To a tamne (09.03.26)
Přewšo rědki to podawk: Dźěl meteorita je w Koblenzu w Porynsko-Pfalcy třěchu domu wobškodźił. Při zražce sobotu wječor nasta dźěra, wulka kaž koparski bul, zarjad za škit před katastrofami zdźěla. Meteorit přerazy třěchu domu a wosta w spanskej stwě ležo. Nichtó pak so njezrani. Do toho běchu ludźo wobkedźbowali, kak so objekt na njebju žehleše.
Nješwarni paduši su w Monheimje pola Düsseldorfa na kěrchowje popjelnicy a metalowe přidawki do rowa pokradnyli. Při tym wobškodźichu wjace hač 150 rowow, policija zdźěla. Wopytowarjo pohrjebnišća njedźelu rano wobšěrnu škodu wuhladachu. Njeznaći běchu so wočiwidnje na kopor a bronzu měrili. Krótko po tym přizjewi so nižozemska policija: Na pomjeznym přechodźe su zastojnicy w awće z Němskeje wjacore popjelnicy a koporowe přidawki do rowa sćazali.
Wjelki třěleć móžno
Berlin (dpa/SN). Z widom na škit skotu na pastwach je zwjazkowy sejm wčera rozsudźił, zo smědźa so wjelki lóšo wottřělić. Z hłosami koalicije CDU a SPD kaž tež AfD je wjelk nětko w hońtwjerskim prawje zakótwjeny. Z tym smědźa so wjelki, kotrež problemy zawinuja, wottřělić. Zwjazkowa rada ma tomu nětko přihłosować.
„Škit skotu woznamjenja tohorunja škit pastwow za skót“, wuzběhny zwjazkowy minister za ratarstwo Alois Rainer (CSU). Runočasnje wón na to skedźbni, zo nima so wjelk wutupić.
Ličba wjelkow je so w minjenych dźesać lětach w Europje nimale podwojiła. W lěće 2023 zličichu fachowcy něhdźe 20 300 zwěrjatow. Jeničce w Němskej je jich 1 600, předewšěm w Delnjej Sakskej, Saksko-Anhaltskej, Mecklenburgsko-Předpomorskej, Braniborskej a Sakskej.
Plahowarjo skotu změnu hońtwjerskeho prawa witaja, škitarjo zwěriny pak postupowanje wótrje kritizuja. Hladajo na hońtwu wjelkow pak je prawidłow. Jenož w času wot 1. julija do 31. oktobra smědźa so wjelki třěleć, kotrež su do toho škodu na pastwach zawinowali.
NATO zwyša hotowosć
Mons (dpa/SN). Iranskeho raketoweho nadpada na Turkowsku dla zwyša NATO alarmowu hotowosć swojich rakety wotwobaracych systemow. Naprawu je rozkazowar komanda wojerskeho lětarstwa NATO přikazał. Tole zdźěli rěčnik hłowneho wojerskeho sydła NATO w belgiskim Monsu. Komander nimo toho poruča, hotowosć NATO na wysokim niwowje wobchować, doniž riziko swojowólnych nadpadow Irana njepopušći.
Trump ministerku pušćił
Washington (dpa/SN). Prezident USA Donald Trump je zwadnu ministerku za škit domizny Kristi Noem pušćił. Wot 31. měrca ma senator zwjazkoweho stata Oklahoma Markwayne Mullin za migraciju a škit mjezow USA zamołwity być. Tole zdźěli Trump na swojej internetnej platformje Truth Social. Senat bě ministerku Noem naposledk z wótrymi prašenjemi konfrontował, po tym zo běchu zastojnicy jeje ministerstwa dweju Američanow zatřělili.
Ukraina wumjetuje Madźarskej
K přibrjohej Srjedźneho morja su sej tući wobydlerjo libanonskeje ...
Iran nadpady rozšěri
Teheran/Washington (dpa/SN). Iranske wójsko je nimale tydźeń po zahajenju wójny připowědźiło, zo swoje napřećiwne nadpady rozšěri. Přichodne dny chcedźa njepřećela intensiwnišo a wobšěrnišo nadběhować, twjerdźi statny rozhłós, powołujo so na informacije centralneho staba wójska. Wčera su z trutami israelske wojerske zepěranišćo a radarowu staciju kaž tež wojerske objekty USA w Kuwaiće a Iraku nadběhowali.
Samsny čas prezident USA Donald Trump twjerdźi, zo je wójsko Irana w dalokej měrje zlemjene. „Nimaja žane lětadła wjace. Nimo toho smy 60 procentow wšěch raketowych systemow zničili“, wón rjekny. USA chcedźa z nadpadami na Iran pokročować.
Hrozy znowa ewakuowanje?
Drježdźany (dpa/SN). Pozdatneju bombow z časa Druheje swětoweje wójny njedaloko bywšeho Carolineho mosta dla hotuja so w Drježdźanach přichodny tydźeń na nowe naprawy ewakuowanja. Hač budu woprawdźe trěbne, rozsudźa přichodnu wutoru, rěčnik wohnjoweje wobory zdźěli. Potom chcedźa namakance we Łobju njedaloko nowoměšćanskeho pobrjoha přepytować.
Jeli so woprawdźe wo rozbuchadle jedna, dyrbja wokolinu we wobkruhu jednoho kilometra hnydom zawrěć. Najpozdźišo srjedu rano dyrbja wšitcy wobydlerjo zawrjene pasmo wopušćić. Po informacijach města by něhdźe 18 000 ludźi potrjechenych było. Zawrjene pasmo wopřija wulke dźěle stareho města z kralowskim hrodom, Zwingerom a cyrkwju Našeje knjenje, Awgustusowy a Albertowy móst kaž tež južny dźěl noweho města. Bomby běchu při přihotach twarnišća za nowy móst namakali.
Wójnskich jatych wuměniłoj
Moskwa (dpa/SN). Ruska a Ukraina stej wospjet sta wójnskich jatych wuměniłoj. 200 wojakow je so po informacijach ruskeho wonkowneho ministerstwa z Ukrainy do swojeje domizny nawróćiło. Wuměnu su Zjednoćene arabske emiraty a USA posrědkowali.
Ukrainski prezident Wolodymyr Zelenskyj je wobkrućił, zo je 200 zakitowarjow města Mariupola a kónčin Donjecka, Luhanska a Charkiwa zaso w Ukrainje. Wón dźakowaše so USA za posrědkowanje. Dźensa chcychu dalšich 300 wójnskich jatych wuměnić. W Genfje běchu so dojednali, tysac wójnskich jatych na kóždej stronje přepodać. Naposledk běštej wobě wójnskej stronje před dobrym měsacom jatych wuměniłoj.
Ludźo čuja so wohroženi
Köln (dpa/SN). Wjetšina ludźi w Němskej wójnu USA a Israela přećiwo Iranej wotpokazuje. Po wuslědku tydźenskeho woprašowanja sćelaka ARD ma 58 procentow woprašowanych wojerski nadpad za njewoprawnjeny, 25 procentow porno tomu za woprawnjeny.
Něhdźe tři štwórćiny ludźi začuwaja aktualne politiske połoženje na swěće tež w Němskej jako wohroženje. 59 procentow ma to za wohrožace, 18 procentow samo za jara wohrožowace. To je cyłkownje 77 procentow wobydlerjow a z tym 23 procentow wjace hač spočatk februara 2022, potajkim do wudyrjenja wójny w Ukrainje. Aktualnje posudźuje jenož hišće 21 procentow ludźi połoženje w Němskej jako lědma resp. scyła nic wohrožowane. Knježerstwo CDU/CSU a SPD njeje so dotal jasnje wuprajiło, hač nadpad na Iran zasadam prawa ludow wotpowěduje abo nic. Institut Infratest dimap bě so w nadawku sćelaka 1 317 ludźi w Němskej za jich měnjenjom prašał.
Tři dny w Dubaju čakać dyrbjeli
Wójna na Bliskim wuchodźe pólsku towaršnosć znjeměrnja
Waršawa. Nadpad USA a Israela na Iran minjenu sobotu je Polakow dospołnje překwapił. Nowiny rozprawjeja z wulkimi přinoškami wo morjenju statneho nawody Ajatolleh Ali Chameneija. Runočasnje jewja pak so tež dwěle a njewěstosće. W srjedźišću steji prašenje, kajki zmysł wójna ma a što na kóncu wunjese. Při tym mysla Polacy chcyjo nochcyjo na wójnu USA w Iraku lěta 2003. Tamniše poměry su hač do dźensnišeho njejasne a chaotiske.
Nowina Rzeczpospolita praša so w swojim srjedownym wudaću nawody Berlinskeje załožby za wědomosć a politiku Volkera Perthesa za jeho posudkom. Němski politologa je přeswědčeny, zo „bomby njedosahaja, změnić režim w Iranje“. Dźenik wozjewi w tym zwisku wobraz pohrjebnišća w měsće Minab na juhu Irana: Tam wuzběhuja runje rowy za 168 šulerkow, kotrež běchu přez ameriske bomby zahinyli.
Špatny wobraz wuchoda přewinyć
Halle (dpa/SN). Prezident Leibnitzoweho instituta za hospodarske slědźenje w Halle (IWF), Reint Gropp, wobžaruje negatiwne zhladowanje na wuwiće we wuchodźe Němskeje. „Sym měnjenja, zo wjedźe nas diskusija wo wuchodnej Němskej jako kónčinje z wjele njelěpšinami do wopačneho směra. Hdyž wobhladaće sej kónčiny, kotrež so w Němskej najspěšnišo wuwiwaja, potom su to regiony na wuchodźe Němskeje“, rjekny Gropp powěsćerni dpa. Jako přikład mjenuje wón wokolinu Berlina a Lipsk. „Tej wuwiwatej so spěšnišo hač na přikład Mnichow. Runočasnje ma su na wuchodźe tež kónčiny, kotrež w Němskej najspěšnišo zańdu.“
Gropp zastupuje měnjenje, zo wužiwa so wuraz „wuchodoněmsce“ zasadnje w negatiwnym zwisku. „Wuchodna Němska je jenož potom woprawdźe wuchodna Němska, hdyž dźe wo njelěpšiny. Lipsk a Berlin ze swojej wokolinu njejstej w tymle zmysle wjace wuchodoněmskej kónčinje. Hdyž so něšto derje wuwiwa, potom njeje to hižo wuchodoněmske. Cyle wažne je, tute zhladowanje skónčnje přewinyć.“
