Judith Kubicec wuznamjenjena

pjatk, 24. septembera 2021 spisane wot:

Berlin (ML/SN). Časopis SUPER illu předstaja w čisle 37 „50 najwažnišich Wuchodoněmcow“. Z fotami a krótko­tekstami zhoniš wo dźiwadźelnikach kaž Wolfgangu Stumphje z Drježdźan, spisowaćelach kaž we Worklecach rodźenym Lukasu Rietzschelu, wo sportowcach kaž Martinje Schulzu, molerjach kaž w Němskich Pazlicach rodźenym Georgu Baselitzu. Mjez politikarjemi su zastupjeni Angela Merkel a Michael Kretschmer (wobaj CDU) a Gregor Gysi (Lěwica).

Mjez pjećomi wuznamnymi hudźbnikami je tež dirigentka a bywša intendantka Serbskeho ludoweho ansambla Judith Kubicec. Wona je jako w Budyšinje rodźena Serbowka předstajena. „Je sobu najbóle renoměrowana dirigentka w Němskej a po cyłym swěće připóznata“, w SUPER illu rěka. Manfred Laduš

Trać dyrbi spominanje ...

srjeda, 28. apryla 2021 spisane wot:

Prěnje čisło w 31. lěće wuchadźenja časopisa Česko-lužický věstník je nimale bjezwuwzaćnje hižo dlěje abo hakle njedawno zemrětym wosobinam wěnowane. W prěnim přinošku podawataj Jurij Łušćanski a Radek Čermák hłowne žiwjenske daty a mjenujetaj zasłužby „mištra“ Bjarnata Krawca składnostnje jeho 160. narodnin (5.2.1861–25.11.1948). K tomu wozjewjena je baseń Milana Hrabala „Bjarnat ve V./Bjarnat we W.“ w čěskej a serbskej rěči. Łušćanski spomina w dalšim artiklu na zetkanja z Hanku Krawcec, dźowku Bjarnata Krawca, narodźenej před 120 lětami (13.3.1901– 19.10.1990). Awtor tež pisa, zo bě w interneće w słowjenskim časopisu dotal nje­znate dźěła wuměłče namakał. Molerka, grafikarka Hanka Krawcec je w Budyšinje stajnje w tutymaj dźěłomaj widźeć: na sćěnje při Mosće měra z logom „Serbski ludowy ansambl“ a w Serbskim domje na přizemju w barbnym woknje ze znamješkom Domowiny. (Přispomnjenje MK: W lěće 1950 po wjacorych naćiskach zhotowjene znamješko bu 1951 na 1. zwjazkowym kongresu prěni raz zjawnje předstajene).

Ameriska chwalba Kochej

wutora, 13. apryla 2021 spisane wot:

Nalětnje wudaće ameriskeho fachoweho časopisa World literature today, dwuměsačnje wudawaneho wot Uniwersity Oklahoma, wobsahuje nimo wosebiteje ćežišćoweje sekcije wo spisowaćelskim tworićelstwje chinskich dźěłowych migrantow a zhladowanja 21 mjezynarodnych awtorkow a awtorow na rasistiski masaker w Tulsy znowa retomas recensijow. Mjez prominentnymi literatami, kaž staj to na přikład Cixin Liu a Olga Tokar­czuk, nańdźemy tež Serba. Stawiznar a přełožowar John K. Cox wěnuje so w swojej kritice loni w Ludowym nakładnistwje Domowina wušłej knize Jurja ­Kocha „Gruben–Rand–Notizen“.

Sorabistika wěsty job

srjeda, 17. měrca 2021 spisane wot:

Hamburg (ML/SN). „W Lipsku móžeš sora­bistiku za wučerstwo studować abo studij z bachelorskim abo masterskim zakónčenjom wolić. Za semester zapisuje so mjez pjeć do dźesać studowacych sora­bistiki. Tohodla wuknu woni w jara małych skupinach. Po studiju sorabistiki skići so jim garantija za powołanske městno.“

Tak zhoniš w tydźeniku Die Zeit na stronje dźěłowych wikow pod rubriku „Wysokošulski swět“. Dale čitar zhoni, zo mó­že absolwent w serbskim sydlenskim rumje we Łužicy na šulach w statnje zaručenej wučbje serbšćiny tónle předmjet podawać. Móžno pak tež je, po tym­ w muzeju abo nakładnistwje dźě­łać. Časopis cituje prof. Edwarda Worna­rja w Lipsku: „Za sorabistiku maš na zwjazkowej runinje jenož jednu pro­fesuru. Wězo njehodźi so wobšěrnosć předmjeta tak zaručić. W slědźenju a wučbje koncentrujemy so tuž na zachowanje rěče hornjo- a delnjoserbšćiny.“

„Zabsolwowach Serbski gymnazij a studuju nětko sorabistiku, zo bych sobu­ pomhała swoju wohroženu ma­ćeršćinu wuchować“, praji studentka Hańžka Wjeselic.

Praski časopis Česko-lužický věstník“ předstaja w najnowšim wudaću mjeztym 70lětneho Jurja Łušćanskeho jako serbskeho funkcionara a basnika. Pod foto­grafiju jubilara su wažne žiwjenske daty rodźeneho Njebjelčana podate. Wustaja so, zo so wón hižo „dołhodobnje serbskemu tworjacemu wuměłstwu wěnuje“ (sam dźě žadne unikaty wobsedźi – M. K.), zo bě jeho zběrka basnjow „Čer­wjeń­ brěškow“ 2011 w Budyšinje a lěto pozdźišo we Warnoćicach w čěskej rěči wušła a zo nětko wobdźěłane druhe wudaće předleži (Praha 2020). Wozjewjena je baseń „Smjerć rjenje“ w přełožku Milana Hrabala.

Móhli wuznamnu rólu zabrać

srjeda, 27. januara 2021 spisane wot:

Praha (SN/bn). Mjezynarodna nowinska platforma Kafkadesk chce po swójskim podaću „ultralokalne nowinki z centralneje Europy sposrědkować“ a tak „wuwaženišemu wobrazej wo skupinje Visegrád-krajow polěkować“. Njedawno je tónle ramik takrjec wopušćiła a artikl wo Serbach wozjewiła. Pod nadpismom „Ći tamni Němcy: Kak su Serbja comeback w centralnej Europje nastu­pili“ rozprawja awtor Jefferson Sinclair wo wobydlerjach „w třikrajowym róžku Němska-Čěska-Pólska“. Region to, w kotrymž móhł „wopytowar na kuriozny feno­men storčić. Nańdźeš dwurěčnje po­pisa­ne tafle­ a znački, raz němsce raz w słowjanskej rěči, podobnej čěšćinje abo pólšćinje. Tola wo žanu z njeju so njejedna – je to­ serbšćina.“

Rěčny kurs z Benom Bělkom

srjeda, 06. januara 2021 spisane wot:

Dokelž dyrbješe za lońši awgust planowany kurs serbskeje rěče w Budyšinje wupadnyć, zarjadowa Praske Towarstwo přećelow Serbow za swojich krajanow tydźenski kurs w małej wsy Budislavje blisko Litomyšla. Předsyda towarstwa Lukáš Novosad bě Radworčana Bena Bělka za­zwonił a próstwu wuprajił, hač njemóhł z čěskimi přećelemi někotre rěčne rozmołwy přewjesć. Bjez wulkeho wahanja něhdyši rozhłosownik připraji a poda so 31. julija na jězbu do susodneho kraja. Tam měješe Bělk „bjez pedagogiskeho wukubłanja“, kaž w najnowšim wudaću časopisa Česko-lužický věstník pisa, ze skupinu zajimcow w serbšćinje „lekcije, přednoški wo serbskej hudźbje, medijach, folklorje a stawiznach a samozrozumliwje zabawu“. A w rjanym domje čěskeho PEN-centruma je so samo horstka serbskich młodostnych lóštnej bjesadźe a spěwanju přidružiła.

Recensija knihi„Židowka Hana“

póndźela, 04. januara 2021 spisane wot:
Choćebuz (JuK/SN). Němska nowina „Jüdische Allgemeine“ je w swojim předhodownym wudaću wozjewiła wobšěrnu recensiju Jurja Kochoweje nowele „Hana – eine jüdisch-sorbische Erzählung“, ­kotruž je w nowej wersiji wudało Berlinsko-Lipšćanske nakładnistwo Hentrich/Hentrich. Awtorka recensije Anett Böttger piše, zo předstaja awtor Koch na „jasne a hnujace wašnje“ wosud serbskeje katolskeje holcy židowskeho pochada za čas fašistiskeho přesćěhanja „nje­ariskich“ ludźi. Jurij Koch je hižo w lěće 1963 prěni króć z powědančkom „Židowka Hana“ (Ludowe nakładnistwo Domowina) na dóńt Hany Šěrcec z Hórkow pokazał. Böttger chwali, zo z nowej wersiju powědki, wozjewjenej prěni raz w němskej rěči, nětko tež dalši čitarjo wo wosudźe serbskeje židowki zhonja. Recensentka wuzběhuje tež dokumentariske dosłowo Berlinskeho historikarja Dr. H. Simona ze Centruma judaicum.

W sewjeročěskim Rumburku bydlaca 70lětna Zdeňka Ondrušová je zestajała knižku wo swojej maćeri Hanje (Annje) Žaludovej, rodźenej Šimanec z Radworskich Młynskich chěžow. Na spodobnje wuhotowanych 120 stronach wuběrneje papjery zhonimy z tekstom a wobšěrnej zběrku fotow tójšto ze žiwjenja Serbowki, wosebje wo jeje přebywanju w Čěskej wot lěta 1946 hač do kónca žiwjenja w lěće 2007. W lisće do Budyšina pisa dźowka Zdeňka, zo měješe mać zajimawe žiwjenje. Sama so jako Połserbowka wuznawa, kotraž so rady na wopyty pola dźěda a wowki dopomina.

Dokumenty wo Wójćechu Kóčce

srjeda, 07. oktobera 2020 spisane wot:

W Serbskej protyce za lěto 2021 je nastawk wo archeologu Wójćechu Kóčce z Wownjowa. Awtor je pólski wědomostnik, přećel Serbow, čłon Maćicy Serbskeje Piotr Pałys z Opola. Tajke daty ze žiwjenja a skutkowanja serbsko-pólskeho slědźerja dotal druhdźe wozjewjene njeběchu.

Wo skutkowanju Kóčki po Druhej swětowej wójnje wuńdźe pólskorěčna kniha „Wójćech Kóčka we łužiskoserbskim narodnym hibanju (1945–1950) – wuběr dokumentow“. Piotr Pałys zestaja zběrku z 52 dokumentami na zakładźe studija podłožkow w archiwach we Waršawje, Wrócławju, w Poznanju a Budyšinje. Hłowny wobsah knihi su spisy k poćaham mjez Serbami a Pólskej – k tomu wupokazanych je 31 spisow z Budyskeho Serbskeho kulturneho archiwa, 13 z pólskich archiwow. 35 aktow je mašinopisnych, 14 rukopisnych, tři artikle su nowinske wotćišće. Wjetšina, 34, je w hornjoserbšćinje, 18 pak w pólšćinje.

nawěšk

nowostki LND