Najwjetši hodowny štom swěta su wčera w Dortmundźe swjatočnje ...
Kritizuja zwjazk předewzaćelow
Berlin (dpa/SN). Zwjazk swójbnych předewzaćelow žněje ze swojim wobzamknjenjom, pytać rozmołwu z fachowymi politikarjemi AfD, raznu kritiku CDU a Zelenych. „Strona, kiž je jako prawicarsko-ekstremistiska zwěsćena, njemóže demokratam z rozmołwnym partnerom być“, rjekny zastupowacy předsyda frakcije Zelenych w zwjazkowym sejmje Konstantin von Notz. Nawodnica hospodarskeho křidła CDU Gitta Connemann zwjazk předewzaćelow tohorunja kritizowaše. AfD ze swojim programom Němskej masiwnje zeškodźi, wona rjekny.
Zwjazk swójbnych předewzaćelow bě spočatk oktobra wobstejacy „zakaz kontaktow“ zběhnył, zo by AfD w hospodarskich prašenjach wužadał.
Ukrainske truty Rusku trjechili
Rostow/Kijew (dpa/SN). Ruska a Ukraina stej so minjenu nóc mjez sobu z trutami a raketami nadběhowałoj. Při masiwnym ukrainskim nadpadźe z trutami na juhu Ruskeje a na wot Moskwy wobsadźenej połkupje Krim su we wulkoměsće Taganrog znajmjeńša třo wobydlerjo žiwjenje přisadźili. Dźesać ludźi so zrani. To bě jedyn z najćešich ukrainskich nadpadow po zahajenju wójny. Ruske zakitowanske ministerstwo zdźěli, zo je 249 trutow wottřěliło.
Runočasnje je Ruska Ukrainu wobtřělała. W ukrainskej stolicy Kijewje mějachu štyrjoch mortwych a wjacorych zranjenych. Ruska je nimo trutow a raketow tež lětace objekty zasadźiła, kotrež sej z pomocu nawigacije swój cil same pytaja.
Wo wodźacu rólu Němskeje njerodźa
Berlin (dpa/SN). Přemóžaca wjetšina ludźi w Němskej wodźacu wojersku rólu Němskeje w Europje wotpokazuje. Při woprašowanju instituta Forsa w nadawku Körberoweje załožby wotmołwi 61 procentow ludźi prašenje za tym ze „skerje ně“ a jenož 38 procentow ze „skerje haj“. Z 75 procentami bě wotpokazanje na wuchodźe Němskeje wosebje wulke, na zapadźe wučinja tutón podźěl 58 procentow.
Pačeni su ludźo w prašenju, hač dyrbjała Němska mjezynarodnje wjace zamołwitosće přewzać, so w mjezynarodnych krizach bóle angažować abo zdźeržliwišo reagować. 48 procentow běchu za wjetši angažement, 43 procentow za wjace zdźeržliwosće. Tež tu su rozdźěle mjez wuchodom a zapadom Němskeje widźeć: W zapadźe hłosuje 51 procentow ludźo za sylniše zasadźenje Němskeje, na wuchodźe jenož 35 procentow.
Při woprašowanju wujewi so jasnje špatniša nalada napřećo USA po wuzwolenju Donalda Trumpa za prezidenta. Na wšěch 73 procentow posudźuje poćahi z USA jako špatne.
Etatowy tydźeń zahajeny
Zwjazkowy sejm wuradźuje wo financnym planje Němskeje za 2026
Berlin (dpa/SN). Kelko pjenjez smě knježerstwo zwjazkoweho kanclera Friedricha Merza (CDU) klětu wudać – a za čo? Tole zwjazkowy sejm tutón tydźeń rozsudźi. Zwoprědka pak je jasne, zo financuja njewšědnje wjele z kreditami. Jenož w času koronapandemije je knježerstwo wjace kreditow brało.
Štyri dny debatuja zapósłancy hišće raz wo etatach jednotliwych ministerstwow. Spočatnje je dźensa financny minister Lars Klingbeil (SPD) porěčał. Po tym wuradźowachu wo etaće ministerki za hospodarstwo Katheriny Reiche (CDU), dale wo wobswětowym, kubłanskim a wo etaće noweho ministerstwa za digitalizowanje.
Jutře wotměje so wulka generalna debata z kanclerom Merzom. Při tym njepóńdźe jenož wo financy, ale wo zasadne dźěło knježerstwa. Opozicija tule přiležnosć tradicionalnje wužiwa, zo by z knježerstwom a jeho politiku „wotličiła“. Sćěhuja finančne plany dalšich ministerstwow, doniž pjatk doskónčnje wo etaće 2026 njerozsudźa.
Žana solidna politika
Štóž sej jako młody čłowjek dźensniši dźeń zwaži, sej chěžku twarić, so chcyjo nochcyjo praša, hdy w žiwjenju budźe kredit za to wotpłaćić móc. Pječa je mjeztym tež móžno, kredit přichodnej generaciji nabrěmjenić. Bankam je wažne, zo přepokazanki za kredit a wosebje za dań dale swěru dochadźeja. A młodej swójbje je wažne, zo proces hišće přewidźi a zo móže swoje postupowanje zamołwić.
Kak pak mjenuješ ludźi, kotřiž derje wědźa, zo kredit generacijam přewostaja, kiž so ani hišće narodźili njejsu? Klětu dowoli sej Němska gigantiske kredity nimale 180 miliardow eurow. Jeničce dań za to budźe nas přichodne lěta masiwnje poćežować. Bych so zapósłancow zwjazkoweho sejma rady woprašał, hač ze swojimi priwatnymi pjenjezami tež takle lochkomyslnje wobchadźeja kaž z dawkowymi srědkami, kotrež smy wšitcy nadźěłali. Francoska steji hižo před statnym bankrotom, Němska za něšto lět tohorunja. Solidna politika hinak wupada. Marko Wjeńka
To a tamne (25.11.25)
Dohodowna atmosfera zaćehnje tele dny tež do Běłeho domu we Washingtonje. First Lady Melania Trump je wčera we wobłuku małeje swjatočnosće hodowny štom witała, kotryž přiwjezechu z konjacym zapřahom. Swoje městno změje wón w tak mjenowanym módrym salonje Běłeho domu. Mjeztym hotuja so w USA na swjedźeń swójby Thanksgiving, na kotrymž jědźa tradicionalnje trutaka.
Chětro młodaj šoferaj wosoboweho awta staj policistam na parkowanišću kupnicy w delnjosakskim Bramsche napadnyłoj. Jako chcychu zastojnicy jeju kontrolować, spěšnje wotjědźeštaj. Honjeńca wjedźeše přez wjacore wjeski, doniž hólčecaj njezastaštaj. Sobujěducy ćekny, nawróći pak so zhromadnje z maćerju. Wón bě hakle 13 lět. Šofer z 15 lětami wězo hišće jězbnu dowolnosć njeměješe. Jemu hrozy pokuta. Nichtó so njezrani.
Čěska towaršnosć pačena
Lukáš Novosad zhladuje na narodnej swjatkaj w Praze a we Waršawje
Praha. Nazyma je počas, hdyž swjeća so w srjedźnej Europje statne swjatki, zwjazane z modernymi stawiznami. W Němskej je to jednore: Oficialny swjatk je jenož 3. winowca, hdyž spominaja na zasozjednoćenje. W Pólskej maja runje tak jenož jedyn statny swjaty dźeń: 11. nazymnika dopominaja z narodnym swjatkom na znowadobyće njewotwisnosće Pólskeje 1918. Tehdy je so pólski stat po wjacorych lětstotkach zaso na europskich kartach jewił.
W Čěskej swjeća nazymu hnydom tři statne swjatki: 28. požnjenca česća eksistencu čěskeho stata inkluziwnje kralowskich stawiznow, 28. winowca spominaja na załoženje Čěskosłowakskeje, to rěka na republikske stawizny stata a 17. nazymnika wopominaja demonstracije studentow přećiwo totalitarnymaj režimom 20. lětstotka a zdobom přećiwo čěskimaj okupacijomaj: 1939 přećiwo nacijam a 1989 přećiwo komunistam.
Přećiwo chudobje
Algier (B/SN). Lětdźesatki je so zhromadźenstwo afriskich misionarow za natwar katolskeje cyrkwje w Africe přećiwo njewólnistwu a chudobje zasadźowało. Arcybiskop Charles Martial Lavigerie bě 1868 rjad „běłych nanow“ załožił. Dźensa wěnuja so misionarojo tež afriskim wobydlerjam w Europje. 1996 załožichu woni zhromadnje z Berlinskim arcybiskopstwom pod nawodom patra Franka Afriski centrum w Berlinje.
Teologija nadźije
Trier (B/SN). Benediktinski mnich a awtor Anselm Grün je na teologiskej fakulće samostatneje cyrkwinskeje wysokeje šule w Trieru wažnosć teologije wuzběhnył: „Teologija ma dźensa w našim nimale bjeznadźijnym času nadawk, budźić nadźiju, kotraž nas wupjelnja.“ Wona ma měšnikow a dušepastyrjow we wukubłanju wukmanić, so do dialoga z dźensnišim wašnjom myslenja podać móc.
Bamž prominentnych přijał
Ruska Charkiw nadpadnyła
Charkiw (dpa/SN). Při masiwnych ruskich nadpadach z trutami na město Charkiw na wuchodźe Ukrainy su štyrjo wobydlerjo žiwjenje přisadźili. 15 dalšich ludźi so zrani, piše měšćanosta Ihor Terechow internetnje. Truty su na 15 wšelakich městnach do bydlenjow zrazyli. Wobrazy pokazowachu wohnjowych wobornikow w boju přećiwo płomjenjam. Tež w druhich kónčinach registrowachu ruske nadpady trutow.
Wjele pjenjez za socialne
Berlin (dpa/SN). Němska nałožuje 41 procentow swojich wudawkow za socialne naležnosće, to je wjace hač druhe europskej kraje. Tole je wuslědk přepytowanja Instituta němskeho hospodarstwa. Połojcu wšěch wudawkow trjebaja za starobne zawěsćenje. Sewjerne kraje kaž tež Awstriska a Šwicarska nałožuja 40 procentow za socialne zawěsćenje, w krajach Benelux je to 38 procentow. Přerězk EU wučinja 39 procentow.
Nowa namóc w Gazy
