Zahuba nas napomina
Chcemy so nadźijeć, zo su francoskemu prezidentej Macronej rozkładli, kotry wuznam Myto Westfalskeho měra ma, kotrež su jemu dźensa w Münsteru spožčili. Lěta 1648 bě Europa po 30 lět trajacej wójnje na kóncu. Města běchu zničene, wjeski wurubjene a wotpalene. Ludnosć běchu landsknechty, kotrež po krajach ćahachu, morili. W Kulowje bydleše po chronice města hišće pjeć mandźelskich porikow. Hóršu katastrofu tehdy hišće dožiwili njeběchu. Traješe lětdźesatki, doniž so kraj poněčim zaso njezhraba.
Hdyž słyšu plany Macrona, francoskich wojakow do Ukrainy pósłać, so mi zdawa, zo jeho tola hišće prawje informowali njejsu. Tež mócnarjo tehdyšeho časa běchu swoju móc na sylne wójska a na strategiske zwjazkarstwa zepěrali. Na kóncu stejachu před wulkej zahubu. Njeby lěpje było, myto w Münsteru jako zakład Europskeho měroweho zrěčenja wobhladować, zo bychmy nowej zahubje kaž 1648 tola hišće zadźěwali? Marko Wjeńka
Pisane a wótře za tolerancu
Běła Woda (CK/SN). Składnostnje 2. Christopher Street Day (CSD), běše so minjenu njedźelu něhdźe 75 ludźi na hłownym torhošću zhromadźiło, zo bychu za tolerancu a akceptancu wšelakorych formow žiwjenja a lubosće demonstrowali. Kaž loni hižo, měješe swjatk tež lětsa zaso njerjanu předstawiznu: Po lońšim zarjadowanju běchu zarjadowarjow na Facebooku skřiwdźili, lětsa běchu njeznaći wjacore wulke transparenty roztřihali, kotrež mějachu za demonstraciju wabić. Wot toho pak njedadźa sej organizatorojo přihoty skazyć, měni zapósłanča krajneho sejma Antonia Mertsching (Lěwica), kotraž je CSD zhromadnje z iniciatiwnej skupinu přećiwo mobbingej zarjadowała. Skóncowanje plakatow pak bě podpěru měšćanskeje towaršnosće hišće powjetšiło, powěda Mertsching dale. „Stejimy tu zhromadnje. Naša Běła Woda je pisana a mnohostronska“, potwjerdźi wona. Nawodnica twarskeho referata, Dorit Baumeister, wozjewi w mjenje wyšeho měšćanosty: „Hakle mnohotnosć a toleranca tworiłoj strowu měšćansku zhromadnosć, kotraž da cuzym přichadźeć a wostawać.
To a tamne (28.05.24)
„Moped lubosće“, z kotrymž je bywši francoski prezident François Hollande skradźu swoju lubku wopytał, su w Parisku za 25 420 eurow přesadźowali. Kupił je jězdźidło załožer awtomobiloweho muzeja. Za čas prezidentstwa běchu Hollandeho 2014 fotografowali, jako k swojej lubce, dźiwadźelnicy Julie Gayet, jědźeše. Mjeztym je Hollande dawno z Gayet zmandźeleny. Kupcej bywši prezident pisomnje wobkrući, zo jedna so wo originalny moped tehdyšeho časa.
Psy, kóčki, ptački a hady chcedźa w Berlinskej ewangelskej wosadźe w měšćanskim dźělu Rudowje 1. junija znowa žohnować. Zamołwići akcije liča z něhdźe sto wopytowarjemi, kotřiž ze swojimi zwěrjatami přińdu. Te pak njesmědźa wyše hač meter być, zo njebychu na kóncu konje a kruwy w Božim domje stali. Tež jědojte zwěrjata njejsu dowolene.
Liča z 2 000 woporami
Port Moresby (dpa/SN). Narodny zarjad za škit před katastrofami na kupje Papua-Neuguinea liči ze znajmjeńša 2 000 smjertnymi woporami po zahubnym zesuwanju zemje minjeny pjatk. Zemja bě so w nocy na pjatk zesuwała a sydlišćo zničiła. Hłowne dróhi potrjecheneje kónčiny su blokowane. Połoženje je dale njewěste, dokelž so masy zemje dale hibaja. Tole wohrožuje pomocnikow, kotřiž zadwělowani spytaja, zasypanych wobydlerjow ze zemje a kamjenjow wućahnyć.
Wjeršk WHO bjez zrěčenja
Genf (dpa/SN). Po zwrěšćenju swětoweho pandemijoweho zrěčenja su dźensa w Genfje kóždolětne zeńdźenje Swětoweje strowotniskeje organizacije WHO zahajili. Minjeny pjatk bu znate, zo dyrbi planowany wjeršk zhromadźizny wupadnyć. Předwidźane bě swjatočne schwalenje zrěčenja, kotrež ma nowemu chaosej po wšěm swěće, kaž při koronapandemiji, zadźěwać. Zastupnicy 194 čłonskich statow pak njemóžachu so hač do kónca na zhromadny tekst dojednać.
Wjace hladanja potrěbnych
Žadyn jasny wuspěch AfD w Durinskej
Erfurt (dpa/SN). Při wólbach krajnych radow a wyšich měšćanostow w Durinskej njeje AfD w prěnim wólbnym přeběhu wčera žane wodźace zastojnstwo zdobyła. Wo tym rozsudźa wolerjo hakle w druhim wólbnym kole, w kotrymž so zwjetša kandidaća CDU a AfD rozestajeja. W połojcy wšěch wokrjesnych sejmow a měšćanskich radow stej wobě stronje někak jenak sylnej. Wólby su prěni test politiskeje nalady do wólbow krajnych sejmow w septembrje. AfD leži we wšodurinskich woprašowanjach hižo měsacy daloko před druhimi stronami. W Durinskej knježi tuchwilu koalicija SPD, Lěwicy a Zelenych z ministerskim prezidentom Bodom Ramelowom (Lěwica) na čole.
Cyłkownje dźewjeć z 13 nastupjenych kandidatow AfD je druhe wólbne koło docpěło, kaž ze zdźělenki krajneho wólbneho nawody wuchadźa.
CDU bě we wjacorych městach wuspěšna a móžeše tam swoju komunalnu móc skrućić. Tak je so w Erfurće kandidat CDU Andreas Horn přećiwo mějićelej zastojnstwa Andreasej Bauseweinej (SPD) přesadźił. We Weimaru a Suhlu staj kandidataj CDU hnydom w prěnim wólbnym přeběhu dobyłoj.
Mortwi ciwilisća při nadpadźe
Gaza/Tel Aviv (dpa/SN). Při israelskim wojerskim nalěće w měsće Rafah na juhu Gazaskeho pasma su po informacijach wot Hamas kontrolowaneho strowotniskeho zarjadnistwa 35 ludźi morili a dźesatki zranili. Najwjetši dźěl woporow běchu žony a dźěći. W socialnych medijach prezentuja wideja, kotrež pokazuja, kak pomocnicy ćěła z palacych so stanow ćahaja. Po informacijach palestinskeho čerwjeneho połměsačka su při nadpadźe stany ćeknjenych ciwilistow trjechili.
Israelske wójsko je mjeztym wobkrućiło, zo je teritorij islamistiskeje Hamas nadpadnyło. Při tym su pječa wjacorych wodźacych čłonow organizacije morili. Nadpad wotpowědowaše mjezynarodnemu prawu. Rozprawy, po kotrychž je woheń wudyrił, při kotrymž su njewobdźěleni škodu poćerpjeli, nětko pruwuja.
Mjezynarodne sudnistwo bě Israelej minjeny pjatk kazało, wojerske zasadźenje w Rafah hnydom skónčić. Rozsudy swětoweho sudnistwa su zawjazowace. Sudnicy pak nimaja žane srědki, staty k přesadźenju wusudow nuzować.
Macron na wopyće w Sakskej
Francoski statny prezident w krajnej stolicy a w Frauenhoferskim instituće
Drježdźany (dpa/SN). Z dźeń trajacym wopytom w Sakskej je francoski statny prezident Emmanuel Macron dźensa ze swojim statnym wopytom w Němskej pokročował. Posledni programowy dypk w Berlinje bě dźensa dopołdnja kładźenje wěnca na wopomnišću za morjenych Židow Europy. Připołdnju wočakowachu Macrona a jeho mandźelsku Brigitte zhromadnje ze zwjazkowym prezidentom Frankom-Walterom Steinmeiereom a toho žonu Elku Büdenbender w hrodźe Moritzburgu.
Wjeršk wopyta w Drježdźanach měješe europsko-politiska narěč Macrona před Drježdźanskej Cyrkwju Našeje knjenje być. W njej chcyše so francoski prezident na młodźinu Europy wobroćić. Při narěči přitomni budu wjacori tysac młodostnych ze Sakskeje, Pólskeje, Čěskeje a Francoskeje. Powšitkownje wočakowachu, zo Macron młodostnych direktnje narěči, wosebje tych z wuchodnych europskich krajow. Tući so boja, zo móhli woni přichodne wopory ruskeje wojerskeje agresije być.
Groteskny kónc epochi
Njewjedra 2023 škody zawostajili
Berlin (dpa/SN). Wichor, krupy a zliwki su loni škody 5,7 miliardow eurow načinili. „To je 1,7 miliardow eurow wjace hač lěta 2022“, zdźěli hłowny jednaćel zwjazka zawěsćernjow Němskeje Jörg Asmussen dźensa nowinarjam. „Hłowna přičina su ćežke a chětro drohe škody krupow dla na jězdźidłach.“ Dotal registrowany rekord škodow z 13,9 miliardami eurow škodow pochadźa z lěta 2021. Při prěnim trochowanju běchu fachowcy ze snadnišeje škody wuchadźeli. Statistiku wjedu wot spočatka 1970ych lět.
Jeničce njewjedra loni w awgusće běchu po informacijach zwjazka 1,5 miliardow eurow, a tak něhdźe štwórćinu wšeje škody zawostajili. Tež wichory w juniju běchu sylne. Porno tomu njemějachu w Němskej loni nazymu a w zymje nimale žane ćežke wichory.
Najwjace škodow su w Bayerskej registrowali, wjace hač dwě miliardźe eurow. Hessenska přińdźe w statistice z 890 milionami eurow na druhe městno. „Kónčina Alpow a hessenske srjedźohoriny Taunus a Odenski lěs běchu wosebje často wot krupow potrjechene“, Asmussen w tym zwisku nowinarjam rjekny.
