Berlin a Oslo na dobro Ukrainy

wutora, 22. julija 2025 spisane wot:

Berlin (dpa/SN). Němska a Norwegska chcetej zesylnjenje ukrainskeho powětroweho wotwobaranja zhromadnje financować. Norwegski ministerski prezident Jonas Gahr Støre rjekny po zetkanju ze zwjazkowym kanclerom Friedrichom Merzom (CDU) w Berlinje, zo je Oslo zwólniwy, tomu přinošować. Němska chce Ukrainu ze systemomaj Patriot podpěrować. Dokelž pak njejstej tuchwilu k dispoziciji, chce zwjazkowa wobora dwaj systemaj ze swójskich składow do Ukrainy pósłać.

Iran: Wuspěch wědomostnikow

Washington (dpa/SN). Iran nochce so po słowach wonkowneho ministra Abbasa Araghtschija swojeho programa k nabohaćenju urana wzdać, je pak k rozmołwam zwólniwy. Kraj njemóže nabohaćenje urana spušćić, dokelž je tole „wulki wuspěch našich wědomostnikow“, rjekny Araghtschi sćelakej USA Fox News. Iran pak chce dale wo tym rěčeć, zo „by zaručene było, so nabohaćenje jenož měrliwym zaměram słuži“, wón rjekny.

Wall Street Journal wuzamknjeny

Wobydlerjo filipinskeje stolicy Manila bědźa so z wozami po zapławjenych dróhach. Tropiski wichor Wipha bě sylne monsunowe zliwki zawinił, kiž su dźěle stolicy a dalše kónčiny kraja zapławili. Dotal je šěsć wobydlerjow žiwjenje přisadźiło. Cyłkownje je 80 000 ludźi na Filipinach a w susodnym Vietnamje potrjechenych. Foto: dpa/Aaron Favila

Nowe rozmołwy z Ruskej

wutora, 22. julija 2025 spisane wot:

Kijew (dpa/SN). Po informacijach ukrainskeho prezidenta Wolodymyra ­Zelenskeho ma so přichodne koło jednanjow z Ruskej wójny w Ukrainje dla jutře w Istanbulu wotměć. Tole je jemu po­srědnik Rustem Umjerow zdźělił, Zelenskyj rjekny. W prěnim rjedźe póńdźe wo wuměnu wójnskich jatych.

Ruska njeje planowane rozmołwy dotal oficialnje wobkrućiła. Powěsćernja Tass bě njedawno štwórtk jako móžny termin mjenowała. Zelenskyj připowědźi zdobom nowe nalěty na Rusku. Tute měrja so po jeho słowach přećiwo logistiskim centrumam trutow, kotrež Ruska we wulkej ličbje do Ukrainy sćele. Kijew trjeba nimo toho lěpši powětrowy škit přećiwo tajkim nadpadam.

Racije přećiwo wažnemu zarjadej

wutora, 22. julija 2025 spisane wot:

Kijew (dpa/SN). Ukrainska tajna słužba SBU je zhromadnje z generalnym statnym rěčnistwom pola wjacorych sobudźěłaćerjow narodneho antikorupciskeho zarjada NABU racije přewjedła. Potrjechenym wumjetuja, zo su ruskej tajnej słužbje informacije dale dawali. Sobudźěłaćerjo NABU su nimo toho pječa ukrainskim předewzaćelam pomhali, Ukrainu ilegalnje wopušćić.

Medije tukaja, zo chce prezident Wolodymyr Zelenskyj z akciju ćišć na zamołwitych NABU wukonjeć, kotřiž přepytuja tež přećiwo Olexijej Černyšowej, dowěrnikej Zelenskeho. Ukraina wojuje přećiwo korupciji. Najebać to słuša kraj k najkoruptnišim po wšěm swěće, štož saha hač do najwyšich kruhow.

Žadaja sej kónc wójny w Gazy

wutora, 22. julija 2025 spisane wot:

Rom/Gaza (dpa/SN). Wonkowni ministrojo wjace hač 20 krajow žadaja sej w zhromadnej deklaraciji hnydomny kónc wójny w Gazaskim pasmje. Zdobom kritizuja postupowanje Israela w zwisku z humanitarnej pomocu w dospołnje za­wrjenym pasmje. „Wójna w Gazy dyrbi so hnydom skónčić“, w dokumenće rěka. W Gazaskim pasmje zawlečeni zastajency měli so hnydom pušćić, sej kraje žadaja.

Israel je deklaraciju wotpokazał měnjo, zo je „bjez poćaha k woprawdźitosći“. Stejišćo je „wopačny signal“ teroristiskej organizaciji Hamas, kotraž je wójnu započała a kiž je „sama“ za to zamołwita, zo njeje najebać tuchwilne rozmołwy přeco hišće k přiměrej dóšło.

Deklaraciju je 25 krajow podpisało, mjez nimi Italska, Francoska, Awstriska, Wulka Britaniska, Belgiska, Kanada kaž tež komisarka EU za runostajenje. Němska njeje mjez podpisarjemi.

Israel je wčera rozdźělowanski centrum UNO nadpadnył a přepytował a sobudźěłaćerjow zajał. Humanitarne połoženje w pasmje je dale katastrofalne.

Hladanje starych zaso dróše

wutora, 22. julija 2025 spisane wot:

Připłatki w starownjach a hladarnjach mjezu 3 000 eurow překročili

Berlin (dpa/SN). Wothladanje w starownjach je za wobydlerjow dźeń a dróše. Připłatki ze swójskeje kapsy w prěnim lěće přebytka su w cyłoněmskim přerězku mjezu 3 000 eurow wob měsac překročili, kaž z wuhódnoćenja zwjazka narunanskich kasow wuchadźa. 1. julija wučinješe tutón podźěl 3 108 eurow. To je 124 eurow wjace hač 1. januara a 237 eurow wjace hač 1. julija 2024. Hladajo na tute ličby ćišć na zamołwitych w tuchwilnych wuradźowanjach nastupajo wulku reformu wothladanja dale přiběra.

Najdróše je hladanje potrěbnych w cyłoněmskim přirunowanju tuchwilu w Bremenje. Tam płaći městno w hladarni přerěznje 3 449 eurow měsačnje, po­wěsćernja dpa na zakładźe předležacych ličbow rozprawja. Najniša je płaćizna za wobydlerjow w Saksko-Anhaltskej z 2 595 eurami a w Mecklenburgsko-Předpomorskej z 2 752 eurami.

Suma wobsahuje swójski podźěl za ryzy hladanje a zastaranje. Hladanske zawěsćenje wšak jenož dźěl kóštow přewozmje. Wobydlerjo pak dyrbja swójski podźěl za přebywanje, zastaranje, inwesticije a kóšty wukubłanja připłaćić.

Łoskoćiwa mnohotnosć

wutora, 22. julija 2025 spisane wot:
Za mnohotnosć wabić je drje dźensa moda, ale realita njeje kaž plakat. Je wobrězanje małych hólcow ranjenje ćěła, kaž su dźěćacy lěkarjo před lětami w horcej towaršnostnej debaće twjerdźili, abo wuraz nabožneje swobody, kaž je wjetšina w zwjazkowym sejmje rozsudźiła? Hdźe „prawa balansa mjez tradiciju a modernu“ je, kotruž sej zamołwita za serbske naležnosće wokrjesa Dubja-Blóta nastupajo dalewuwiće nałožka łapanja kokota přeje, je na kóncu politiske prašenje. Na 30 milionow w Němskej zarězanych kokotow jedyn (!) swoje žiwjenje serbskeho ­nałožka dla zakónči. W Němskej směš wuwzaćnje skót bjez pohłušenja zarězać a wukrawić dać, jeli so to po prawidłach nabožneho zhromadźenstwa wotměwa. Krajna wustawa w Braniborskej škita serbsku kulturu – bjez wuměnjenja, zo so wona přeco a wšudźe wšěm lubi. Z tym móhli debatu zakónčić. Hewak profituja politisce ludźo, kotrychž jako zwjazkarjow njetrjebamy. Marcel Brauman

Linnemann: Škrěčeć njepomha

wutora, 22. julija 2025 spisane wot:

Berlin (dpa/SN). Generalny sekretar CDU Carsten Linnemann nima zrozumjenje za mylenja lěćneje rozmołwy sćelaka ARD z předsydku AfD Alice Weidel přez harowacy protest. „Štóž chce AfD sylnić, njech dale tajke rozmołwy myli“, rjekny Linnemann w sćelaku RTL. Nichtó njemóže wolerjow ignorować abo „ze škrěčenjom“ podusyć. Přećiwo AfD móžeš jenož wobsahowje wobstać, wón rjekny.

Wčera popołdnju originalnje wusyłany interview su w Berlinskej knježerstwowej štwórći pod hołym njebjom wjedli. Demonstranća na tamnym boku Sprjewje z hwižkami, sirenami a wótrej hudźbu wusyłanje mylachu. Weidel moderatorej Markusej Preisej skoržeše, zo jeho prašenja hižo njezrozumi.

Za protestnej akciju tči po swójskich informacijach Skupina za politisku rjanosć. Policija njepřizjewjenu akciju skónči. ARD připowědźi, zo chcedźa přichodnje na tajke akcije lěpje přihotowani być a fleksibelnišo reagować. Linnemann skedźbni tež na prócowanja, AfD zakazać: „Dźesać milionow wolerjow so prosće njezhubi. Woni wočakuja lěpšu politiku. Stronu zakazać ničo njepomha.“

W Dešnje słowjanske bajki bali

wutora, 22. julija 2025 spisane wot:
Serbske, ukrainske a čěske bajki su Dešnjanski domizniski muzej minjeny kónc tydźenja na cyle wosebitu městnosć přeměnili. W srjedźowěkowskej wsy ze swojimi wysokimi štomami słyšachu wopytowarjo stawizny młynka, zmijow, lutkow a druhich bajowych postawow. Dźěći móžachu so šminkować dać abo so w hrajkacym róžku zabawjeć. Pućowace dźiwadło „Machandel“ z Berlina zahra wospjet kruch „Strašny hósć“ (hlej wobraz). Delnjoserbska kulturna akademija zaběraše so z temu Krabata. ­Dźěćaca pčólnica zbliži dźěćom z kruchom „Maša a mjedwjedź“ swět pčołkow. Braniborske ministerstwo za wědomosć swjedźeń bajkow podpěrowaše. Foto: Michael Helbig

Spochi mjenje přistajenych

wutora, 22. julija 2025 spisane wot:

Berlin (dpa/SN). Ličba přistajenych metaloweje a elektroindustrije dale woteběra. Jeničce wot spočatka lěta je branša ně­hdźe 60 000 dźěłowych městnow zhubiła, Zwjazk dźěłodawarjow metalownikow na zakładźe woprašowanja mjez předewzaćemi zdźěla. W meji bě ličba přistajenych wo 2,5 procentow niša hač samsny čas loni – najebać přiběracu ličbu nadawkow.

Kónc 2024 je po informacijach třěšneho zwjazka 3,9 milionow ludźi w mjenowanym wobłuku dźěłało. Zwjazkowe knježerstwo je někotre naprawy nastorčiło, zo by lěpše wuměnjenja za industriju stworiło. To su mjez druhim zniženje dawka za milinu abo hnydomny program inwesticijow, jednaćel cyłoněm­skeho zwjazka Oliver Zander powěsćerni dpa zdźěli. „Spěšnosć, z kotrejž ličba při­stajenych w metalowej a elektroindu­striji woteběra, pak pokazuje, zo njemóže sej zwjazkowe knježerstwo žanu přestawku dowolić. Wosebje wažny je po jeho słowach wottwar běrokratije. Trochu polěpšiło je so połoženje nastupajo nowe nadawki. Wot spočatka lěta hač do meje bě jich štyrjoch procentow wjace. Mjeztym pak ličba zaso stagněruje.

Chróšćan Šulerjo

nowostki LND