Stockholm (dpa/SN). Nobelowe myto za medicinu spožča lětsa němskimaj slědźerjomaj Peterej Hegemannej a Georgej Nagelej kaž tež slědźerjej z USA Karlej Deisserothej. Stockholmski Karolinska-Institut piše w swojej zdźělence, zo dóstanu woni z milionu eurow dotěrowane wuznamjenjenje za swoje wotkryća na polu optogenetiki. To je mediciniska metoda, z kotrejž móžeš žiwe čłowječe bańki, předewšěm neurony, z pomocu swěcy za- a wupinyć.
Nowowólby w Španiskej
Madrid (dpa/SN). Tři dny po tym, zo je w španiskim parlamenće ze swojimi dekretami přećiwo bydlenskej nuzy w kraju zwrěšćił, je nawoda knježerstwa Pedro Sánchez dźensa dočasne wólby připowědźił. Dokelž běše katalanska strona Carlesa Puigdemonta Junts per Catalunya před lětom podpěru knježerstwa wupowědźiła, nima knježerstwowa koalicija strony PSOE a lěwicarsko-alternatiwneho zwjazka Sumar hižo wjetšinu w parlamenće.
Premija za e-awta wuspěšna
Pirna (SN). Sakski statny lěsny zawod Sachsenforst je zasadźenje helikopterow kołowokoło skalneho jewišća w Rathenje a jězora Amselsee minjeny pjatk zakónčił. Helikoptery su tam štomy, kotrež je sylne njewjedrjo kónc julija spowaliło, rumowali. Rumowanske dźěła z powětra w ćežko přistupnych wotrězkach běše na tajke zasadźenja specializowana awstriska firma dwaj tydźenjej po njewjedrje přewzała. Cyłkownje je na kóncu něhdźe 2 000 krutych metrow drjewa z potrjechenych kónčin wottransportowała.
Spěšne wotstronjenje lěsnych škodow njeje jenož hladajo na spřistupnjenje turistisce woblubowaneho dźěla Sakskeje Šwicy wažne. Wone ma masowemu rozmnoženju skórnika zadźěwać. Wot tutoho tydźenja přewjedźe zawod Sachsenforst tu poslednje rumowanske dźěła z wotpowědnej swójskej konwencionelnej techniku. Cil je, zo jězor Amselsee wot kónca oktobra sem zaso za turizm wotewru. Předstajenja skalneho jewišća w Rathenje pak móža zajimcy hakle w klětušej sezonje wot srjedź meje zaso wopytać.
Běła Woda (AK/SN). Hromadźe z tójšto wobydlerjemi a hosćimi je měšćanostka Běłeje Wody Katja Dietrich (SPD) minjeny pjatk saněrowane měšćanske dwórnišćo swjatočnje wotewrěła. Z tym je město swój prěni wulki projekt změny strukturow dokónčiło. Jón su w lěće 2023 zahajili. 90 procentow wot cyłkownje 8,2 milionow eurow twarskich kóštow dóstachu za to ze zwjazkoweho fondsa za sylnjenje strukturow. Nowe mjeno „Kulturne a wobydlerske dwórnišćo“ na to skedźbnja, zo njeje twar jenož proste dwórnišćo. W nim su tež měšćanska biblioteka z čitanskej kofejownju, žurla za zarjadowanja a bistro. Dźakowano liftej docpěja wopytowarjo biblioteku bjez barjerow.
W nowej bibliotece poskića dohromady 32 000 medijow. W jeje rumnosćach pak móžeš tež přednoški, čitanja, wustajeńcy, koncerty, dźěłarnički a seminary přewjesć. Čitarjo móža sej wotnětka medije samostatnje na elektroniskimaj terminalomaj wupožčić resp. je tam zaso wróćić. Přidatnje móža woni medije bórze tež hišće zwonka wotewrjenskich časow na dalšim terminalu wróćić.
Bonn (dpa/SN). Po europskich rěkach je lětsa wjele mjenje wody běžało hač je to poprawom normalne. Tole pokazuje bilanca klimoweje posłužby EU C3S. W lěću bě přerězne mnóstwo wody w rěkach na najnišim stawje po spočatku měrjenja w lěće 1992. W juliju a awgusće su we wulkich rěkach kaž w Rynje, Dunaju abo Loire tak mało wody registrowali kaž hišće ženje. Tole měješe wuskutki na zastaranje z pitnej wodu, chłódźenje reaktorow a krjepjenje polow.
Kampanja za šćěpjenje skotu
Drježdźany (dpa/SN). Swoje domjace zwěrjata a wužitny skót maja wobsedźerjo w Sakskej we wjetšim wobjimje šćěpić dać. Zaměr noweje kampanje je zwyšenje šćěpjenskeje kwoty małych zwěrjatow, pjerizny, swinjow, konjow kaž tež wulkich přežuwakow. Dale a mjenje ludźi da swoje skoćata šćěpić, rěka ze socialneho ministerstwa. Tohodla je tež zaso wjace chorosćow, kaž na přikład sćekłosć.
Šwikaja brojenje pjenjez