Pola prezidenta byli
We Warnoćicach wukli
Měsće jako galeriji njewobstajneho wuměłstwa
Budyšin/Žitawa (SN/bn). Hižo něšto tydźenjow pyša wobrazy a basnje wubrane twarjenja w Budyšinje a Žitawje. W sprjewinym měsće su wotpowědne wulkoformatowe plakaty, na přikład na Hošic hasy, na Cyrkwinskej a na Mjasowych wikach, připrawjene. Wuměłstwowa akcija je wuslědk dołho zrawjaceje mysle lyrikarja a wjelelětneho sobudźěłaćerja kulturneho běrowa města Budyšina Andreasa Henniga a fotografa Matthiasa Webera, bydlaceho we Wulkich Hendrichach (Großhennersdorf). „Zakładnu ideju mějachmoj hižo spočatk 1990tych lět. Hladajcy na tójšto wobškodźenych fasadow w Žitawje kaž tež w Budyšinje smój sej prajiłoj: Tu měłoj raz něšto wuspytać, snano wosobinsku formu tak mjenowaneje streetart. Lětsa bě tak daloko, zo běchmoj sej wěstaj: Nětko je načasu! Požadachmoj so z konceptom pola Kulturneje załožby Sakskeje wo spěchowanje projekta – ćišć tajkich plakatow dźě runjewon darmotny njeje – a dachmoj so po přizwolenju do dźěła,“ Andreas Hennig rozłoži.
Grimmec bajki
Čitajće w nowym rozhledźe (30.12.21)
Nowe lěto zahaji Rozhlad z nowej seriju. Z njej spominamy na Jana Buka, jednoho z najwuznamnišich serbskich wuměłcow 20. a 21. lětstotka, kotryž je so w awgusće před sto lětami narodźił. K tomu wozjewimy lětsa w kóždym wudaću kulturneho časopisa jednu z jeho twórbow. Wot nich su so serbscy spisowaćeljo a serbske spisowaćelki inspirować dali a literarny tekst k tomu napisali. W januarje wozjewimy baseń „Mój dudlowak“ Róže Domašcyneje k wobrazej „Dudak“ z lěta 1960.
Dobyćerska Zymska wójna před Moskwu w decembru 1941
Kónc decembra před 80 lětami skónči so zapadnje Moskwy prěni dźěl dobyćerskeje Zymskeje wójny Čerwjeneje armeje. Bě to kónc lěta 1941 prěnje wulke dobyće sowjetskeho wójska přećiwo fašistiskim agresoram, kotřiž běchu rano 22. junija 1941 Sowjetski zwjazk złóstnisce nadpadnyli. Njewočakowany sylny nawal wójska z hoberskej techniku nuzowaše Čerwjenu armeju, so w běhu prěnich měsacow do kraja wróćo sćahnyć. Němskim fašistam a jich madźarskim, finskim, rumunskim, słowakskim a italskim zwjazkarjam poradźi so tuž, njehladajo sylneho wobaranja Čerwjeneje armeje a partizanow, Baltikum, Běłorusku, wulki dźěl Ukrainy a Ruskeje dobyć kaž tež Minsk, Kijew a Rigu wobsadźić, Leningrad wobkružić a w nowembru 1941 do směra na sowjetsku stolicu postupować.
Kulturna stolica Novi Sad chce mosty twarić
Druhe najwjetše serbiske město Novi Sad je europska kulturna stolica 2022 – koronapandemije dla wo lěto pozdźišo hač planowane. Nimo toho pyšitej so tež luxemburgske město Esch a litawske město Kaunas z požadanym titulom.
Novi Sad (dpa/SN/CoR). Novi Sad nad Dunajom je uniwersitne město, stolica prowincy Vojvodina a leži na mjezach srjedźneje a južnowuchodneje Europy. „Naše hesło je: Za nowe mosty! Je to apel jednać, ale tež wizija“, wopisuje předsyda załožby „Novi Sad 2021“ Nemanja Milenković hesło kulturneje stolicy 2022.
Wirtuelna wustajeńca
Budyšin (SN/CoR). Budyski Thespiscentrum Němsko-Serbskeho Ludoweho dźiwadła přeprošuje jutře na wirtuelne zahajenje wustajeńcy pod hesłom „HeimaTraum – Ein Weihnachtsmärchen“.
Režiser Georg Genoux a wuměłča Anastasia Tarkhanova wuwitaj zhromadnje z ludźimi z Budyšina rumnosć, kotraž ma jim domiznu skićić resp. wróćić. We wirtuelnej wustajeńcy dźe wo to, zo w Budyskim dźiwadle wustajene objekty za čas hód w nocy wotućeja a swójske žiwjenje wjedu. Tak nastanje bajkowy swět połny potajnstwow, wjesela, žarowanja a humora. Wirtuelna wustajeńca skići tež składnosć, sej w hodownym času zmysł žiwjenja zbližić. W srjedźišću stejitej domizna a začuće k domiznje, kotrejž njejsu jenož tudyši migranća, ale tež mnozy wobydlerjo Budyšina a Sakskeje zhubili. Nowy zhromadny swět ma přez kolektiwnu fantaziju nastać.
Wutoru, 28. decembra w 19 hodź. zahaja wustajeńcu online na mjezynarodnej platformje YouTube za dźiwadłowe filmy Theatre 4 National Affairs . Hač do 20. januara 2022 budźe tam přistupna.
W literaturje serbstwo sej wotkryć
„Chcych wědźeć, hač je nimo Južnych hišće dalšich Serbow na swěće“, wujasnja Aleksandra Mandić swój zajim na Łužiskich Serbach. 28lětna pochadźa ze serbiskeho Šabaca a bydli mjeztym dwě lěće w Lipsku. „Mój prěni zwisk bě Lubina Hajduk-Veljkovićowa, kotraž je na Uniwersiće Novi Sad za stipendije Załožby za serbski lud wabiła. W Lipsku sym prěnje serbske słowa nawuknyła. Jako wopytach Łužicu, spytach serbsce rěčeć. Tehdy bydlach někotre dny pola Šěnec swójby w Budyšinje. To bě njezapomnite nazhonjenje“, Južna Serbowka rozprawja.
Tež slepe huso raz do ...
Lětušu hodownu kriminalku Serbskich Nowin je Annamaria Hadankec napisała
Ludźo stejachu w dołhim rynku před małej předawarnju. Lute módre, čorne a čerwjene kabaty so po małym burskim biodworje tłóčachu. Z kromy hodownych wikow ćehnješe jim wóń poprjančkow a horceho wina do nosa. Pola za dworom běchu puste a šěre a zlochka ze so zybolatym zmjerzkom poćehnjene. Skónčnje běše tež Bertram na rjedźe. Naćahowaše so, kaž dźěćo za kołbaskami, nad předawanskim blido. Młoda šwižna předawarka z blond konjacej wopušku a čerwjenym nosom jeho přećelnje witaše. Bertram prošeše z wuhłódnjenymaj wočomaj: „Jednu husycu! Jednu wulku a tučnu! A prošu hnydom w tajkej praktiskej tiće!“ Blondinka za kasu so posměwaše. Muž srjedźneje staroby njebě wjetši hač wona, ale suchi kaž žerdka. Ze swojimaj zapadnjenymaj licomaj skutkowaše kaž prošer, kiž so dawno za něčim ke kusanju žedźi.
Hordy, kaž by runje wulkeho plyšoweho barika na hermanku dobył, nóžkowaše wón wšón wjesoły nimo čakacych. Před zachodnymi durjemi jeho něchtó za rukawu hrabny.
