To a tamne (27.10.26)

wutora, 27. oktobera 2026 spisane wot:

Ze suchim lodom a selu w mróčelach chce Indoneziska katastrofalnym wohenjam w lěsach a na kraju na kupomaj Borneo a Sumatra wotpomhać. Lokalna agentura za meteorologiju, klimatologiju a geofyziku (BMKG) je na woběmaj kupomaj dohromady 15 lětadłow wupósłała, kotrež maja kumštne spadki wuwabić. Dołhož ludźo na dešć čakaja, wojuja wohnjowi wobornicy dale přećiwo wohenjam, kotrež hižo wjacore měsacy zachadźeja.

Rapper Jay-Z budźe w februarje 2027 wjeršk spektakla w přestawce połčasa Super­ Bowla, finala footballoweje ligi w USA. Tole zdźělichu Apple Music, NFL a zawod Roc Nation, kotryž bě Jay-Z załožił. Finale, kotrež sej kóžde lěto miliony ludźi po cyłym swěće wobhladuja, wotměje so klětu 14. februara w SoFi-sta­dionje w Kaliforniskej.

Tutsi, Twa a Hutu

póndźela, 26. oktobera 2026 spisane wot:

Kigali (B/SN). Po rasowej wučbje 19. lětstotka bydla w Ruandźe ludowe skupiny Tutsi, Twa a Hutu. Za kolonialnych knjezow bě lochko, nad skupinami knježić a je mjez sobu wuhrawać. 1994 wjedźechu rozkory mjez skupinami k najwjetšemu genocidej 20. lětstotka. Po naškaranju hutuskeje milicy bu něhdźe milion, štwórćina wobydlerstwa, za krótki čas morjena. Hač do dźensnišeho njejsu wšě ćěła identifikowane a pochowane.

Katolicizm na swěće rosće

Bonn (B/SN). Ličba 1,42 miliardow katolskich wěriwych rosće kaž wobydlerstwo swěta, jenož teritorialnje rozdźělnje. W Africe bydli 16,7 milionow katolikow, to je přirost 7,6 miliono, w Južnej a Sewjernej Americe je to sydom milionow, w Aziji 0,97 mio., w Europje 0,9 a w Oceaniskej 0,2. Podźěl katolikow na wobydlerstwje swěta ze 17,8 procentami je lochce postupił, zwěsći katolska powěsćernja.

Dźeń ewangelskich cyrkwjow

Nowe financowanje schwalili

póndźela, 26. oktobera 2026 spisane wot:

Praha (SN). Čěski parlament je sobotu kónc financowanja zjawnoprawniskeho rozhłosa z popłatkami wobydlerjow wobzamknył. W přichodźe maja so zjawne sćelaki wuwzaćnje ze statneho etata financować. Naćisk pak předwidźi krótšenje cyłkowneho budgeta za rozhłós wo něhdźe 15 procentow porno nětčišemu. Zakoń ma wot spočatka přichodneho lěta płaćić. Před twarjenjom čěskeho parlamenta w Praze tysacy přećiwo rozsudej demonstrowachu.

Lula da Silva wólby dobył

Brasília (dpa/SN). Tuchwilny brazilski prezident Luiz Inázo Lula da Silva je rozsudne prezidentske wólby w Brazilskej dobył. 80lětny politikar Lěwicy porazy z wuslědkom 51,8 procentow hłosow swojeho prawo-konserwatiwneho konkurenta Flávija Bolsonara, za kotrehož bě 48,2 procentaj Brazilčanow hłosowało. Syn bywšeho brazilskeho prezidenta Jaira Bolsonara wuslědk njepřipóznawa a je juristiske kroki připowědźił.

Panter za kooperaciju z Chinu

We wobłuku cyłozwjazkoweho akciskeho dnja přećiwo wróćopósłanju požadarjow wo azyl je minjenu sobotu na Lipšćanskim lětanišću něhdźe 600 ludźi demonstrowało. Mjez druhim kritizowachu zhromadne dźěło němskeho knježerstwa z islamistiskim knježerstwom talibanow w Afghanistanje w zwisku z wróćopósłanjom. Foto: dpa/JNA Press/Maria Castro

Plany za wutwar přepruwować

póndźela, 26. oktobera 2026 spisane wot:

Drježdźany (SN). Sakske statne ministerstwo za hospodarstwo, dźěło, energiju a škit klimy (SMWA) je próstwu wo přepruwowanje zaměrow za wutwar zdobywanja energije z wětra hač do lěta 2032 za přichodnu konferencu ener­gijowych ministrow zapodało. „Přepruwowanje zaměrow wutwara dyrbi rozdźělne geografiske, topografiske a meteorologiske wuměnjenja w zwjazkowych krajach bóle wobkedźbować“, mi­- nisterstwo w swojej wčerawšej nowinskej zdźělence piše.

Po tuchwilnych zwjazkowych směrnicach dyrbja kraje hač do kónca přichodneho lěta 1,3 procenty, a hač do kónca 2032 dwaj procentaj swojeje přestrjenje za zdobywanje energije z wětra k dispoziciji stajić. Sakska je dotal jenož něhdźe 0,2 procentaj płoninow za to wupokazała.

Wuswojenjam zadźěwać

póndźela, 26. oktobera 2026 spisane wot:

Berlin (dpa/SN). Ze zakonjom za škit inwesticijow chce zwjazkowy nutřkowny minister Alexander Dobrindt (CSU) wuswojenjam, kajkež je Lěwica w Berlinje planuje, zadźěwać. Jeho ministerstwo wobkrući Němskej nowinarskej agenturje dpa detaile wo planowanym zakonju.

Mjez druhim ma zakoń wuswojenje bydlenjow jenož potom dowoleć, hdyž knježerstwo kraja nuznu trěbnosć do­pokaza. To rěka: Iniciator wuswojenja dyrbi znazornić, zo je wšitke druhe móžne srědki, na přikład spěchowanje by­dlenjotwara, w połnej měrje wučerpał, tak zo jemu druha móžnosć hižo njezbywa. Dóńdźe-li k wuswojenju, maja so wuswojeni bjezposrědnje z pjenjezami wotškódnić a to na zakładźe aktualnych płaćiznow na bydlenskich wikach, kotrež fachowcy­ we wotpowědnym posudku zwěsća.

Serbiska: Vučić we wólbach podležał

póndźela, 26. oktobera 2026 spisane wot:

Běłohród (dpa/SN). We wčerawšich dočasnych wólbach serbiskeho parlamenta je njewočakowano nowa opoziciska studentska lisćina jasnje dobyła. Wjelelětny serbiski prezident Aleksandar Vučić je swoju poražku w narěči zjawnje přiznał. Wot lěta 2012 bě wón serbisku politiku w měnjacych so funkcijach postajował a so ze swojim Ruskej a Chinje přichilenym politiskim kursom lěto a dale wot Europy zdalował.

„Krótko po narěči Vučića wozjewi skupina za wólbne slědźenje CRTA prěnje nachwilne wuslědki. Po tutych je wjetšina Južnych Serbow – 52 procentow – opozi­cisku studentsku lisćinu woliło. Serbiska doprědkarska strona (SNS) Vučića zdoby sej 39 procentow hłosow. Ani jeničkej dalšej­ stronje njeje so poradźiło, do serbiskeho parlamenta zaćahnyć. Za wobdźělenje w parlamenće trjebaja strony znajmjeńša tři procenty wšěch hłosow, strony etniskich mjeńšin pak jedyn procent.

Po wozjewjenju wuslědkow ludźo na dróhach a naměstach po cyłym kraju juskachu a wyskachu.

Hněwna na fosilnu industriju

póndźela, 26. oktobera 2026 spisane wot:

Prawiznicy a inženjerej Němske myto za wobswět spožčili

Aachen (dpa/SN). Z Němskim mytom za wobswět wuznamjenja Němska zwjazkowa załožba za wobswět (DBU) kóžde lěto ludźi, kotřiž so z wulkim angažementom za škit a zdźerženje wobswěta zasadźuja. Z mytowanskimi pjenjezami we wob­jimje 500 000 eurow, je wone najwyše dotěrowane wobswětowe myto w Europje. Inženjer Klaus Vossenkaul z Aachena a Hamburgska prawiznica Roda Verheyen sej sumu lětsa dźělitaj. Na swjatočnym zarjadowanju w Aachenje je jimaj zwjazkowy prezident Frank-Walter Steinmeier wuznamjenjenje přepodał. Vossenkaula mytowachu za jeho inowatiwne dalewuwiće membranowych filtrow za rjedźenje wopłóčkow we wodočisćernjach, Verheyen wuznamjenichu za zwoprawdźenje skutkownych směrnicow we wobswětowym a klimowym prawje.

Nowy rozmach?

póndźela, 26. oktobera 2026 spisane wot:
We wčerawšich wólbach je so wjetšina wobydlerjow republiki Serbiskeje za politisku změnu mocy wuprajiła. Njespokojnosć je jasnje čujomna – hladajo na hospodarske połoženje kaž tež powšitkownych žiwjenskich wuměnjenjow dla. Vučić je drje móc wotedał, dokelž bě diferenca hłosow přewulka. Studentske hibanje njeje dotal konkretny program předpołožiło, kak chce hospodarski rozmach docpěć a kak ma so serbiska wonkowna politika přichodnje wuwiwać. Bój přećiwo korupciji słuša k centralnym naležnosćam ludnosće a steji hižo wot powalenja Slobo­dana Miloševića na politiskim dnjowym porjedźe. Přiwšěm je so w tym wobłuku jenož mało docpěło. Vučić je w Serbiskej dale přitomny. Z 39 procentami hłosow wostanje wón wuznamna politiska móc, kotraž budźe na kóždy zmylk noweho knježerstwa čakać. Njebudu-li so nuzne prašenja spěšnje rozrisać, kaž to ludnosć wočakuje, móhł nawrót Vučića w krótkim času realistiski być. Dyrbimy sćerpliwi być a přichodne měsacy wočaknyć. Bojan Benić

Mloko klětu prawdźepodobnje dróše

póndźela, 26. oktobera 2026 spisane wot:

Tuchwilu su płaćizny mloka tak niske kaž to minjene pjeć lět hižo njeběchu. Za mlokowych burow pak kóšty nadal stupaja. Kak so to na kupcow wuskutkuje?

Drježdźany (dpa/SN). Němski zwjazk mlokoweje industrije (MIV) z toho wuchadźa, zo so produkty z mloka klětu podróša. Na to skedźbni předsyda MIV Detlef Latka na dwudnjowskim lětnym schadźowanju zwjazka minjeny kónc tydźenja w Drježdźanach. Hač woprawdźe k zwyšenju płaćiznow dóńdźe, pak wotwisuje wot nowych zrěčenjow mlokowych burow z mlokarnjemi a rjećazami drobnowikowarjow.

Na aktualne lěto zhladuje zwjazk z měšanymi začućemi. Detlef Latka znazorni, zo bě lěto 2025 za mlokowych burow hladajo na płaćizny mloka njewšědnje pozitiwne: Přerězna płaćizna 52 centow na liter mloka běše druha najwyša syła. Přiwšěm pak zwěsća lětsa zaso rekordny minus wuwića mlokowych płaćiznow w dobje minjenych pjeć lět. We wěstych regionach su mlokowi burja liter­ mloka jenož hišće za 30 centow předawali.­

LND onlineshop 2026

Nowe poskitki LND namakaće w lětušim wudaću Nowinkarja!

Nowinkar 2026-27

HSSL25

Chróšćan Šulerjo

Midas Logo