Sorbfish: Škit datow je wažny
W nadawku Załožby za serbski lud je student matematiki a informatiki Korla Baier aplikaciju Sorbfish wuwił. Wona rěčane serbske słowo spóznawa, je spisowni a je po potrjebje do němčiny přełoži. Milan Pawlik je so z Pančanom rozmołwjał.
Kelko časa sće za wuwiće Sorbfish trjebał?
App samo na sebi sym w swojich lěćnych prózdninach programěrował. Na systemje za spóznawanje rěče – to je jadro programa – wšak hižo někotre lěta dźěłam.
Što běše wosebite wužadanje při dźěle?
Hinak, hač na druhich platformach, na přikład Google, njejsu tak mjenowane rěčne modele pola Sorbfish na serwerach składowane, ale na šmóratku samym. Za to dyrbjach móžnosć namakać. To běše naročny nadawk, dokelž chcych mnóstwo datow, kotrež wužiwar z downloadom na swoje šmóratko dóstanje, tak małe kaž móžno dźeržeć.
Kotru lěpšinu ma składowanje rěčnych datow na šmóratku porno składowanju na serweru?
Nowy šef policije w Kamjencu
Marco Schulze bu spočatk oktobra jako nawoda policajskeho rewěra w Kamjencu do zastojnstwa powołany. Z tym je tež za serbske gmejny zamołwity. Stefan Šmit je so z nowym šefom Kamjenskeje policije rozmołwjał.
Knježe Schulze, měsac sće nětko w zastojnstwje. Kajki Waš započatk bě?
Lěpši hač sym sej jón předstajił (so směje). Sym woprawdźe jara spokojom. Mam tu jara dobry team wokoło sebje, wažu sej přećelnosć a nazhonjenja swojich koleginow a kolegow. Zdobom je to prěni raz, zo sym na kraju a nic kaž dotal w městach zasadźeny. A haj, njemóžu dotal ničo druhe prajić, hač zo so mi tu w Kamjencu jara lubi.
Do teritorija Kamjenskeho policajskeho rewěra słušeja tež serbske gmejny. Što wo Serbach wěsće?
Pochadźam z Ohorna. Serbow znaju dotal jenož z dźěćatstwa, jako smy sej ze swójbu přeco zaso jutry křižerjow wobhladali. Hewak njemějach z nimi dotal sprawnje prajene žadyn zwisk. Na rewěrje mam tež serbskich kolegow a chcu so w přichodnym času pola serbskich wjesnjanostow předstajić.
Tež zawěsćenje wšelakich serbskich zarjadowanjow słuša nětko do Wašich zamołwitosćow.
Jenož identita za myto njedosaha
Róža Domašcyna bu njedźelu jako prěnja Serbowka z Drježdźanskim mytom za lyriku wuznamjenjena. Kak je k tomu dóšło, wujasnja čłonka jury a čěskeho Towarstwa přećelow Serbow (SPL) Alžběta Stančáková. Z njej je so Lukáš Novosad rozmołwjał.
Kajke bě jednanje jury wo dobyćerjach? Bě dobyće Róže Domašcyneje a Čecha Elsa Aida na kóncu jednozmyslne?
Njeby fairne było, nadrobnosće našeho nócneho jednanja wozjewić. Móžu jenož přeradźić, zo smy w Domje Ericha Kästnera hišće po połnocy diskutowali a zo bě to wužadowace. Hižo to rěka, zo su wjacore warianty na blidźe leželi.
Lětsa su wšitcy finalisća wysoku kwalitu poskićili. Što bě naposledk rozsudne?
Za mnje wosobinsce je Róža pod wjacorymi aspektami zajimawa. Wona je sprawna, wotewrjena, skromna ... W jeje tekstach žanu wobličiwosć njenamakaš. Wona riskěruje, dźe na kromu nakósneje runiny, štož so mi jara lubi. Wona njepisa basnje tak, kaž maja wupadać, ale pisa z wosebitosću, z kotrejž je tež čita.
Bě za waš rozsud wažne, zo je wona Serbowka a zo steji poprawom na mjezy mjez němskej a čěskej poeziju?
Zhromadnjewo wjele wjace docpějemy
Budyski krajny rada Udo Witschas (CDU) je minjeny pjatk Eliasej Kummerej wuznamjenjenje wokrjesa jako čestnohamtskemu za měsac oktober přepodał. 20lětny Budyšan organizuje sportowe zarjadowanja a młodźinske turněry a skutkuje jako wuchowanski płuwar. Wón studuje tuchwilu w pjatym semestru w Lipsku wučerstwo za wyši schodźenk za předmjetaj sport kaž tež hospodarstwo, domjacnosć a techniku (htd). Prózdninski sobudźěłaćer SN Linus Hrjehor je so z nim rozmołwjał.
Sto Će motiwěruje, telko časa a energije za čestnohamtske nadawki nałožować?
Kopańca ludźi zwjazuje
Kopańca je wjace hač jenož sport – wona zwjazuje ludźi, polěkuje přećelstwam a wuči wažne kajkosće. Mariji Čušcynej, trenarce Ralbičanskeje młodźiny F, je tónle sport woprawdźita naležnosć wutroby. W rozmołwje ze Stellu Pilzec rozprawja wo swojej zahoritosći, wo radosći na dźěćacej kopańcy a wo tym, što ma jako trenarka za wuspěch.
Što běchu přičiny za Waš rozsud, stać so z trenarku?
Kopańca mje hižo cyłe moje žiwjenje zahorja. Přez wosobinske wobdźělenje na sporće, přez mojeho nana, kiž bě wjele lět jako trenar a hrajer w towarstwje DJK Sokoł Ralbicy-Hórki aktiwny, a přez mojeho syna, kiž sam w Ralbicach kopańcu hraje, sym towarstwu wusko zwjazana. Róla trenarki je za mje tohodla woprawdźita naležnosć wutroby.
Wobchadźa so z Wami hinak hač z muskim trenarjom?
Zwjazkowa wobora wabiła
Benedikt Šołta z Nowoslic, kotryž je tuchwilu jako hłowny gefrajter we Wuskidźi pola Zhorjelca stacioněrowany, bě zašły štwórtk jedyn ze zastupjerjow wustajerja Zwjazkoweje wobory. Milu Dźisławkec je zajimowało, kotre nadawki Benedikt Šołta w Ralbicach ma.
Čehodla sće nadawk dóstał, na powołanskich wikach za Zwjazkowu woboru wabić?
Absolwuju w času regionalnych powołanskich wikow připadnje runje praktikum w Budyskim karjerowym centrje. W tym zwisku směm so tež hnydom na wikach wobdźělić, zo bych nazhonił, kak wabjenje za woboru funguje.
Što sće dźěćom poskićili, štož smědźachu sami wuspytać?
Zajimowani šulerjo smědźachu sej pola nas wuhotowanje a drastu wojaka zwoblěkać. To rěka nahłownik, škitny lac a druhe móžne wuhotowanja. Pokazachmy jim, što wšitko k wuhotowanju wojaka słuša a su na městnje pytnyli, kak ćežke drasty su, w kotrychž dyrbja wojacy tež w nuznym padźe běhać. Ručež bě so dosć zajimcow namakało, smy małe wubědźowanje organizowali. Šulerjo mějachu z monturu poł koła wokoło sportnišća běžeć a dobyćer dósta darik wot Zwjazkoweje wobory.
Z wothłosom spokojom
Filip Žur wukubłuje so tuchwilu na mechatronikarja za industriju w zawodźe TDDK w Nadróznej Hrabowce. Wón bě tohorunja dźensa tydźenja w Ralbicach, zo móhł přichodnym wukubłancam wo swojich pozitiwnych nazhonjenjach w zawodźe rozprawjeć.
Kajki je twój feedback dnja? Bě team TDDK z dnjom spokojom?
Njeběch hač do kónca na městnje w Ralbicach, ale štož sym sobu dožiwił, bě cyle pozitiwne. Spočatnje mějachmy ruce połnej dźěła, zo bychu zajimcy pola nas pozastali. Porno zašłym lětam bě jich chětro mało. Njemóžu pak rjec, hač je so situacija popołdnju polěpšiła. Wot 16 hodźin wšak su starši ze swojimi dźěćimi priwatnje tam přišli. To su ći najzajimawši wopytowarjo, dokelž so woni woprawdźe za wukubłanske městna zajimuja a so zaměrnje na stejnišćach informuja. Ći tamni dźě su ze stron šule na wiki přišli a z tym njeběchu tak zajimowani, za wukubłanjemi pytać a wo nimi wjac nazhonić.
Kotre prašenje su wopytowarjo najhusćišo stajili, kotrež sy dyrbjał wotmołwić?
Małe maja so wjetše stać
Krabatowy tydźeń 2026 je so předwčerawšim z kemšomaj w serbskej a na to w němskej rěči w Kulowje zakónčił. Milenka Rječcyna je so z předsydu Krabatoweho towarstwa Steffenom Mühlom rozmołwjała.
Smy w procesu změnow. Na kotrym městnje to tež w Krabatowym towarstwje zwěsćiće? Dokal puć Krabata wjedźe? Kotra je Waša filozofija a kotre su Waše přeća?
Krabat ma mnohe woršty. Hdyž so prašamy, dokal nas puć z Krabatom wjedźe, njehodźi so tuž na to zlochka wotmołwić. Widźimy postup w tym, zo wuslědźimy historisku wosobu a połkownika Janka Šajatovića. To słuži zdobom nadźěłanju regionalnych stawiznow. Wězo so prašamy, što za pjeć lět wěmy, kajke změjemy dopóznaća, hdźe scyła stejimy a što móžemy napisać. Snano pak za pjeć lět tež skerje mytos Krabata widźimy. Móžno, zo je Krabatowy młyn w Čornym Chołmcu potom dwójce tak wulki kaž dźensa. Wotewrjene je tež prašenje, hač změjemy wjace projektow, kotrež na stawizny regiona nawjazuja, abo hač wostanje region kaž je, stajnje pak z Krabatom.
Što Krabat za Was woznamjenja?
Literatura na Spotify a Audible
Knižne wiki za dźěći a młodźinu so přeměnjeja. To wuchadźa z informacijow wčera zahajenych knižnych wikow w Frankfurće nad Mohanom. Milenka Rječcyna je so z jednaćelom Ludoweho nakładnistwa Domowina Symanom Pětrom Cyžom rozmołwjała.
Knižne wiki w Němskej, předewšěm dźěćace a młodźinske nakładnistwa, zhubjeja kupcow. Kajka je situacija w Serbach?
Situacija po cyłej Němskej pokazuje so tež w našim nakładnistwje. Předawanske ličby knihow dźěćaceje a młodźinskeje literatury spaduja, to mjeztym hižo tři lěta wobkedźbujemy. A to njepotrjechi jenož nowonakłady abo publikacije, kiž hižo dlěje předleža. Tež nowostki, kiž wudawamy, ludźo hižo tak njekupuja, hač hišće před něšto lětami.
Što su přičiny za to?
To dospołnje posudźować je ćežko. Na jednym boku je to powšitkowny demografiski trend. Na druhim pak steja nakładnistwa tež w mjezsobnej konkurency. Z rozmołwow wěm, zo wudawamy dobre knihi, kiž dźěći a młodostni rady čitaja. Tež naše temy su žiwjenju a přećam młodeje generacije bliske.
Šiman wospjet na čole přirady
Z Markom Šimanom, wčera znowa wolenym předsydu parlamentariskeje přirady Załožby za serbski lud, je so Marcel Brauman rozmołwjał.
Połdra lěta je trało, doniž njeje přirada po spočatku wólbneje doby zaso dospołnje dźěłakmana. Je to wuraz přiběraceje dysfunkcionalnosće politiki?
Ně, to ma druhe přičiny, skerje, zo su na zwjazkowej runinje priority hinak zarjadowali. Łužiski zapósłanc CDU Florian Oest pak je ćišć wukonjał, zo bychu procedere zakónčili. Wón bu na namjet CDU jako čłon přirady woleny. Jeho zastupjer je Knut Abraham (CDU). Na druheho zastupjerja – tule ma AfD prawo namjeta – njejsu so dojednali. Braniborski krajny sejm je Larsa Katzmareka (SPD) a Falka Peschela (BSW) wolił, jeju zastupjerjej staj Wolfgang Roick (SPD) a Julian Brüning (CDU). Ze Sakskeje je nimo mje Doreen Schwietzer (AfD) zaso w přiradźe, naju zastupujetaj Elaine Jenčec (CDU) a Timo Schreyer (AfD).
Što budu ćežišća dźěławosće w tutej wólbnej dobje?
