Statnik zwěsća spad rěčneho stawa
Na sćelaku Deutschlandfunk wusyłachu předwčerawšim přinošk ze serbskej temu. Přinošk připowědźujo pokaza moderator wusyłanja campus & karriere Tobias Schlemper na to, zo je serbšćina po zastopnjowanju UNESCO wohrožena rěč. W přinošku krajneho korespondenta za Braniborsku Christopha Richtera njerozeznawaja mjez delnjo- a hornjoserbšćinu. Tuž z njeho tež njewuchadźa, zo wobsteji nastupajo wohroženje rěče rozdźěl mjez serbšćinomaj; delnjoserbšćina je po měritkach UNESCO „chutnje wohrožena“, hornjoserbšćina „wohrožena“. W přinošku pak dźe skerje wo to pokazać, na kotre wašnje so akterojo w Delnjej Łužicy wo to prócuja, delnjoserbšćinu wozrodźować. Moderator zaměstnja region podłu pólsko-němskeje mjezy, hdźež dwurěčne tafle dróhow nadeńdźe, popisane w serbskej a němskej rěči. Praji so, zo je kóždy dźesaty wobydler Łužicy Serb a z tym přisłušnik připóznateje mjeńšiny w Němskej. Na to je słyšeć bórbolenje wobdźělnikow delnjoserbšćinu posrědkowaceho projekta Zorja. Po tym so rěč hižo njejewi. Wučer Gregor Wieczorek rozłoži zmysł Zorje.
Punkrock a bozankowa poliwka
„We 80 dnjach po Sakskej“ rěka serija Sakskich Nowin (SZ), w kotrejž lokalni redaktorojo ludźi w swojim regionje wopytuja a předstajeja. Pod titulom „Serbja, punkrock a bozankowa poliwka“ staj reporteraj Budyskeje redakcije SZ Fionn Klose a Miriam Schönbach minjenu srjedu wjacorych Serbow Hornjeje łužicy předstajiłoj.
Serbskosć wabi za nakup we wsy
Lars Gottschling drje wě, zo je wjele profitabelnišich inwesticijow hač załoženje wjesneho nakupowanišća. Najebać to je pjenjezy, kotrež je z imobilijemi a wobnowjomnymi energijemi zasłužił, na dobro swojeje domizny, Njeswačidła, inwestował. Zo su Sakske Nowiny tamnišemu předawanišću „Nahkauf“ wutoru poł strony wěnowali, je dalši wupłód noweho myta Domowiny za hospodarstwo, z kotrymž buštaj njedawno Lars Gottschling a Ronny Škoda wuznamjenjenaj. Škoda, z kotrymž je Gottschling wjele lět spřećeleny, ma jako zamołwity we wotnožkach drobnowikowanja hižo wjele nazhonjenjow. Tohodla bě z Hórkow pochadźacy muž idealny partner za zwoprawdźenje tutoho zmužiteho hospodarskeho projekta, wo kotrymž su tež Serbske Nowiny hižo wospjet rozprawjeli.
Z Łužicy do Witzenhausena
Iniciatiwa „Zhromadnje za Witzenhausen“ (GfW) piše w swojich zdźělenkach medijam wo předstajenju filma „Pola nas rěka wona Hanka“. Wjace hač 50 zajimcow bě sej srjedź oktobra film w tamnišim kinje Capitol wobhladało. Kinowy dokumentarny film hódnoćachu přihladowarjo w zetkanišću susodow, kotrež bě před pjeć lětami w Hessenskej nastało, jako zaćišćow połny. Na to zeńdźechu so wopytowarjo na informaciske zarjadowanje wo stawiznach a přitomnosći serbskeho luda w Němskej. Dale pišu w zdźělence, zo su něhdyši wjesnjanosta Njebjelčanskeje gmejny Tomaš Čornak a hudźbnik Jacke Schwarz kaž tež Elisabeth Scheibe ze zahrodnistwa Permagold wšelake iniciatiwy a ludźi mjez rěku Werra a Mišnjanskej krajinu wopytali, mjez druhim solidarne ratarstwo w Unterriedenje a wjes Hilgershausen. Tam rozprawješe Čornak wo swojim skutkowanju jako něhdyši wjesnjanosta. Zdobom je wón wšelake projekty gmejny, kaž demokratiske wobdźělenje, ekologiske wuwiće a serbskosć jako samozrozumliwosć předstajił.
Bój wo zdźerženje rěče – žurnalistka wo Serbach informowała
Žurnalistka Kate Brady je za Washington Post wo zdźerženju wohroženeje serbskeje rěče rozprawjała. Artikl wuńdźe 17. awgusta 2025 a rysuje doraznje, kak tuta mała słowjanska mjeńšina we Łužicy wo swoju rěč wojuje. Wot 2023 Brady w Berlinskim běrowje Washington Post dźěła, do toho je mjez druhim za Němsku žołmu, BBC a Euronews rozprawjała. Wona pochadźa ze Zjednoćeneho kralestwa, je germanistiku a francozistiku na University of Leeds studowała a je fachowča za němsku politiku a europske wuwića.
W pěstowarni w Budyšinje wustupi „mloko pijacy zmij“ w serbskej rěči – symbol za žiwy, ale wohroženy wšědny dźeń Serbow. Dwurěčne nadróžne tafle z mjenomaj „Bautzen“ a „Budyšin“ pokazuja na prezencu zapadosłowjanskeje mjeńšiny, kotraž hižo dlěje hač tysac lět we Łužicy eksistuje. Najebać politiske přewróty a měnjace so hranicy jeje rěč přetra, tola dźensa je tuta masiwnje wohrožena: Asimilacija, falowace daledawanje w swójbach a ultranacionalistiske prudźenja ju poćežuja.
Comic Mosaik wěnuje so wobsydlenju Berlina a Słowjanam
Magacin Mosaik nakładnistwa Steinchen für Steinchen skedźbnja lětsa měsačnje z wosebitej temu na swoje hłowne figury Abrafaxe, kotrež mjeztym hižo 50 lět agěruja. Čisło 597 september 2025 tematizuje rozestajenja mjez słowjanskimi a germanskimi wjerchami w kónčinje mjez Habolu a Sprjewju.
Před 850 lětami hrožeše wójna při bahnojtych pobrjohach rěki Sprjewja. Askanski markhrabja Albrecht a Jacza, wjerch Sprjewjanow, wojowaštaj wo móc. W boju wo namrěwstwo běše Jacza twjerdźiznu Braniborska při Haboli wobsadźił. Albrecht bě ju pozdźišo wróćo zdobył. Z tym pak wojowanja so njekónčachu. Albrecht měrješe so na swojej twjerdźiznje Spandau při zaliwje Sprjewje na přichodne rozestajenje. A Jacza měješe swoju rezidencu při niłkej Sprjewi w sydlišću Copnic (Köpenick).
Kedźbyhódne dohlady – a to cyle bjez klišejow
Štyri razy wob lěto „Lausitz Magazin“ wuchadźa a chce jako „magacin za rozsudźacych ludźi, towaršnosć a změnu strukturow“ skutkować. Nakład 10 000 eksemplarow darmotneho, ale naročnje wuhotowaneho časopisa na błyšćacej so papjerje nadeńdźeš druhdy samo při garderobje wobchodow za drastu. Hłownu temu lětušeho lěćneho wudaća prezentuja na titulnej stronje pod hesłom „SORBISCH MODERN“, z přidawkom „zboka drasty a nałožkow“. Magacin so drje prawidłownje serbskim temam na seriozne a sensibelne wašnje wěnuje, ale aktualne wobšěrne rozprawnistwo wo „pokładźe Łužicy“ je dotal bjezdwěla wjeršk.
„Z Mělníka do Ralbic“
Abonentam w Serbach je dóšło nowe čisło Praskeho časopisa Česko-lužický věstník, kotrež Praske towarstwo přećelow Serbow (SPL) wudawa. Je to zapozdźene wudaće za cyłe lěto 2023 ze 72 stronami. W zawodnych słowach zamołwitaj redaktoraj Lukáš Novosad a Eliška Oberhelová pisataj, zo je to tuńšo hač lětnje dźesać čisłow, kaž bě to hač do lěta 2020 praksa. Korony dla a tež tohodla, zo bě Radek Čermák funkciju zamołwiteho redaktora złožił, su prawidłowne wudawanje přetorhnyli.
Pisaja wo jutrach
Wo aktiwnych čłonach Rotaryje
Hamburg (ML/SN). Dwurěčne městne mjeno Rotary-cluba Budyšina skedźbnja hižo na jeho wosebitosć – na serbskosć. Tak započa so zajimawy přinošk wo tutym zjednoćenstwje sprjewineho města w lětušim decemberskim wudaću magacina za Němsku a Awstrisku „Rotary“, kotryž wuńdźe w Hamburgu. W nim předstaja jadriwje šěsć tajkich klubow, mjez druhim nimo „RC Wien – Franz Schubert“ tež klub „Bautzen-Budyšin“. Do jeho předewzaćow słušeja nimo podpěry za hospic, za stawizniski projekt wo Budyskim měrje lěta 1018 a za lěsnu wučbnu šćežku wosebje serbske temy.
„Wot załoženja w lěće 1992 přiwza klub prawidłownje angažowanych čłonow mjeńšiny. W zańdźenych lětach spěchowaše klub přiswojenje typiskich instrumentow ludoweje skupiny kaž dudow a huslički w hudźbnej šuli. Z podpěru darow Rotary-cluba podpěrachu tež nutřkowne wuhotowanje tachantskeje cyrkwje, kotraž so jako simultany Boži dom dweju konfesijow wužiwa. Stajnje, jeli so tole hodźi, zapřijeja tradicije a projekty Serbow do žiwjenja kluba“, pišu w magacinje „Rotary“.
