Wo Budyšinje ze serbskimi klišejemi

srjeda, 13. apryla 2022 spisane wot:

Telewizijny sćelak MDR je sobotu, 9. jutrownika, nawječor, połhodźinski přinošk wo Budyšinje jako „Pućowanje po Sakskej“ wusyłał. Moderatorku wočakowaše bywši wuspěšny sportowc a rodźeny Budyšan Maik Petzold jako přewodźer. Přihladowarjo zhonichu tak, zo ma Budyšin 17 wěžow, 80 hosćencow a wjace hač tysac twarskich pomnikow.

Z wěžow bu Stara wodarnja k wobhladanju wupytana. Moderatorka a přewodźer podaštaj so 115 schodow horje hač na wuhladnišćo techniskeho pomnika. Pohlad na křiwu Bohatu wěžu, na tachantsku cyrkej swj. Pětra a někotre swojorazne blečki stareho Budyšina so skrótka pokazowachu. Wězo njepobrachowaše Budyske jastwo jako wosebitosć města. Tule pak jasnje na to njepokazachu, zo běštej w měsće dwě jastwje. Spočatk 20. lětstotka twarjena wulka chłostarnja, w ludźe „Žołta běda“ mjenowana, a wot lěta 1956 mjeńše „stasijastwo Budyšin II“. Tele nětčiše wopomnišćo bu pak jenož pokazane.

Athelstone/Awstralska, Giddings/Texas (SN/CoR). W srjedźišću měrcowskeho wudaća časopisa awstralskeho serbskeho towarstwa Wend/Sorb Society of South ­Australia steji spožčenje Myta Ćišinskeho Trudli a Janej Malinkec. Pod hesłom „Trudla receives Honour“ (Trudla počesćena) informuja wo tym, zo staj Malinkec mandźelskaj loni najwyše wuznamjenjenje serbskeje towaršnosće za swój wjelelětny angažement za nju wot Załožby za serbski lud dóstałoj. Dale dopominaja na wopyt Trudle Malinkoweje w Južnej ­Awstralskej, Victoria a New South Wales 2018, hdźež bě so wona z mnohimi serbskimi potomnikami rozmołwjała. Zdobom skedźbnjeja na to, zo je Trudla Malinkowa znata jako awtorka knihi „Shores of Hope“ wo serbskich wupućowarjach do Ameriki a Awstralskeje. Slěduje połdrastronski wobšěrny portret Trudle a Jana Malinkec wot Andreasa Kirschki z detailowymi informacijemi wo jeju žiwjenskich stacijach, angažemenće a zasłužbach. Artikl kónči so z dźakom a gratulaciju „tež wot nas wšitkich w Awstralskej“.

Zwada Bismarcka dla w medijach

srjeda, 20. oktobera 2021 spisane wot:

Drježdźany (ML/SN). „Kajki je to signal w dobje zjednoćeneje Europy?“ Takle cituje nowina Dresdner Morgenpost w swojim nastawku „Zběžk Serbow přećiwo pomnikej Bismarcka“ minjeny štwórtk předsydu Domowiny Dawida Statnika. Wón wupraja so w nowinskej zdźělence přećiwo planowanemu nowonastajenju pomnika za němskeho a pruskeho kanclera wjercha Otta von Bismarcka w Budyskim lěsu na Čornoboze při tamnišim hórskim hosćencu přez stronje Alternatiwa za Němsku (AfD) bliske spěwne towarstwo ­Bautzener Liedertafel. „Njehladajo wšěch napjatosćow su ludy Europy dźensa bohudźak daloko preč wot myslenja Bismarcka, zo je wójna wažny wobstatk ­politiki. Tohodla nochcemy Bismarcka ani darjeneho“, Dresdner Morgenpost Statnika cituje. Pokazuje na to, zo bě Bismarck přećiwo narodnym mjeńšinam kaž Serbam, Polakam a Danam w Južnym Schleswigu raznje postupował.

Judith Kubicec wuznamjenjena

pjatk, 24. septembera 2021 spisane wot:

Berlin (ML/SN). Časopis SUPER illu předstaja w čisle 37 „50 najwažnišich Wuchodoněmcow“. Z fotami a krótko­tekstami zhoniš wo dźiwadźelnikach kaž Wolfgangu Stumphje z Drježdźan, spisowaćelach kaž we Worklecach rodźenym Lukasu Rietzschelu, wo sportowcach kaž Martinje Schulzu, molerjach kaž w Němskich Pazlicach rodźenym Georgu Baselitzu. Mjez politikarjemi su zastupjeni Angela Merkel a Michael Kretschmer (wobaj CDU) a Gregor Gysi (Lěwica).

Mjez pjećomi wuznamnymi hudźbnikami je tež dirigentka a bywša intendantka Serbskeho ludoweho ansambla Judith Kubicec. Wona je jako w Budyšinje rodźena Serbowka předstajena. „Je sobu najbóle renoměrowana dirigentka w Němskej a po cyłym swěće připóznata“, w SUPER illu rěka. Manfred Laduš

Trać dyrbi spominanje ...

srjeda, 28. apryla 2021 spisane wot:

Prěnje čisło w 31. lěće wuchadźenja časopisa Česko-lužický věstník je nimale bjezwuwzaćnje hižo dlěje abo hakle njedawno zemrětym wosobinam wěnowane. W prěnim přinošku podawataj Jurij Łušćanski a Radek Čermák hłowne žiwjenske daty a mjenujetaj zasłužby „mištra“ Bjarnata Krawca składnostnje jeho 160. narodnin (5.2.1861–25.11.1948). K tomu wozjewjena je baseń Milana Hrabala „Bjarnat ve V./Bjarnat we W.“ w čěskej a serbskej rěči. Łušćanski spomina w dalšim artiklu na zetkanja z Hanku Krawcec, dźowku Bjarnata Krawca, narodźenej před 120 lětami (13.3.1901– 19.10.1990). Awtor tež pisa, zo bě w interneće w słowjenskim časopisu dotal nje­znate dźěła wuměłče namakał. Molerka, grafikarka Hanka Krawcec je w Budyšinje stajnje w tutymaj dźěłomaj widźeć: na sćěnje při Mosće měra z logom „Serbski ludowy ansambl“ a w Serbskim domje na přizemju w barbnym woknje ze znamješkom Domowiny. (Přispomnjenje MK: W lěće 1950 po wjacorych naćiskach zhotowjene znamješko bu 1951 na 1. zwjazkowym kongresu prěni raz zjawnje předstajene).

Ameriska chwalba Kochej

wutora, 13. apryla 2021 spisane wot:

Nalětnje wudaće ameriskeho fachoweho časopisa World literature today, dwuměsačnje wudawaneho wot Uniwersity Oklahoma, wobsahuje nimo wosebiteje ćežišćoweje sekcije wo spisowaćelskim tworićelstwje chinskich dźěłowych migrantow a zhladowanja 21 mjezynarodnych awtorkow a awtorow na rasistiski masaker w Tulsy znowa retomas recensijow. Mjez prominentnymi literatami, kaž staj to na přikład Cixin Liu a Olga Tokar­czuk, nańdźemy tež Serba. Stawiznar a přełožowar John K. Cox wěnuje so w swojej kritice loni w Ludowym nakładnistwje Domowina wušłej knize Jurja ­Kocha „Gruben–Rand–Notizen“.

Sorabistika wěsty job

srjeda, 17. měrca 2021 spisane wot:

Hamburg (ML/SN). „W Lipsku móžeš sora­bistiku za wučerstwo studować abo studij z bachelorskim abo masterskim zakónčenjom wolić. Za semester zapisuje so mjez pjeć do dźesać studowacych sora­bistiki. Tohodla wuknu woni w jara małych skupinach. Po studiju sorabistiki skići so jim garantija za powołanske městno.“

Tak zhoniš w tydźeniku Die Zeit na stronje dźěłowych wikow pod rubriku „Wysokošulski swět“. Dale čitar zhoni, zo mó­že absolwent w serbskim sydlenskim rumje we Łužicy na šulach w statnje zaručenej wučbje serbšćiny tónle předmjet podawać. Móžno pak tež je, po tym­ w muzeju abo nakładnistwje dźě­łać. Časopis cituje prof. Edwarda Worna­rja w Lipsku: „Za sorabistiku maš na zwjazkowej runinje jenož jednu pro­fesuru. Wězo njehodźi so wobšěrnosć předmjeta tak zaručić. W slědźenju a wučbje koncentrujemy so tuž na zachowanje rěče hornjo- a delnjoserbšćiny.“

„Zabsolwowach Serbski gymnazij a studuju nětko sorabistiku, zo bych sobu­ pomhała swoju wohroženu ma­ćeršćinu wuchować“, praji studentka Hańžka Wjeselic.

Praski časopis Česko-lužický věstník“ předstaja w najnowšim wudaću mjeztym 70lětneho Jurja Łušćanskeho jako serbskeho funkcionara a basnika. Pod foto­grafiju jubilara su wažne žiwjenske daty rodźeneho Njebjelčana podate. Wustaja so, zo so wón hižo „dołhodobnje serbskemu tworjacemu wuměłstwu wěnuje“ (sam dźě žadne unikaty wobsedźi – M. K.), zo bě jeho zběrka basnjow „Čer­wjeń­ brěškow“ 2011 w Budyšinje a lěto pozdźišo we Warnoćicach w čěskej rěči wušła a zo nětko wobdźěłane druhe wudaće předleži (Praha 2020). Wozjewjena je baseń „Smjerć rjenje“ w přełožku Milana Hrabala.

Móhli wuznamnu rólu zabrać

srjeda, 27. januara 2021 spisane wot:

Praha (SN/bn). Mjezynarodna nowinska platforma Kafkadesk chce po swójskim podaću „ultralokalne nowinki z centralneje Europy sposrědkować“ a tak „wuwaženišemu wobrazej wo skupinje Visegrád-krajow polěkować“. Njedawno je tónle ramik takrjec wopušćiła a artikl wo Serbach wozjewiła. Pod nadpismom „Ći tamni Němcy: Kak su Serbja comeback w centralnej Europje nastu­pili“ rozprawja awtor Jefferson Sinclair wo wobydlerjach „w třikrajowym róžku Němska-Čěska-Pólska“. Region to, w kotrymž móhł „wopytowar na kuriozny feno­men storčić. Nańdźeš dwurěčnje po­pisa­ne tafle­ a znački, raz němsce raz w słowjanskej rěči, podobnej čěšćinje abo pólšćinje. Tola wo žanu z njeju so njejedna – je to­ serbšćina.“

Rěčny kurs z Benom Bělkom

srjeda, 06. januara 2021 spisane wot:

Dokelž dyrbješe za lońši awgust planowany kurs serbskeje rěče w Budyšinje wupadnyć, zarjadowa Praske Towarstwo přećelow Serbow za swojich krajanow tydźenski kurs w małej wsy Budislavje blisko Litomyšla. Předsyda towarstwa Lukáš Novosad bě Radworčana Bena Bělka za­zwonił a próstwu wuprajił, hač njemóhł z čěskimi přećelemi někotre rěčne rozmołwy přewjesć. Bjez wulkeho wahanja něhdyši rozhłosownik připraji a poda so 31. julija na jězbu do susodneho kraja. Tam měješe Bělk „bjez pedagogiskeho wukubłanja“, kaž w najnowšim wudaću časopisa Česko-lužický věstník pisa, ze skupinu zajimcow w serbšćinje „lekcije, přednoški wo serbskej hudźbje, medijach, folklorje a stawiznach a samozrozumliwje zabawu“. A w rjanym domje čěskeho PEN-centruma je so samo horstka serbskich młodostnych lóštnej bjesadźe a spěwanju přidružiła.

nawěšk

nowostki LND