LEAG pyta swoje městno

srjeda, 10. julija 2019 spisane wot:
Čorna Pumpa je za znate łužiske hórniske a energijowe předewzaće městnosć industrijnych pospytow. Před wjace hač lětdźesatkom bě tam připrawa Vattenfalla za wotšćěpjowanje wuhlikoweho dioksida dźěłać započała, zwrěšći pak, dokelž njebě móžno za to trěbne podzemske składy zaručić. Najebać z tym zwjazany inženjerskotechniski wukon njeby tehdyša technologija ničo na tym změniła, brunicy dla serbske wsy dale wotbagrować. Znowa w Čornej Pumpje je LEAG wčera započała projekt zeskutkownjeć. Kritiske hłosy we Łužicy so na to prašachu, čeho­dla runje LEAG prěni tajki milinowy skład w Němskej twari. Ale njeje da nawodnistwo winowate kompetency w předewzaću wužiwać a za nowymi wobchodniskimi polemi slědźić, hdyž je za swójski dotalny model kónc připowědźeny? Zo bě do rozsuda w předewzaću čiła diskusija wo projekće, kaž bě wčera słyšeć, dźě sobu zwuraznja, zo LEAG pod přichodnymi wobstejnosćemi swoje městno pyta. Axel Arlt

Přehladka rjemjesła znowa magnet była

wutora, 09. julija 2019 spisane wot:

Chrósćicy (JK/SN). Nimo folklory je tež rjemjesło na wosebite wašnje z wuměłstwom, wušiknosću a kreatiwitu zwjazane. To pokaza so na lětušim festiwalu znowa na spodobne wašnje we wobłuku přehladki łužisko-serbskeho rjemjesła pod Chróšćanskej Fulkec hórku. Njedźelu prezentowachu tam rjemjeslnicy a kreatiwni tworjacy wuměłcy swoje wudźěłki. Te sahachu wot keramiki přez wudźěłki z mjedu a pčolaceho wóska hač k tekstilnym kreacijam.

Poměrnje wulki bě tónraz podźěl rjemjesła, kotryž so z nadobu a keramiku zaběra. Nimo Smječkečanki Marion Sperlingoweje pokaza Birgit Patokowa z Horow jara spodobny wuběr najwšelako­rišich sudobjow a nastrojow wšědneje po­trjeby, rjenje ze serbskimi hrónčkami wudebjenych. Na tajke wašnje hodźi so tež serbšćina šěrić a wšědny dźeń spřistupnić. Rjana to ideja tež hewak hibićiweje wuměłče.

Zwada wo wodu wotwidźomna

pjatk, 05. julija 2019 spisane wot:

Berlin/Dessau (SN). Rozdźělenje wody w Němskej móže so prěni raz po lětdźesatkach z wažnej temu stać. Na to skedź­b­­nja po informacijach powěsćernje dpa wobswětowy zwjazkowy zarjad (UBA). „Časćiše suche lěća woznamjenjeja, zo budźe so po wšěm zdaću tež wjace wu­ži­warjow wo resursu wodu wadźić“, rjekny Jörg Rechenberg, eksperta UBA za wodu w Dessauwje. „Jedne je hižo jasne: Jako nowy wužiwar składow wody přidruži so ratarstwo.“ Dotal ma ratarstwo w Němskej, kotrež swoju rolu krjepi, hakle podźěl 2,7 procentow. Tón tendencielnje, ale regionalnje jara rozdźělnje při­běra, fachowc doda. Wot lońšeho so suchota a horcotne rekordy tež w Němskej kopja. Po wjedrowej słužbje bě jeničce minjeny měsac najćopliši a najsłónčniši wot spočatka přezcyłnych měrjenjow.

Zarjad UBA aktualne daty wo lońšim mnóstwje dnowneje wody hišće nima. „Hrozy pak strach, zo njewučinješe pegel dnowneje wody hišće zaso staw do lěta 2018“, Rechenberg doda. Dotal po cyłej Němskej hišće žanoho stresa wody dla njeje. Na zlutniwu přetrjebu pak su z blakami hižo namołwjeli.

Soju nětko tež łužiske zawody plahuja

štwórtk, 04. julija 2019 spisane wot:

Klimowa změna zmóžnja dobre wuměnjenja, wobstejnosće w Němskej pak měli so změnić

Sojowe mloko abo sojowa juška stej přetrjebarjam za słowo soja znatej wopřijeći. Zo pak je soja nastupajo produkciju mjasa wažny wudźěłk, njeje wjet­šinje wědome. Něhdźe 80 procentow wunoška sojabunow je na šrót předźěłane a za plahowanje skotu myslene. Po cyłym swěće su ludźo „hłódni“ za mjasom, kotrež hodźi so na zakładźe relatiwnje tunjeje soje produkować. Wuskutki za wobswět a přirodu su hladajo na jeje plahowanje wulke. Europske kraje dowožuja tuchwilu soju wosebje z USA, Brazilskeje a Argentiskeje. W Južnej Americe wob lěto štyri miliony hektarow lěsa trjebja, zo móhli je jako pola wužiwać. Tak so žiwjenske rumy rostlin a zwěrjatow zhubja, dobra póda so niči a woda zanjerodźa.

Přestrjeń polow so powjetša

Strukturna změna po kóncu wudobywanja brunicy je wjeleworštowy proces. Ludnosć pak je znjeměrnjena, bojo so dalšeho hłubokeho łamka po lěće 1990. To bě tež na informaciskim zarjadowanju wčera w Nowej Wsy blisko krajneje mjezy z Braniborskej pytnyć.

Nowa Wjes (SN/at). Z brunicu zwisowace dźěłowe městna z runohódnymi w druhich wobłukach narunać, to bě wjacorym wobdźělnikam na zarjadowanju wčera we wobnowjenej Nowšanskej zakładnej šuli tróšku přeoptimistiski wid na přichod. We hłowach tči hišće po­přewrótowa trawma z wotchadom młodostnych a z pozhubjenymi dźěłowymi městnami, wot čehož běchu domoródne swójby najbóle potrjechene.

Referenća su so prócowali, wobšěrny wobraz wo předstejacych wužadanjach rysować. Tak prašeše so dr. André Gräning­ z Drježdźanskeje towaršnosće Smart Systems Hub, čehodla nimaja w gmejnje Sprjewiny Doł awtonomne jězdźenje. „Tu by so to poskićiło.“ Wjesnjanosta Manfred Heine (njestronjan) signalizowaše hnydom přihłosowanje. Někotremužkuli na žurli pak bě tale mysl z krajneje stolicy hišće přejara zdalena.

Mišterske dźěła wustajene byli

srjeda, 03. julija 2019 spisane wot:
Wjele časa, pjenjez a tójšto idejow – to su najwažniše wobstatki mišterskich dźěłow, kreatiwnych a inowatiwnych unikatow na najwyšim rjemjeslniskim niwowje. Mišterska­ rjadownja blidarjow Choćebuskeje rjemjeslniskeje komory je minjenu sobotu we wopytowarskim centrumje na kuble załožby Wjercha Pückleroweho muzeja w Rogeńskim parku swoje njewšědne a swojorazne pruwowanske dźěła wustajiła. Wustajene běchu tři komody, winowa bara, jědźne blido, pisanskej blidźe a drastowy kamor. Jara wobkedźbowana bě tež komoda Marcusa Dehlana (hlej wobraz), do kotrejež móžeš wobrazowku telewizora zapušćić. Foto: Michael Helbig

Jeno dźělne dobyće za přirodoškit

wutora, 02. julija 2019 spisane wot:

Hłowny zawodny plan hórniskeho předewzaća LEAG za Janšojsku brunicowu jamu je po wšěm zdaću njezakonski, dokelž přez jamu zawinowane wusušenje wohroža bahnowe areale. Choćebuske zarjadniske sudnistwo je pjatk w chwatnym rozsudźe wobswětowymaj zwjazkomaj, Němskej wobswětowej pomocy a Zelenej lize, prawje dało, doniž w septembrje njerozsudźi.

Berlin/Choćebuz (SN). Skóržbne zwjazkarstwo Němskeje wobswětoweje pomocy (DUH) a Zeleneje ligi stej lětsa w februaru zhromadnje na Choćebuskim zarjadniskim sudnistwje prawniske srědki přećiwo přizwolenju hłowneho zawodneho plana k dalewjedźenju Janšojskeje jamy zapodałoj. Wobě so bojitej, zo dalše wužiwanje brunicoweje jamy wjacore bah­nowe přestrjenje wusuši a tak zniči.

Najprjedy raz stej so wobswětowej zwjazkaj přesadźiłoj, kaž minjeny kónc tydźenja zdźělištej. Po zwěsćenju sudnistwa njebu dotal dosahajcy pruwowane, hač su w zwisku ze za jamu trěbnymi wotwódnjenskimi naprawami wokolne bahnišća w swojim wobstaću wěste.

W Sakskej hižo žito žněja

štwórtk, 27. junija 2019 spisane wot:

Schkeuditz (dpa/SN). Prjedy hač zwu­čene su sakscy ratarjo wčera nazymski ječmjeń z prěnich zahonow domchowali. Wo tym informowaše Wolfgang Vogel, prezident Sakskeho ratarskeho zwjazka, wčera na kromje Němskeho dnja burow w Schkeuditzu pola Lipska.

Jako přičinu mjenowaše Vogel trajnu suchotu. Nimo toho so dołha lońša suchota a tak pobrachowaca mokrota w roli dale wuskutkujetej. Wón pak tež na to skedźbni, zo běchu nazymski ječmjeń w jednotliwych lětach hišće prjedy žnjeli.

W Saksko-Anhaltskej ratarske zawody mjeztym hižo ječmjeń, rěpik, pšeńcu a rožku domchowaja, kaž tamniši krajny burski zwjazk zdźěla.

Tuchwilne wjedro je optimalne kórkowe

štwórtk, 27. junija 2019 spisane wot:

Lubin (SN/BŠe). Žně znatych błótowskich kórkow su zahajene. Wutoru su zastu­pjerjo předewzaćow, kotřiž zhromadnje w Błótowskim towarstwje skutkuja, sezonu symbolisce zahajili. Wot apryla bě­chu­­ w regionje kórki wusywali, za čož bě wjedro lětsa optimalne. Po tym zo slědowachu na to chětro zymne nocy, zdźěla samo ze stopnjemi pod nulu, dyrbjachu ratarjo symjo kórkow z městnami hišće raz wusyć, štož so wězo na kóšty wu­skutkuje. Hišće w meji bě na rostlinach widźeć, zo nje­móžachu so dosć derje wuwić­. Wjedro so na zbožo zaso změni, a tak móžachu wone wuwićowe zastatki zaso nachwatać. „Tuchwilne wjedro wobradźa nam wulkotny kórkowy čas“, měnješe předewzaćel Heinz-Georg Embach z Błótowskeho dwora Niwica (Niewitz) pola Lubina. Přiwšěm započinaja kórki lětsa přerěznje tydźeń pozdźišo žnjeć, hač bě poprawom planowane.

Nowy IT-campus w krajnej stolicy

srjeda, 26. junija 2019 spisane wot:

Drježdźany (dpa/SN). Po cyłym swěće agě­rowace poradźowace předewzaće za pro­gramy SAP Itelligence je dźensa w swojim nowym IT-campusu w sakskej krajnej stolicy dźěłać započał. Itelligence ma swoje hłowne sydło w Bielefeldźe a je tež w Budyšinje z třomi ličenskimi centru­mami zastupjene. W Drježdźanach su bywši wysokodom Schokopack jako tamniše firmowe sydło wutwarili, hdźež tuchwilu 350 ludźi dźěła. Přichodnje ma jich 500 być. Krok Bielefeldskeho předewzaća je dalši wuraz toho, zo so digi­talna branša w Sakskej rozšěrja. Tež koncern Volkswagen je hakle před dnjemi nowy wuwićowy centrum IT w swo­jej Drježdźanskej škleńčanej manufakturje wotewrěł. Předwidźane je, zo so hač do 80 specialistow wo to stara, 122 fabrikow Volkswagena po cyłym swěće lěpje splesć a procesy digitalizować.

Branša informaciskeje a komunika­ciskeje techniki w Sakskej docpěwa ze 64 000 přistajenymi lětny wobrot nimale 15,1 miliardy eurow. Porno lětu 2016 bě wobrot 2017 wo wosom procentow wyši, zdźěla branšowy zwjazk Silicon Saxony złožujo so na najnowše ličby.

nawěšk

SERBSKE NOWINY podpěruja:

Novi Sad – kulturna stolica Europy

nowostki LND