Serbja: „Indigeny lud we Łužicy?“

štwórtk, 18. januara 2024 spisane wot:

Budyšin (SN/MiP). W němskim tydźeniku Die Zeit je spočatk januara artikl pod titulom „Indigeny lud we Łužicy?“ wušoł. Awtorka Doreen Reinhard je so w nim ze Serbskim sejmom zaběrała. Jako prominentneho čłona sejma předstaji wona serbskeho prawiznika a lěweho politikarja Hajka Kozela. Eksemplarisce – na zakładźe jeho žiwjenskich nazhonjenjow – rysuje wona pozhubjowanje serbskeje rěče a kultury a w zwisku z tym tež eksistencielny strach Serbow, zo swoju narodnu identitu zhubja.

Awtorka praša so: „Štó poprawom za Serbow rěči, za nich rozsudźa?“ A zwěsća, „zo su sej Serbja w tutym prašenju hižo dlěši čas njepřezjedni“. Hladajo na to cituje Doreen Reinhard Hajka Kozela, kotryž widźi Serbow „w nutřkoserbskim konflikće“. Wona piše, zo je njespokojnosć někotrych Serbow ze skutkownosću třěšneho zwjazka Domowiny – jako „wot knježerstwa připóznateho zastupjerja ­zajimow Serbow“ – k wutworjenju Serbskeho sejma w lěće 2018 wjedła.

Rowniske dźěćetko w telewiziji

wutora, 02. januara 2024 spisane wot:

Lipsk (ML/SN). Srjedźoněmska telewizija MDR je prěni dźeń hód połdrahodźinsku dokumentaciju „Najrjeńše hodowne nałožki“ w Němskej z mjeztym njeboh ­moderatorom a sławnym spěwarjom Guntherom Emmerlichom wusyłała. Do rjadu předstajenych hodownych tradicijow słušeše Rowniske dźěćetko w Slepjanskej wosadźe.

Lydija Nowakec je dźěćetko zdrasćiła, přihladowarjow serbsce strowiła a jim po tym woblěkanje tuteje wosebiteje drasty dźěćetka z mnohimi pisanymi bantami a běłym šlewjerjom před wobličom pokazała a rozłožiła. Hotowarka bě sej zwoblěkanje dźěćetka wot swojeje mjeztym njeboh maćerje Leńki Nowakoweje, wučerki a něhdyšeje městopředsydki Domowiny, přiswojiła. Wězo je Lydija Nowakec tež wuznam a wotběh wobradźenja serbskeho Božeho dźěćetka derje rozłožiła. Škoda zo njeje na to skedźbniła, zo w Slepjanskej wosadźe nimo Rowniskeho dźěćetka šěsć dalšich tutych z trochu rozdźělnej pychu zdrasćenych mystiskich postawow wobradźejo po sydom wsach wosady chodźa.

Lubosć k serbskej rěči sej wotkrył

wutora, 17. oktobera 2023 spisane wot:

„Rěče su wulke zbožo a wotewru wrota k swětej.“ W tutym zmysle pisataj młodaj Serbaj, Franciska Grajcarekec z Hornjeje a Maksimilian Hasacki z Delnjeje Łužicy w aktualnym wudaću „Lausitz Magazin – Zeit für Veränderung“, kotrež wuchadźa štyri króć wob lěto w nakładźe 10 000 eksemplarow.

Łužica jako domizna serbšćiny a němčiny. Rěči zwjazujetej a zmóžnitej interakciju, być dźěl towaršnosće. „Rěčne kupy w swójbje, pěstowarni, šuli, gmejnskim zarjadnistwje abo tež serbowacy dźěd [zjednoća] so do zwisowaceho swěta. Słowoskład z kóždym rěčnym rumom rosće.“ Komunalny­ program k spěchowanju serbšćiny w zjawnosći financuje Wojerowski serwisowy běrow Domowiny. W nim dźěła Franciska wot lěta 2019. W programje prócuja so wo to, zo bychu sej wšitcy wobydlerjo swojich korjenjow wuwědomili. Wosebje ći serbskeho rěčneho pochada su přeprošeni, so do Łužicy nawróćić. Zhroma­dne reflektowanje a wujasnjenje je dobry zakład za towaršnostne žiwjenje.

Tež serbske listowe znamki pokazali

štwórtk, 05. oktobera 2023 spisane wot:

Składnostnje zeńdźenja filatelistow minjeny kónc tydźenja w Budyšinje je ­wušła brošurka, w kotrejž wěnuje so Budyšan Bernd Seiler narodnej mjeńšinje Serbow w Němskej a Budyšan Matthias Koksch pyše serbskeje družčeje šnóry.

Seiler wopisa w swojim přinošku serbsku kónčinu, kotraž přez swoju dwurěčnosć napadnje. Wona je tuž tež za filatelistow wuznamna, wšako wužiwachu hižo w lěće 1966 dwurěčne póstowe kołki. Připowěsnjene su wjacore karty a listowe znamki z wšelakorych lět, kotrež jeho wuprajenje potwjerdźa.

W dalšim wěnuje so raz wobšěrnišo raz mjenje wobšěrnje mjez druhim teritorialnemu rozdźělenju Hornjeje a Delnjeje Łužicy, kulturelnemu spočatkej 19. lětstotka we Łužicy z wosobinomaj Smolerja a Kocora a štož je za njeho wězo jara zajimawe: wosebite přiležnosće w dwurěčnej kónčinje. Tam naspomni roznošowanje póšty w Błótach – w lěću tradicionalnje z čołmom, w zymje na zalodźenej wodźe ze smykačemi – a festiwal serbskeje kultury w Budyšinje. Tež za to pokazuja karty z dwurěčnymi póstowymi kołkami na listowych znamkach.

Serbja w němskorěčnych podcastach

wutora, 11. apryla 2023 spisane wot:

W dźeń a njepřewidnišej husćinje němskorěčnych podcastow jewja so přiběrajcy tež Serbja. Tak je so njedawno projekt „Konsumgut:Ost“ aktualnej sceny popoweje hudźby we Łužicy wěnował; a format „Auf den Tag genau“, předstajacy wubrane, před sto lětami wušłe přinoški Berlinskich nowinow a časopisow, pokaza, zo njeje diskusija wo wudobywanju brunicy a sćěhach na přirodu a wobydlerjow fenomen našeho časa. Tež „serbske prašenje“ po Prěnjej swětowej wójnje bu w tym wobłuku hižo wobswětlene.

Wo „wulkopósłanči Serbow“

srjeda, 01. měrca 2023 spisane wot:

Berlin (ML/SN). „Po wjace hač 30 lětami nastupi w sakskim kulturnym minis­terstwje jako prěnja žona dr. Madlena Malinkec do zastojnstwa społnomócnjeneje za Serbow.“ Tak rozprawja Berlinski tydźenik Superillu wot 16. februara w dlěšej rozprawje wo tym, zo je 42lětna žona, kotraž je w serbskej swójbje w Hrodźišću wotrostła, nastupiła funkciju zamołwiteje za serbske naležnosće w Sakskim statnym ministerstwje za wědomosć, kulturu a turizm.

„Často dźe wo pjenjezy. Jenož stabilne financowanje zmóžnja serbsku kulturu zachować, na přikład přez dźiwadłowe předstajenja. Tež změna strukturow je wulka tema.“ Tak cituje Superillu Madlenu Malinkec. „Serbsku rěč a tradicije na wsach su jónkrótne swójske znamjenja regiona, kotrež maja so zachować.“ We wšědnym dnju społnomócnjeneje dźe tež wo pobrachowace fachowe dźěłowe mocy. Faluja pedagogojo, kiž móžeja dźěćom rěč a kulturu posrědkować. Madlena Malinkec je tuž w rozmołwje z Lipšćanskej uniwersitu.

„Serbja su lubi, pomocliwi ludźo“

wutora, 01. nowembera 2022 spisane wot:

W Mnichowskim nakładnistwje Europaverlag wuńdźe loni rozšěrjeny, aktualizowany nakład knihi „Wer Beine hat, der laufe“. Kaž w podtitlu steji, wopřija edicija powědanja hišće žiwych dźewjeć swědkow ćěkanja a wuhnaća němskeje ludnosće z dźensnišeje Pólskeje a Čěskeje, a to w lětomaj 1945 a 1946.

Wo Budyšinje ze serbskimi klišejemi

srjeda, 13. apryla 2022 spisane wot:

Telewizijny sćelak MDR je sobotu, 9. jutrownika, nawječor, połhodźinski přinošk wo Budyšinje jako „Pućowanje po Sakskej“ wusyłał. Moderatorku wočakowaše bywši wuspěšny sportowc a rodźeny Budyšan Maik Petzold jako přewodźer. Přihladowarjo zhonichu tak, zo ma Budyšin 17 wěžow, 80 hosćencow a wjace hač tysac twarskich pomnikow.

Z wěžow bu Stara wodarnja k wobhladanju wupytana. Moderatorka a přewodźer podaštaj so 115 schodow horje hač na wuhladnišćo techniskeho pomnika. Pohlad na křiwu Bohatu wěžu, na tachantsku cyrkej swj. Pětra a někotre swojorazne blečki stareho Budyšina so skrótka pokazowachu. Wězo njepobrachowaše Budyske jastwo jako wosebitosć města. Tule pak jasnje na to njepokazachu, zo běštej w měsće dwě jastwje. Spočatk 20. lětstotka twarjena wulka chłostarnja, w ludźe „Žołta běda“ mjenowana, a wot lěta 1956 mjeńše „stasijastwo Budyšin II“. Tele nětčiše wopomnišćo bu pak jenož pokazane.

Athelstone/Awstralska, Giddings/Texas (SN/CoR). W srjedźišću měrcowskeho wudaća časopisa awstralskeho serbskeho towarstwa Wend/Sorb Society of South ­Australia steji spožčenje Myta Ćišinskeho Trudli a Janej Malinkec. Pod hesłom „Trudla receives Honour“ (Trudla počesćena) informuja wo tym, zo staj Malinkec mandźelskaj loni najwyše wuznamjenjenje serbskeje towaršnosće za swój wjelelětny angažement za nju wot Załožby za serbski lud dóstałoj. Dale dopominaja na wopyt Trudle Malinkoweje w Južnej ­Awstralskej, Victoria a New South Wales 2018, hdźež bě so wona z mnohimi serbskimi potomnikami rozmołwjała. Zdobom skedźbnjeja na to, zo je Trudla Malinkowa znata jako awtorka knihi „Shores of Hope“ wo serbskich wupućowarjach do Ameriki a Awstralskeje. Slěduje połdrastronski wobšěrny portret Trudle a Jana Malinkec wot Andreasa Kirschki z detailowymi informacijemi wo jeju žiwjenskich stacijach, angažemenće a zasłužbach. Artikl kónči so z dźakom a gratulaciju „tež wot nas wšitkich w Awstralskej“.

Zwada Bismarcka dla w medijach

srjeda, 20. oktobera 2021 spisane wot:

Drježdźany (ML/SN). „Kajki je to signal w dobje zjednoćeneje Europy?“ Takle cituje nowina Dresdner Morgenpost w swojim nastawku „Zběžk Serbow přećiwo pomnikej Bismarcka“ minjeny štwórtk předsydu Domowiny Dawida Statnika. Wón wupraja so w nowinskej zdźělence přećiwo planowanemu nowonastajenju pomnika za němskeho a pruskeho kanclera wjercha Otta von Bismarcka w Budyskim lěsu na Čornoboze při tamnišim hórskim hosćencu přez stronje Alternatiwa za Němsku (AfD) bliske spěwne towarstwo ­Bautzener Liedertafel. „Njehladajo wšěch napjatosćow su ludy Europy dźensa bohudźak daloko preč wot myslenja Bismarcka, zo je wójna wažny wobstatk ­politiki. Tohodla nochcemy Bismarcka ani darjeneho“, Dresdner Morgenpost Statnika cituje. Pokazuje na to, zo bě Bismarck přećiwo narodnym mjeńšinam kaž Serbam, Polakam a Danam w Južnym Schleswigu raznje postupował.

Serbska debata

nowostki LND