To a tamne (24.06.26)

srjeda, 24. junija 2026 spisane wot:

Něhdyše sydlišćo Mayjow su slědźerjo wosrjedź dešćoweho lěsa w Mexiku wotkryli. Slědźerski team pomjenowa je Minanbé,­ štož woznamjenja w rěči Mayjow­ „Druheho pućika njeje“. Něhdźe 15 hek­tarow wulki kompleks ruinow běchu­ w biosferowym rezerwaće Calakmul w zwjazkowym staće Campeche našli,­ zdźěli kulturny zawod INAH. Na­staće sydlišća datěruja na čas mjez 600 a 900 do Chrystusa.

Miliony pčołkow su w Texasu chaos zawinowali. Nakładne awto, kiž insekty transportowaše, bě so we wjesce Mauriceville spowróćiło. Na widejach w socialnych syćach su pčołki w hustych rojach w štomach a na zemi widźeć. Na nakładnym awće bě dohromady 400 ludow pčołkow nakładowanych. Zarjady na městnje běchu ludźi namołwjeli, swoje domy njewopušćić, doniž njeje wšo zrumowane.

Serbšćina zaso na SpeakDatingu

wutora, 23. junija 2026 spisane wot:
Tradicionalny Praski SpeakDating je so minjenu sobotu wospjet wotměł. Zarjadowanje wuhotuje čěske zastupnistwo pola EU, tónraz we wobłuku festiwala RefuFest, na kotrymž so kultury wšelakich narodow předstajeja. SpeakDating předstaja zajimcam w dźesać mjeńšin trajacych lekcijach wšelake rěče. Dźakowano prócowanju towarstwa Přećelow Serbow (SPL) je kóždy raz tež serbšćina mjez nimi. Lektor Radek Čermák (1. nalěwo) witaše w běhu dweju hodźin něhdźe 20 zajimcow za serbšćinu. To běchu dorosćeni kaž tež dźěći. Přichodny SpeakDating wotměje so nazymu składnostnje mjezynarodneho dnja rěčow. Foto: Lukáš Novosad

Inspektorojo zaso do Irana

wutora, 23. junija 2026 spisane wot:

Luzern/Teheran (dpa/SN). Iran chce po informacijach wiceprezidenta USA, JD Vanca, zaso inspektoram mjezynarodneho zarjada za atomowu energiju (IAEA) přistup do kraja dowolić. Hdy tomu budźe, nětko hišće jasne njeje, rjekny Vance na kóncu swojich wuradźowanjow z iranskej delegaciju w Šwicy. Iran pak njeje wopodstatnił, zo inspektorow zaso do kraja pušći.

Trump kritizuje Europčanow

Washington (dpa/SN). Krótko do wopyta generalneho sekretara NATO Marka Rutteho we Washingtonje je prezident USA Donald Trump zwjazkarjam w Europje znowa wumjetował, zo jeho kraj dosć njepodpěruja. Trump měni, zo su USA lěta dołho wulke sumy za škit Europy wudawali, hdyž pak prosy wón nastupajo Iran wo pomoc, jemu nichtó njepomha. Trump mjenowaše při tym Wulku Britanisku, Němsku a Italsku.

Žadyn dowol za pjećinu ludźi

Pod horcotu tuchwilu miliony ludźi w Europje ćerpja. Najwoblubowaniši srědk přećiwo wysokim temperaturam je a wostanje wochłódnjenje we wodźe. W Parisu su sej wobydlerjo Canal Saint-Martins jako kupanišćo wuzwolili. Hač do kónca tydźenja maja­ temperatury dale stupać, potom zaso lochce spaduja. Foto: pa/Reuters/Abdul Saboor

Reformy lěpje rozkładować

wutora, 23. junija 2026 spisane wot:
Berlin (dpa/SN). Zwjazk němskeje industrije sej žada, zo měło zwjazkowe knježerstwo reformy renty, strowotnistwa a hladanja jako cyłk wobjednawać a schwalić. Prezident zwjazka Peter Leibinger je so w interviewje we wusyłanju Tagesthemen přećiwo tomu wuprajił, jenož jednotliwe dypki wuzwolić a wo nich debatować. „Tole so runje stawa a to cyłej wěcy škodźi. Cyłkowny paket by tomu zadźěwał.“ Nimo toho sej Leibinger žadaše, zo měła politika lěpje rozkładować, čehodla su reformy trěbne. Wosebje zwjazkowy kancler Friedrich Merz (CDU) je při tym centralna wosobina. „Tohodla pobrachuje commitment – zapal, sobu skutkować“, prezident zwjazka industrije doda.

Sakske města bjez pjenjez

wutora, 23. junija 2026 spisane wot:
Drježdźany (dpa/SN). Wjacore města w Sakskej su na akciskim dnju na dramatisku situaciju financow skedźbnili. Tak dyrbi město Drježdźany po 20 lětach prěni raz zaso kredity brać. Za lěto 2026 připowědźa město deficit 78 milionow eurow. Hač do kónca lěta 2031 móhł deficit likwidity samo 131 milionow eurow wučinić. Po cyłym Zwjazku su zwjazki komunow w přichodnych lětach deficit we wysokosći 29,6 miliardow eurow wuličili. Na mnohich městnach hižo žane pjenjezy nalutowane nimaja­, rjekny Achim Brötel, prezident němskeho zwjazka wokrjesow (DLT). Štwórtk so ministerscy prezidenća z kanclerom Friedrichom Merzom (CDU) w Berlinje zetkaja. Tam móhli tež finančnu reformu schwalić.

Zadźerženje šulerjow je problem

wutora, 23. junija 2026 spisane wot:
Stuttgart (dpa/SN). Zadźerženje šulerkow a šulerjow wučerki a wučerjow dźeń a bóle poćežuje. W němskim šulskim barometru, kotryž załožba Roberta Boscha do nadawka dawa, měni dale a wjace woprašowanych (46 proc.), zo jim zadźerženje chowancow wjeselo na powołanju bjerje. Před lětomaj bě tole hišće něhdźe dźesać procentow mjenje woprašowanych zwurazniło. Na druhim městnje wobćežowanjow slěduje heterogenita w rjadownjach, potajkim zdźěla wulke rozdźěle we wukonach šulerkow a šulerjow. Tole měni 34 procentow woprašowanych. Wjele dźěła a falowacy čas (27 procentow) stej dalšej problemaj wučerjow. Za wučerki a wučerjow na wyšich, zhromadnych a powołanskich šulach je zadźerženje wuknjacych často wjetši problem hač za jich kolegow na gymna­zijach abo zakładnych šulach. Na tym móhli po měnjenju ekspertow tež socialne medije wina być. Po měnjenju załožby Roberta Boscha kryja so měnjenja wučerjow z tymi šulerkow a šulerjow. Tych běchu so w měrcu woprašowali.

Što je brexit naparał?

wutora, 23. junija 2026 spisane wot:

Dźesać lět po referendumje su sćěhi dźeń a wočiwidniše

London (dpa/SN). „The British people have spoken and the answer is, we’re out.“ („Wobydlerjo Wulkeje Britaniskeje su rozsudźili a wuslědk je, zo smy won.“) Z tutymi słowa je moderator BBC David Dimbley dnja 23. junija 2016 wuslědk wothłosowanja wo tak mjenowany brexit wozjewił. 52 procentow ludźi so tehdy za wustup Wulkeje Britaniskeje z Europskeje Unije (EU) wupraji, 48 procentow bě přećiwo tomu. Šok bě tehdy wulki a rozsud ma hač do dźensnišeho sćěhi. Na wotum sćěhowaštej dołha ćahańca wo modalitach wustupa a politiski chaos. Keira Starmera, kotryž bě póndźelu wozjewił, zo swoje zastojnstwo jako premierminister spušći, naslěduje po referendumje hižo sedma nawodnica abo sedmy nawoda knježerstwa. W 40 lětach do toho bě runje telko premierministrow. A byrnjež chcyła so wjetšina Wulkobritaničanow dźensa zaso do EU nawróćić, wostanje kraj hłuboko pačeny.

Kap Verde zaso překwapili

wutora, 23. junija 2026 spisane wot:
Před tydźenjom je mały kraj Kap Verde na koparskim swětowym mišterstwje w hrě přećiwo wulkemu koparskemu krajej Španiskej debitował. Dokładnje tydźeń pozdźišo čakaše z Uruguayjom přichodne wužadanje na mustwo. Ze swojim sebjewědomjom so jim samo tróšku wjace poradźi hač w předchadźacej hrě. Z direktnym wólnym kopom je mustwo jako „překwapjenka turněra“ přećiwo dwójnemu swětowemu mištrej krótki čas nawjedowało. Po tym zo běchu Uruguayčenjo hru hišće do połčasa z dwojimi wrotami zwjertnyli, pak sta so jim w 61. min. wulki zmylk w škiće. Olivera­ hraješe bul k přećiwniskemu nadběhowarjej Vareli. Wón wuži składnosć a suny bul do mjeztym prózdnych wrotow. Tole wosta tež kónčny staw bajka­ wokoło Kap Verde póńdźe dale. W druhej hrě wčerawšeje póndźele nastupištej Nowoseelandska a Egyptowska. Nowoseelandska zahe nawjedowaše, ale njemóžeše předskok zachować, přetož w 2. połčasu Egyptowčenjo nachwatachu a hru 3:1 za sebje rozsudźichu. Wječor je Argentinska dźakowano Lionelej Messijej 2:0 přećiwo Awstriskej dobyła. Wón trjechi dwójce a je z tym najlěpši třělc wrotow w stawiznach WM.

Prócowar na dobro dźiwadła

wutora, 23. junija 2026 spisane wot:

Wulce wustróžani smy zhonili, zo je wjelelětny předsyda spěchowanske towarstwa Němsko-Serbskeho ludoweho dźiwadła Falk Winzer njejapcy zemrěł. Jako rodźeny Budyšan bě wón čas žiwjenja wusko z městom a jeho kulturu zwjazany. Za čas swojeho 30 lět trajaceho skutkowanja jako předsyda spěchowanskeho towarstwa je so wón za nje zasadźował. Dźakowano jemu a druhim čłonam towarstwa móžachmy křidło za koncerty kupić a dźěći dóstachu powyšenja za křesła. Z financielnej podpěru za busy móžachu so dźěći dla na swětowym dnju šulerskeho dźiwadła wobdźělić. Mnoho dalšeho je towarstwo pod nawodom Falka Winzera do skutka stajiło. Wosebitej wjerškaj jeho skutkowanja běše reprodukcija originalneje akcije dźiwadła z lěta 1796, kaž tež sobudźěło na knize „Bautzener Theater Geschichten“. Tež na wabjenskich akcijach za dźiwadło a towarstwo je so wobdźělił.

HSSL25

LND onlineshop 2026

Chróšćan Šulerjo

Nowe poskitki knihow LND namakaće w lětušim wudaću Nowinkarja!

Nowinkar 2025

Midas Logo