To a tamne (05.01.26)
Rubizna při spektakularnym nadpadźe na lutowarnju w Gelsenkirchenje móhła wjac hač sto milionow eurow wučinjeć. Wjacori ludźo su mjeztym zdźělili, zo mějachu wjace hač 500 000 eurow w swojich kašćikach na bance składowanych. Policija so nad informacije kupcow, zwotkal pjenjezy maja, dźiwa. Móžno je, zo jedna so wo ilegalne pjenjezy clanow. Oficialnje rěča potrjecheni wo „kwasnych pjenjezach“. Rubježnicy běchu murje trezora z točenskim nastrojom přewinyli a zamknjene kašćiki wurubili.
Wowcu „zajeli“ su policisća na dróze pola Konstanza w Badensko-Württembergskej. Wona bě z pastwy ćeknyła a běhaše po dróze. Wjacori šoferojo skoćo widźachu a na policiju zawołachu. Wowca ćekny, jako zastojnikow wuhlada. Skónčnje pak ju popadnychu a zaso na pastwu dowjezechu.
K wjace diplomatiji namołwjał
Rom (dpa/SN). Na swojej prěnjej nowolětnej Božej mši w połnje wobsadźenej Pětrowej cyrkwi je bamž Leo XIV. znjepřećelene staty k wjace diplomatiji a mjezsobnym jednanjam namołwjał. „Kóždy dźeń je za kóždeho z nas móžny spočatk noweho žiwjenja. W tutym zmysle měli do runje zahajeneho noweho lěta kročić“, wuzběhny bamž.
W Bołharskej euro zawjedli
Sofija (dpa/SN). Bołharska je spočatk lěta Lew z eurom narunała. Balkanski stat, kotryž liči k najchudšim w EU, je 21. kraj unije, w kotrymž su euro zawjedli. Nowa zhromadna změna budźe turizmej kaž tež bołharskemu wikowanju z Europu a swětom na wužitk, tak wuzběhnyštaj bołharske financne ministerstwo a narodna banka BBN. Mnozy Bołharojo pak maja strach, zo z přestajenjom měny płaćizny w kraju stupaja.
Smjertnej woporaj w Bielefeldźe
Na njewšědnym městnje, mjenujcy na staciji New Yorkskeje ...
Tragedijaw Šwicarskej
Crans-Montana (dpa/SN). Silwestersku nóc je w šwicarskej gmejnje Crans-Montana (kanton Wallis) w barje „Le Constellation“ wulki woheń wudyrił. Při tym 40 wopytowarjow zemrě, něhdźe 115 so ćežce zrani – za 80 z nich je strowotniski staw kritiski.
Jako přičinu katastrofy poda knježerstwo kantona Wallis w medijowej zdźělence wčera tak mjenowany „flashover“. Wobrot wužiwa so za njejapki rozmach małeho wohenja na wulki woheń w běhu sekundow. Přičina toho je hoberska horcota, dla kotrejež palacy so material spěšnje wěste płuny twori. Tute so potom samo bjez kontakta z płomjenjemi w běhu sekundach w eksploziji zapala. Najwjace woporow su teenagerojo a młodźi dorosćeni w starobje nad 20. žiwjenskim lětom. Bara „Le Constellation“ je mjez młodostnymi turistami wosebje woblubowana. Wjetšina zranjenych ma ćežke spalenja kože. Ale tež zajědojćenje kura dla kaž tež złamanje kosćow paniskeje tołkańcy dla je někotryžkuli z nich poćerpjeł.
Za zjawne wohnjostroje
Třo protestowacy w Iranje morjeni
Teheran (dpa/SN). Hižo pjaty dźeń za sobu su wčera syły Iranjanow w zwisku z ćežkej hospodarskej krizu w kraju přećiwo awtoritarnemu statnemu wjednistwu demonstrowali. Swědkojo rozprawjeja, zo su w metropolach wěstotne jednotki z masiwnej prezencu protestne akcije zaraćili a druhdźe w kraju z njepřiměrjenej namocu přećiwo demonstrantam postupowali. Při tym su znajmjeńša třoch z nich morili.
Zahajili běchu so protesty minjenu njedźelu, po tym zo su dewizowe kursy njejapcy spadnyli. Spontanje su předewšěm wikowarjo w stolicy Teheranje na dróhu šli. Bórze so dalše skupiny wobydlerstwa přidružichu, mjez nimi studenća a protesty wupřestrěwachu so w slědowacych dnjach na druhe regiony kraja.
Na swojim wopyće štwórtk w prowincomaj Tschahar Mahal a Bachtiari prezident Peseschkian njewšědnje wotewrjenje přizna, zo maja stat a banki winu na tuchwilnej hoberskej inflaciji w kraju. Nimo hospodarskich reformow wón připowědźi, zo subwencije za importerow šmórnje, kotřiž běchu dotal ze statneho spěchowanja dewizoweho kursa profitowali.
Tójšto spodźiwnych rozsudow
Lukáš Novosad komentuje prěnje tydźenje noweho čěskeho knježerstwa
Praha. Kajke su prěnje tři tydźenje noweho čěskeho knježerstwa byli? Wothladajo wot hodowneho tydźenja, hdyž su wšitcy wotpočowali a politika je wokomik womjelknyła, stej tydźenjej do toho samsnej byłoj, kaž cyły čas wólbnych dobyćerjow do jich knježerskeho spřisahanja – połnej njewěrjomnych anekdotow. Nowy wobswětowy minister Petr Macinka, předsyda strony Motoristé sobě, je po swojim nastupjenju do funkcije zdźělił, zo „z tym je so w Čěskej klimowa kriza zakónčiła“. A hnydom je cyły wotpowědny ministerski team za škit klimy rozpušćił. Jeho ministerski předchadnik Petr Hladík (křesćanska unija KDU-ČSL) naspomni: „Sym wćipny, štó budźe agendu z našimi europskimi partnerami diskutować a organizować.“
Pokiw čitarjam
Nawrótnikow do domizny wabili
To a tamne (02.01.26)
Wosebje zwažliwi Romjenjo su tež lětsa na prěnim dnju lěta zaso do zymneje wody rěki Tibera skočili. Tradiciju nowolětneho skakanja pěstuja w italskej stolicy wot lěta 1946. Mjez zmužitymi běše wospjet Italčan Marco Fois, kotrehož mjenuja w Romje tež „Mister OK“. Titul zdobywa sej skakar, kotryž při skoku do hłubiny z palcom a pokazowakom najlěpje gestu ok pokazuje.
Finski Oulu a słowakski Trenčín stej wot wčerawšeho nowej kulturnej stolicy Europy. Najsewjerniše europske wulkoměsto Oulu a něhdźe 2 000 kilometrow zdalene słowakske město Trenčín naslědujetej saksku Kamjenicu a słowjensko-italske namjezne dwójne město Novu Goricu/Goriziu, kotrejž běštej titul loni měłoj. Runja nimaj poskićujetej tež Oulu a Trenčín cyłe lěto bohaty program kulturnych zarjadowanjow.
