Sawdi-Arabska dóstanje F-35

wutora, 18. nowembera 2025 spisane wot:

Washington (dpa/SN). USA chcedźa Sawdi-Arabskej najnowše bojowe lětadła typa F-35 předać. Tole je prezident Donald Trump do wočakowaneho wopyta sawdiskeho krónprinca Mohammeda bin Sulmana we Washingtonje připowědźił. Israelske nowiny z toho wuchadźeja, zo je ministerski prezident Benjamin Netanjahu tomu přihłosował: Dotal běchu USA zasadu dodźerželi, zo dóstanje w regionje jenož Israel najnowše brónje.

Němska pomha potrjechenym

Belém (dpa/SN). Němska přinošuje 60 milionow eurow do fondsa, z kotrymž chcedźa wot změny klimy wosebje po-trjechenym krajam pomhać. Tole je zwjazkowy minister za wobswět Carsten Schneider na swětowej klimowej konferency w brazilskim Belémje připowědźił. Hdźež njemóža so kraje na nowe klimowe wuměnjenja nastajić, hrozytej hłód a chudoba, Schneider rjekny. Nimo toho su ludźo nuzowani, swoju domiznu wopušćić. Němska chce tomu wotpomhać.

Žadanja dźěłarnistwa přehnate

Ludźo modla so při masowym rowje w Ovčaru njedaloko chorwatskeho Vukovara. Tam je 255 morjenych ciwilistow pochowanych. Před 30 lětami, w nowembru 1995, bu z Daytonskim zrěčenjom krawna wobydlerska wójna w Juhosłowjanskej zakónčena. Rozestajenja běchu so w juniju 1991 zahajili a žadachu sej po wobličenjach UNO něhdźe 100 000 woporow. Foto: dpa/Antonio Bronić

Bamž: Stwórba žałosći klimy dla

wutora, 18. nowembera 2025 spisane wot:
Belem (dpa/SN). Bamž Leo XIV. kritizuje falowacu politisku wolu někotrych krajow w boju přećiwo klimowej krizy. „Štož zapraja, je politiska wola někotrych“, rjekny wón w swojim poselstwje k zahajenju rozsudneho tydźenja swětoweje klimoweje konferency w Brazilskej. Runočasnje chwaleše bamž wuslědki, kiž buchu na zakładźe Pariskeho klimoweho zrěčenja docpěte, kotrež su runje před dźesać lětami wobzamknyli. Zrěčenje njeje zaprajiło, „ale reakcija na to“. Leo XIV. wobžarowaše, zo su so USA z Pariskeho zrěčenja wróćo sćahnyli. Zdobom skedźbni wón na sćěhi změny klimy. „Boža stwórba žałosći ze zapławjenjemi, suchotu, wichorami a surowej horcotu. Kóždy třeći čłowjek je klimoweje změny dla wohroženy.“

Pólska přepytuje nadpad na kolije

wutora, 18. nowembera 2025 spisane wot:

Waršawa (dpa/SN). W Pólskej su njeznaći kolije strategisce wažneje železniskeje čary rozbuchnyli. Pólske knježerstwo rěči wo sabotažnym njeskutku. Zamołwići z toho wuchadźeja, zo měrješe so nadpad na ćah. „Bohudźak njeje k tragediji dóšło, naležnosć je pak jara chutna“, rjekny ministerski prezident Donald Tusk. Wón přilubi, njeskutk přeslědźić a skućićelow zajeć. Wotpowědne slědy a dopokazy su pječa namakali. W tym zwisku přepytuja tež wobškodźenja elektriskich grotow nad kolijemi na druhim městnje.

Pólska je wuski zwjazkar Ukrainy a zaruča transport brónjow přez swój kraj.

UNO měrowy plan za Gazu schwaliła

wutora, 18. nowembera 2025 spisane wot:

New York/Gaza (dpa/SN). Wěstotna rada UNO je rezoluciju nastupajo měrowy plan prezidenta USA Donalda Trumpa za Gazaske pasmo schwaliła. Cyłkownje 13 čłonskich statow hłosowaše w New Yorku za namjet USA. Ruska a China so hłosa wzdaštej. Naposledk běchu so tež wulke industrijne kraje skupiny G7 za spěšne zwoprawdźenje měroweho plana z pomocu mandata UNO wuprajili.

Plan předwidźi wotbrónjenje islamistiskeje Hamas a zasadźenje mjezynarodneje měroweje jednotki UNO za stabilizowanje měra kaž tež přechodne palestinske knježerstwo.

Palestinske awtonomne zarjadnistwo w kraju zapadnje Jordana žada sej hnydomne přesadźenje rezolucije. Tak staja so wone přećiwo w Gazaskim pasmje knježacej Hamas.

Ta měrowy plan prezidenta Trumpa wotpokazuje. „Rezolucija njewobkedźbuje politiske a humanitarne žadanja a prawa našeho palestinskeho ludu“, Hamas internetnje piše. Mjezynarodne jednotki bychu jeničce „wotročk Israela“ byli.

Merz koaliciju zakituje

wutora, 18. nowembera 2025 spisane wot:

Młodźi zapósłancy CDU/CSU spjećuja so rentowemu naćiskej knježerstwa

Berlin (dpa/SN). Zwjazkowy kancler Friedrich Merz (CDU) je spekulacije wo móžnym zwrěšćenju koalicije CDU/CSU a SPD zwady wo renće dla wotpokazał. Na wjeršku zastupjerjow hospodarstwa nowiny Süddeutsche Zeitung wotmołwi předsyda CDU na prašenje, hač koaliciski zwjazk z SPD za lěto hišće eksistuje: „Haj, wězo!“ Mysličku mjeńšinoweho knježerstwa komentowaše wón ze słowami: „Z mojeho wida je wuzamknjene, tajke něšto činić.“

Do toho běchu medije rozprawjeli, zo CDU/CSU scenarij mjeńšinoweho knježerstwa hižo teoretisce zwučuje. Pozadk je zwada wo planowanym pakćiku rentow zwjazkoweho knježerstwa. 18 zapósłancow młodeje skupiny frakcije unije hrozy, zo zakonjej njepřihłosuja, jeli jón njezměnja. Z tym je parlamentariska wjetšina koalicije wohrožena. Merz, kotryž je rentowemu planej hižo přihłosował, změny runje tak wotpokazuje kaž koaliciski partner SPD.

System renty změnić

wutora, 18. nowembera 2025 spisane wot:

Zo němski system rentow dawno hižo njefunguje, njeje žane potajnstwo. Runje hakle smy zhonili, zo chce knježerstwo CDU/CSU a SPD rentowej kasy klětu 120 miliardow eurow přepokazać, zo móhli ludźom dale kóždy měsac rentu wupłaćić. Tuta suma přichodne lěta spochi rozrosće, hdyž miliony ludźi sylnych lětnikow 1960tych lět na wuměnk woteńdu. Zo njezměje to žadyn dobry kónc, móže sej kóždy wuličić. Na druhim boku móže sej tež kóždy wuličić, što wona mjeza 48 procentow poslednjeje mzdy za rentu rěka: 40 procentow wšěch ludźi w Němskej přinjese měsačnje mjenje hač 2 000 eurow mzdy domoj. Z toho 48 procentow – to je pozdźiša renta ...

Čehodla nichtó wo tym njerěči, system renty zasadnje změnić? Susodna Awstriska je najlěpši přikład, zo to derje funguje. Tam wšitcy do rentoweje kasy płaća – tež zastojnicy, lěkarjo, prawiznicy, wučerjo a politikarjo. A wšitcy maja rentu, kotraž za žiwjenje dosaha. Marko Wjeńka

Zhromadnje za rjeńše město

wutora, 18. nowembera 2025 spisane wot:
Nazyma je tež w Choćebuzu zaćahnyła. Pisane lisćo, kastanije a žołdźe, ale tež wotłamane hałzy, njerodź a stajnje zaso wotpadki su so w kućikach, na chódnikach a zelenišćach nahromadźili. Matthias Starick (naprawo) a Michael Rabes běštaj mjez něhdźe 20 pilnymi pomocnikami, kotřiž su sobotu w Choćebuskim měšćanskim dźělu Strobicach (Ströbitz) při wulkim nazymskim rjedźenju pomhali. Měšćanske zarjadnistwo bě wobydlerjow namołwjało, powostanki nazymy z hrabjemi a chošćemi zrumować. Loni běchu 14 tonow wotpadkow nazběrali. Posłužbowe předewzaće Alba Choćebuz je akciju z kontejnerami podpěrało. Foto: Michael Helbig

Duku pochowali

wutora, 18. nowembera 2025 spisane wot:
Praha. W katedrali swj. Wita w Praze su minjenu sobotu kardinala Dominika Duku swjatočnje pochowali. Cyrkej a wokolina běštej połnej ludźi. Na tři hodźiny trajacym rekwiemje běchu wodźacy politikarjo kraja přitomni. Towarstwo Cyrila a Metoda njeje so na chowanju wobdźěliło. TCM je Praskemu arcybiskopej Janej Graubnerej kondolencny list pósłało.

To a tamne (18.11.25)

wutora, 18. nowembera 2025 spisane wot:

Po smjerći maćerje a dweju dźěsći je wčera wječor tež nan Hamburgskeje swójby, kiž bě w Turkowskej na dowolu, zemrěł. Wón wudycha w jednej z Istanbulskich chorownjow. Zamołwići tukaja, zo je so swójba ze žiwidłami zajědojćiła. Runočasnje pak maja tež pokiwy na zajědojćenje z chemikalijemi, kotrež bě hotel přećiwo škódnikam zasadźił. Mjeztym su jědnaće podhladnych zajeli.

Swójski wobraz staj šibałcaj w swětosławnym muzeju Louvre w Parisu njedaloko „Mony Lisy“ Leonarda da Vincija zaměstniłoj. Wobrazowy ramik wobsteješe z lego-klockow, kotrež njeběchu při wěstotnej kontroli při zachodźe napadnyli. Byrnjež žana škoda njenastała, chce Louvre prawnisce přećiwo mužomaj postupować.

HSSL25

LND onlineshop 2026

Chróšćan Šulerjo

Nowe poskitki knihow LND namakaće w lětušim wudaću Nowinkarja!

Nowinkar 2025