Z wudaća: srjeda, 29 apryla 2020

Dwaj natyknjenaj wjac

Budyšin/Zhorjelc. Z jednej dalšej natyknjenej wosobu je ličba z koronu inficěrowanych w Budyskim wokrjesu na 348 přiběrała. Dalšich wosom pacientow je so wustrowiło, dohromady je jich nětko 243. Sydom ludźi tuchwilu w chorowni lěkuja. W Zhorjelskim wokrjesu bě wčera 256 (+1) natyknjenych, 111 ludźi je mjeztym zaso wustrowjenych. Dweju ­pacientow w klinice zastaruja, jednoho z njeju intensiwnje.

Zazběh z Markom Dyrlichom

Berlin. W prěnjej produkciji noweje stafle serije „Die Heiland“ bě wčera Marko Dyrlich we wjetšej róli Raika Hellmicha widźeć. Zasudźeny Hellmich zabića dla w jastwje sedźi. Nastawaja pak dwěle, hač je woprawdźe skućićel. Film poskićeja hišće cyłe lěto w mediatece ARD. Sćelak RBB seriju za ARD produkuje.

Dulig: Přindu ćežke časy

W nuzy su dobre mysle prašane. Wobmjezowanja na předawansku płoninu 800 kwadratnych metrow dla je Timmec sportowy dom w Budyšinje nachwilnje poł tak wulke předawanišćo napřećo Lawskej wěži wotnajał. Rumnosć dźěla sej z Arletu Froschl, ­mějićelku butiki w Centeru na Žitnych wikach. Wot 20. apryla Timmecy tam kupcow posłužuja, kaž Torsten Köhler, kiž tule Šěrachowčanku poradźuje. Wotewrjenje sportoweho domu na Hošic hasy wšak mjeztym hižo přihotuja. Foto: SN/Hanka Šěnec

Z digitalnym naprašnikom so studentka germanistiki na Mnichowskej ­Ludwiga Maximilianowej uniwersiće ­Melina Kubista na Serbow wobroća. W bachelorskim dźěle chce wona němsku mjeńšinowu politiku z wosobinskim hódnoćenjom serbskich wobydlerjow přirunować. Cordula Ratajczakowa je so z 22lětnej rozmołwjała.

Kak sće mysličku slědźenja zrodźiła?

M. Kubista: Mějach seminar na uniwersiće wo temje „rěče zachować“. To je mje zajimowało, tak sym tam referat wo serbskej rěči dźeržała a pozdźišo tež domjace dźěło wo tym spisała. Dokelž so dźeń a hłubšo z maćiznu zaběrach, nětko studij z wotpowědnym přepytowanjom přez naprašnik wotzamknu. W srjedźišću steji prašenje, što Serbja wo tudyšej politice dźerža. Su woni spokojom ze spěchowanskimi naprawami, z rozšěrjenjom wědy wo Serbach, z kulturnymi poskitkami kaž tež z politiskimi móžnosćemi samopostajowanja? Wězo so tež wobhonju, kak by so spěchowanje polěpšić hodźało.

Kajki je dotalny wothłós?

Zamołwići dale za to, na serbskimaj šulomaj dwě rjadowni wutworić

Drježdźany/Ralbicy/Worklecy (SN/JaW). Nastupajo žadanje, zarjadować na Ralbičanskej a Worklečanskej wyšej šuli stajnje dwě rjadowni w nowym 5. lětniku, njeje hišće ničo rozsudźene. To zdźěli na naprašowanje referentka sakskeho kultusoweho ministerstwa dr. Susann Meerheim. List staršich Ralbičanskeje šule bě „ministerstwu nastork, nadrobnje wo temje diskutować“, pisa wona w nadawku ministra Christiana Piwarza (CDU) našej redakciji. Staršim pak ministerstwo dotal wotmołwiło njeje, štož woni jara wob­žaruja.

Předewzaće Łužiska energija a milinarnje (LEAG) a regionalne ratarske zawody plahuja na płoninach bywšich brunicowych jamow najwšelakoriše kulturne družiny, kotrež poprawom za Łužicu typiske njejsu.

Choćebuz (SN/BŠe). Z najwšelakorišimi rostlinskimi družinami LEAG a ratarske zawody wokoliny wupruwuja, hač hodźa so na płoninach bywšich brunicowych jamow plahować. W minjenych tydźenjach stej Delnjošleska agrarna towaršnosć z Rychwałda, předewzaće z mjenom ARGE „rekultiwowanje“ ratarskeju zawodow z Mosta (Heinersbrück) a Baršća (Forst) kaž tež ratarska towaršnosć Nysowy doł na cyłkownje něhdźe wosom hektarach tři družiny wužitneje konopje wusyli. Z družiny Finola móžeš jara derje wolij dźěłać. Rostlinske niće su za zhotowjenje tekstilijow wužiwajomne. Zdobom móhli rostlinu w twarskim wobłuku zasadźić, mjenujcy jako material za škit před ćopłotu abo zymu.

Dale ratarjo z Rychwałda blisko Wochožanskeje jamy pruwuja, hač hodźi so tam lěwanćik (Lavendel) plahować. Wědomostnicy instituta za pohórnistwowe kónčiny projekt přewodźeja.

Chrósćicy (SN/JaW). Při pomniku na Chróšćanskej Fulkec hórce spominachu wčera na pólskich wojakow, kotřiž běchu w poslednich dnjach Druheje swětoweje wójny we Łužicy padnyli. Wobmjezowanjow koronakrizy dla su wopomnjeće w 75. lěće po kóncu wójny w najmjeńšim kruhu přewjedli. Přitomni běchu jenož zastupnicy Domowiny a Chróšćanskeje gmejny.

Hinak hač hewak njemóžachu so lětsa žani hosćo z Pólskeje wobdźělić, štož županka Kamjenskeje župy „Michał Hórnik“ Zala Cyžowa wobžarowaše. Kóžde lěto 28. apryla bě stanje nimale sto pólskich přećelow – zdźěla samo weteranojo wójny, kotřiž běchu we Łužicy wojowali – ze Żarow do Chrósćic přijěło. Zala Cyžowa skedźbni w tym zwisku zdobom na wjelelětneho wjesnjanostu Franca Młynka. Na jeho iniciatiwu běchu 1980 na Fulkec hórce šěsć metrow wysoki pomnik postajili.

Gütersloh (dpa/SN). Ličba ludźi, kotřiž dyrbja po wšěm swěće w njedemokratiskich a špatnje nawjedowanych krajach žiwi być, po přepytowanju Bertelsmannoweje załožby dale přiběra. Awtorojo studije wočakuja, zo wuskutki koronapandemije tele wuwiće hišće zesylnja. Jako přikład mjenuja madźarske nuzowe zakonje, kotrež dźělenje mocy na wěsty čas zběhnu. W dźensa předstajenym dokumenće woni zdobom zwěsćeja, zo tež w dotal stabilnych demokratijach zakładne prawa ludźi dale a bóle woteběraja.

Dalše naprawy přećiwo koronje

Berlin (dpa/SN). Zwjazkowe knježerstwo je dźensa dalše pomocne naprawy wobzamknyło, kotrež maja wuskutki koronapandemije zmištrować pomhać. Zakonski naćisk ministra za strowotnistwo Jensa Spahna (CDU) předwidźi ličbu testow rozšěrić, zo bychu sobudźěłaćerjo a wobydlerjo hladarnjow lěpje škitani byli. Wobzamknyli su mjez druhim plan financowanja wosebiteho bonusa za hladarjow hač do 1 500 eurow.

Mnozy so insolwency boja

Wobdźělnicy zarjadowanja pod hesłom „Wuchowajće turistiske hospodarstwo“ skedźbnjachu dźensa z kóframi a transparentami před Sakskim krajnym sejmom w Drježdźanach na ćežke połoženje turistiskeje branše koronapandemije dla. W samsnym času su demonstranća z něhdźe połsta busami w tej naležnosći w sakskej stolicy po puću byli. Foto: dpa/Sebastian Kahnert

Na zadnim sydle awta hólčka porodźiła je žona w Stuttgarće. Nan dźěsća bě ju wčera rano do chorownje wjezł, jako so hrona započachu. Wustróžany zrazy muž na to do před nim jěduceho awta, dokelž bě přepozdźe borzdźił. Nichtó so na zbožo njezrani. Jako pomocnicy přijědźechu, bě žona hižo porodźiła. Chorobne awto dowjeze ju a synka do chorownje.

Z něhdyšich słužbnych košlow cłownikow nastawaja w Berlinje škitne zakryća za wšědny dźeń. Škity zhotowjeja we wobłuku recyclingoweho projekta ze składowanych zelenych košlow, kaž zastupnicy cła zdźěleja. Z jedneje tajkeje šija štyri škity. Trěbny gumij maja ze starych kabatow cłownikow. Košle předźěłuja w Berlinskich dźěłarnjach zbrašenych. Tam nastawaja z košlow tež toboły a nachribjetniki. Wšitke dochody su na dobro dźěłarnjow zbrašenych.

Berlin/Drježdźany (dpa/SN). Pěstowarnje w Němskej maja so „łahodnje“ zaso wotewrěć. Na to su so swójbni ministrojo Zwjazka a krajow dojednali. Stać ma so to po štyrjoch schodźenkach, kaž zwjazkowa swójbna ministerka Franziska Giffey (SPD) zdźěli. Konkretny datum móžneho wotewrjenja dźěćacych přebywanišćow wona njezdźěli.

Štyri schodźenki wopřijimaja aktualne nuzowe hladanje, rozšěrjene nuzowe ­zastaranje, wobmjezowany normalny wšědny dźeń a nawrót k normalnemu dźěłu. Rozsudźić maja zwjazkowe kraje.

Sakski kultusowy minister Christian Piwarz (CDU) njemóže sej předstajić, zo su pěstowarnje bórze zaso přistupne. Wón drje móže staršich rozumić, kotřiž doma dźěći zastaruja. Na tamnym boku je runje w pěstowarnjach ćežko trěbne wostawki dodźeržeć.