotu 50 nowoinfekcijow na 100 000 woby­dlerjow w běhu sydom dnjow překročili. Na wuchodźe Němskeje je Berlin rizikowa kónčina. W Sakskej je wokrjes Rudne horiny hódnotu překročił a tuchwilu jako rizikowy region woznamjenjeny.

wozjewjene w: Politika
srjeda, 14 oktobera 2020 14:00

Wuknyć z pomocu kóstkow (14)

Idejowe wubědźowanje sakskeho ­fondsa „Čiń sobu!“ je we wosebitej ­kategoriji „Žiwa dwurěčnosć“ tworićelskosć na dobro našeje maćeršćiny ­znowa pozbudźiło. Serbske Nowiny ­tule w serialu rjad drobnych a małych projektow předstajeja.

Prěni pospyt je so radźił, Weronika Butendeichowa z Rěčneho centruma WITAJ poda so njedawno prěni króć z wjaco­rymi kašćikami na Serbsku hodźinku w Budyskej SKI. Dźěći tam běchu wězo jara wćipne, što w nich je. Wjeselo bě wulke, jako wuhladachu parlički z drjewa a rjećazki, na kotrež je tykachu. „Njejsu pak to jenož jednore parlički. Ně, na nich steja pismiki serbskeho alfabeta. Tak móža sej dźěći cyle swójsku debjenku zhotowić“, Weronika Butendeichowa rozłožuje. Tajke poskitki słušeja k zakładnym při posrědkowanju serbšćiny.

wozjewjene w: Lokalka
srjeda, 14 oktobera 2020 14:00

Adwent tež bjez wikow

Sym wšak zawěrno radšo optimist hač pesimist, ale zo so lětuše Budyske Wjacławske wiki na Třělnišću wotměja, njemóžach sej tak prawje předstajić. Kak dźě by to z wěstotnym wotstawkom fungować dyrbjało? A štó by w připołdnišej přestawce tam šoł, zo by sej praženu kołbasku popřał, kaž bě to hewak wosrjedź města? Ja zawěsće nic. Nětko je potajkim wšitko wotprajene jako sćěh přiběraceje ličby nowych koronainfekcijow. Mam to za prawy rozsud, byrnjež zamołwitym jara ćežki był. Ale někajkeje zabawy dla so z koronu natyknyć toho wšeho hódne njeje. Mnozy zawěsće wobžaruja, zo žanych wikow njebudźe, tež hdyž bychu wone hinašu formu měli. Ja měnju, zo žiwjenje přiwšěm dale póńdźe. Nichtó drje z hłodom tradać nje­trjeba, dokelž sej na wikach žanu kołbasku a žane horce wino kupić móc njebudźe. A štóž na kóždy pad trochu adwentneje nalady trjeba, ju tež druhdźe změje. Adwent budźe tež bjez wikow rjany čas, to sym cyle optimistiski. Marian Wjeńka

wozjewjene w: Politika
srjeda, 14 oktobera 2020 14:00

Energija so skrótka stróžiła

VfB Kśišow

– FC Energija Choćebuz 2:3 (1:1)

Zestawa domjacych: Drangosch – Jesch­ke, Knechtel, Taak, Felgenträger, Hebler, Zurawsky, Lopes (81. Pauling), Dahm (81. Dahm), Gerstmann, Pahlow

zestawa hosći: Stawecki – Pelivan, Jarosch, Storb, Hoppe, Gladrow (85. Ku­jovic), Eisenhuth, Hofmann, F. Geisler (88. N. Geis­ler), Brügmann, Crnički (78. Postelt)

Z napjatosću wočakowany derby we wosmifinalu krajneho pokalneho koła Braniborskeje w jenož 15 km zdalenym Kśišowje mjez tamnišim mustwom a FC Energiju je to spjelnił, štož bě na papjerje přilubił. Hižo tohodla, dokelž wyši ligist swojich hosći skrótka z 1:0 (14.) šokowaše. Choćebuženjo pak namakachu spěšnje swoju liniju, a Felix Geisler wuruna (22.). Energija wotnětka domino­waše. Škit VfB pak bě najprjedy raz njepřewinjomny. Tak dyrbješe pokutny kop pomhać. Mario Crnički bu do jědnatki, kotruž Felix Brügmann přetwori (52.), w šěsnatce połoženy. Nowopřichad Crnički třěli pozdźišo sam 3:1 (75.) a sta so hnydom z „mužom dnja“. Georg Zielonkowski

wozjewjene w: Sport
Sčasom do wulkeho dešća je sej pjećlětna Hilža wčera na zahrodźe w Jaworje słódne maleny našćipała. Pózdnje družiny lubja bohaty wunošk daloko do nazymy. Tež hdyž so zahrodna sezona nachila, maleny nas hišće zwjeseleja. Foto: SN/Hanka Šěnec

wozjewjene w: Lokalka
Rjanu zajimawosć wuhladaš wot njedawna na saněrowanym starym młynje w Swinjarni. Mějićel Pětr Lebza da tam wot dwora (wulki wobraz) a wot puća (mały wobraz) na fasadźe serbskej hrónčce namolować, štož je Žuričan Joachim Lipič wobstarał. ­Wobě hrónčce běštej něhdy w zachodźe domu namolowanej, nětko stej wonka na domje widźeć. Foto: Feliks Haza

wozjewjene w: Lokalka

nawěšk

SERBSKE NOWINY podpěruja:

Novi Sad – kulturna stolica Europy

nowostki LND