To a tamne (30.10.26)

pjatk, 30. oktobera 2026 spisane wot:

Jeničce 46 centimetrow dołha je zawěra železniskeho přechoda w měšćanskim dźělu Weidenpesch w Kölnje. Wšědnje so mólička zawěra něšto razow za pěškow začinja a zaso wotewěra. Na Google maps běchu připrawu wóndano „najmjeńšu železnisku zawěru Němskeje“ mjenowali. Wuska zawěra pak žadyn zmylk njeje, zdźěli Stephan Anemüller, kotryž bě ju w nadawku Kölnjanskich wobchadnych zawodow planował.

Finska powěsćernja STT po nimale 140 lětach dźěłać přestanje. Po wjelelětnych financielnych problemach předewzaće swoju powěsćowu a wobrazowu słužbu po 31. měrcu 2027 hižo dale njepowjedźe, wone wčera zdźěli. Serwis rozšěrjenja nowinskich zdźělenkow pak nadal wobsteji. Agenturu běchu w lěće 1887 załožili. Něhdźe 90 dźěłowych městnow šmórnu.

Štyri frakcije zasadźuja soza porodźernje

štwórtk, 29. oktobera 2026 spisane wot:

Zwadne zawrjenje porodźernje Kamjenskeje chorownje kónc lěta je w Sakskim krajnym sejmje njewšědny politiski zwjazk nastorčiło: Koalicija knježerstwa, frakciji CDU a SPD, kaž tež opozicija Zelenych a Lěwicy su zhromadny namjet do parlamenta zapodali. Pod napismom „Wěsty porod w Sakskej zaručeć – porodnu pomoc w nakrajnych kónčinach zawěsćeć – zhromadnje strategije wuwiwać“ so zapósłancy na zjawnym posedźenju přichodnu srjedu z problematiku zaběraja.

Pomocny centrum wotewrili

štwórtk, 29. oktobera 2026 spisane wot:

Łykowc (dpa/SN). Němski čerwjeny křiž (DRK) wotewrěje dźensa w braniborskim Łykowcu (Luckenwalde) nowy centrum za škit ludnosće. W składźe maja mjez druhim pólne łoža, nuzowe nastroje za milinu a mobilne kuchnje, kotrež maja so w padźe narodneje abo mjezynarodneje krizy wužiwać. Na wotewrjenske swjatočnosći chcyštaj so tež zwjazkowy nutřkowny minister Alexander Dobrindt (CSU) a braniborski ministerski prezident Dietmar Woidke (SPD) wobdźělić.

Cyberowy nadpad na uniwersitu

Lipsk (dpa/SN). Hackerojo su so wčera do syće Lipšćanskeje uniwersity zadobyli. Zamołwići su wšitke z internetom zwjazane serwery uniwersity wotpinyli, zo bychu dalšim škodam zadźěwali, rěčnik uniwersity dźensa w nowinskej informaciji zdźěli. Tohodla studowacy a sobudźěłaćerjo tuchwilu žane mejlki přijimować nje­móža. Hač su při nadpadźe tež daty studowacych pokradnyli, uniwersita zdźěliła njeje.

Asociěrowanske čłonstwo z blida

Na železniskej čarje Madrid-Sevilla, něhdźe 150 kilometrow južnje španiskeje stolicy, je wčera spěšnik do stejaceho ćaha zrazył. Znajmjeńša 68 ludźi při tym zemrě, 100 wosobow so zrani. To je lětsa hižo druhe železniske njezbožo na tutej čarje. Tež w januarje běštej tam spěšnikaj do so zrazyłoj. 46 sobujěducych tehdy zemrě. Foto: dpa/Juan Carlos Lucas

Berlinski sejm woli prezidentku

štwórtk, 29. oktobera 2026 spisane wot:
Berlin (dpa/SN). Šěsć tydźenjow po Berlinskich krajnych wólbach so dom zapósłancow dźensa na swoje konstituowace posedźenje zeńdźe. Plenarne posedźenje zahaji po tradiciji najstarši zapósłanc, t. mj. starobny prezident. Kaž hižo w minjenej legislaturnej periodźe je to 78lětny politikar CDU Kurt Wansner. Najwažniši dypk na dnjowym porjedźe su wólby prezidentki parlamenta. Jako najsylniša frakcija ma Lěwica prěnje prawo nominowanja. Wona je za wažne zastojnstwo swoju wjelelětnu zapósłanču Hendrikje Klein namjetowała. Po měnjenju Berlinskich medijow su wuhlady, zo wjetšina zapósłancow rodźenu Berlinjanku woli, dobre. Wona by prěnja politikarka Lěwicy w zastojnstwje była.

Arabskej stronje rozsudny faktor

štwórtk, 29. oktobera 2026 spisane wot:
Tel Aviv (dpa/SN). Po wólbach israelskeho parlamenta z njejasnym wuslědkom rozhladujetaj so israelski ministerski prezident Benjamin Netanjahu a nawoda opozicije Gadi Eisenkot za móžnymi koaliciskimi partnerami. Arabskej stronje Ra’am a Zjednoćena lisćina stej z dohromady 19 sydłami w knesset historisce dobry wuslědk docpěłoj. Wobě stej signalizowałoj, zo byštej opoziciju na dobro zakónčenja knjejstwa Njetanjahuwa podpěrowałoj. Kooperaciju z nimaj pak běše Eisenkot we wólbnym boju wuzamknył. Wón tči potajkim w politiskej dilemje. Nimo direktneje koalicije z arabskimaj stronomaj ma wón móžnosć mjeńšinowe knježerstwo wutworić, kotrež arabskej stronje tolerujetej.

Přiměr na juhu Ukrainy njemyleny

štwórtk, 29. oktobera 2026 spisane wot:

Oleschky (dpa/SN). Wot 27. oktobra płaćacy přiměr w regionje kołowokoło města Oleški na juhu Ukrainy, za kotryž běštaj so mandźelska prezidenta USA Melania Trump kaž tež bamž Leo XIV. zasadźowałoj, njebu dotal přetorhnjeny. Město běchu ruske jednotki w februaru 2022 bjezposrědnje po zahajenju wójny zdobyli a wobsadźili. Dokelž leži wone na wójnskej fronće, dožiwjeja wobydlerjo wot toho časa sylne boje.

Ukraina a Ruska stej so na to dojednałoj, zo smědźa wobydlerjo město wopušćić. Wot něhdźe 24 000 wobydlerjow w času do wójny bydli w Oleškach tuchwilu hišće 2 000 ludźi. Situacija zastaranja ze zežiwidłami je tam hižo dołho jara napjata. Za ewakuaciju pak dyrbja puće wot minow wuswobodźić. Tole ukrainske jednotki tuchwilu činja.

Po informacijach ameriskeho sćelaka Fox dowjezu wobydlerjow najprjedy do juhoruskeho města Anapa. Wot tamnišeho lětanišća poleća do běłoruskeho města Gomel. Wottam maja dale do susodneje Ukrainy pućować.

Z demontažu do přichoda?

štwórtk, 29. oktobera 2026 spisane wot:

VW w Šwikawskim zawodźe nowy wobłuk recyclowanja wotewrěł

Šwikawa (dpa/SN). Wot zawrjenja wohroženy šwikawski zawod němskeho awtotwarca VW je prěnje stejnišćo koncerna, w kotrymž trjebane awta w seriji rozebjeru. W produkciskej hali 23 je nawoda předsydstwa VW Thomas Schäfer wčera popołdnju wobłuk demontaže oficialnje wotewrěł. Kraj Sakska je pře- a wutwar zawoda mjez druhim ze spěšnymi twarskimi přizwolenjemi sylnje podpěrował, tak zo bě nowy wobłuk za demontažu w běhu dźewjeć měsacow zarjadowany.

Israelska demokratija

štwórtk, 29. oktobera 2026 spisane wot:
Jeničce Arabojo, kotřiž su staćenjo Israela, maja demokratiske prawa – to drje ani w Němskej wjele ludźi wědźeć nochce, kotřiž pod parolu „Free Palestine“ faktisce z islamistiskimi teroristami Hamas sympatizuja. Wjeršk politiskeje absurdnosće je w tutym hibanju „Queers for Palestine“ – jim by w Gaza-pasmje smjerć hrozyła, wšako je jeničce w Israelu najebać wliw ortodoksnych židow mnohota w towaršnosći škitana. Nětkole móhli arabscy wobydlerjo demokratiskeho židowskeho stata samo přichodne knježerstwo sobu postajeć. Tuchwilu drje so oficialnje nikomu ani z tuchwilneje koalicije ani z opozicije z nimi kooperować nochce – štož pak najskerje woznamjenja, zo žane nowe knježerstwo njebudźe, ale nowowólby. Připódla prajene: W demokratiji njeje „wopačnych“ knježerstwow, ani w Israelu ani w Němskej, wšako su knježacy z wotumom ludu legitimowani. Štóž pak chce lud jako faktor mocy wotbyć, njetrjeba před „awtokratami“ warnować ... Marcel Brauman

Ladinske mjeno z loga šmórnyli

štwórtk, 29. oktobera 2026 spisane wot:

Urtijëi-Gröden-Ortisei (SN). Šmórnjenje ladinskeho mjena „Plan de Corones“ z marketingoweho loga turistiskeje kónčiny kołowokoło wjerška Dolomitow z južnotirolskim mjenom „Kronplatz Dolomites“ je prezident třěšneho zwjazka Ladinjanow w Dolomitach Roland Verra póndźelu w nowinskej zdźělence kritizował.

Zwičnjenske předewzaće Kronplatz Brand bě nowy oficialny logo minjeny pjatk w muzeju na horje samej oficialnje předstajiło. Zo su ladinske pomjenowanje hory z loga šmórnyli wopodstatnichu zamołwići z tym, zo dyrbjachu logo za zwičnjenje zjednorić, zo bychu turistisku marku mjezynarodnje lěpje wužiwać móhli.

Třěšny zwjazk Ladinjanow piše, zo „šmórnjenje ladinskeho zapřijeća ladinsku rěč a ladinski region wobškodźa. Sćěwki za prezencu ladinskeje rěče su fatalne, wšako so ladinske zapřijeće z mjezy­narodneho wabjenja kaž tež ze social­nych medijow zhubi“. Z tym zhubi so tež bytostny wobstatk lětstotki stareho herbstwa městnostnych mjenow w regionje.

LND onlineshop 2026

Nowe poskitki LND namakaće w lětušim wudaću Nowinkarja!

Nowinkar 2026-27

HSSL25

Chróšćan Šulerjo

Midas Logo