W awgusće swjeći Róža Domašcyna 70ćiny­. Marka Maćijowa je so z jubilarku wo jeje žiwjenju a skutkowanju rozmołwjała, a čitarjo zhonja, čehodla móže so basnica druhdy něčemu jeničce z basnju bližić. Mjez druhim je z Delan pochadźaca wot lěta 2000 literarny almanach „Wuhladko“ z přełožkami z druhich literaturow wudawała. To je dobra přiležnosć, so tež w aktualnym wudaću z tajkimi zaběrać. Róža Domašcyna sama je prozu Tomáša Přidala a lyriku Taje Kramberger přełožiła. Sylwija Šěnowa je basni Wisławy Szymborskeje do serbšćiny přenjesła. A Dorothea Šołćina je so lyrice Janiny Osewskeje kaž tež Tadeja Karabowiča wěnowała. Mamy pak tež originalnu serbsku litera­turu. Tak dawa prozowy tekst Ingrid Hustetoweje „Ptašk leśi“ dohlad do zetkanja na dwórnišću w Francoskej, štož so tematisce wuběrnje do lěćneho dowoloweho časa hodźi.

Budyšin (SN/bn). „Witam was na dalše zarjadowanje rjadu ‚Zynki a linki‘. Dźensa wěnujemy so Mikławšej Andrickemu, kotrehož 150. narodniny njedawno swjećachmy“, připowědźi dramaturgowka Serbskeho ludoweho ansambla Jěwa-Marja Čornakec wčerawše ćežišćo hudźbno-literarneho wječora w Budyskim Kamjentnym domje. Na to předstaji wona publikumej – žurla bě wobkedźbujo wobmjezowanu kapacitu hygienowych předpisow dla wupředata – program wuhotowaceju wuměłcow: „Na klawěrje słyšiće Soyoung Kim. Čitar je wosebity hósć Tomaš Kliman, rodźeny Radworčan a tuchwilu hišće w Grazu skutkowacy.“

Tomaš Kliman poda spočatnje krótki biografiski zarys Mikławša Andrickeho a zjimaše, citujo Jurja Młynka, zo bě „horliwy dźěłaćer na polu serbskeje kultury. Jako fejetonist a ze swojimi litera­riskimi skicami je serbske pismowstwo na wyši schodźenk wjedł.“

30. junija 1871 zemrě w Budyšinje wuběrna sopranistka Mathilda Fiedlerjowa. Wona bě młoda mandźelska wyšeho wučerja a hudźbnika Korle Awgusta Fiedlerja. Narodźiła bě so Mathilda jako dźowka fa­rarja Korle Emila Stangi 1840 w Čornym Chołmcu, hdźež bě nan wot lěta 1837 do 1879 z duchownym. Na dźesać jeho prědo­wanjow bu ćišćanych. Wón je tež serbsce a němsce basnił. Zběrka jeho lyriki „Zwjeselenje w duchownych kěrlušach a přełoženjach“ bu 1869 we Wojerecach ćišćana. Dźowka Mathilda bě wobdarjena sopranistka na serbskich spěwnych swjedźenjach w Budyšinje, wosebje za sola z oratorijow Korle Awgusta Kocora. Mathilda Stangec zalubowa so do dirigenta chóra Fiedlerja a wón do njeje. Fiedler pisaše za nju lubosćinske basnje we Łužičanu, a wona pěsnješe za njeho w Serbskich Nowinach. K jeju kwasej w oktobru 1869 wuńdźe wosebite kwasne čisło Łužičana. Poł lěta po porodźe prěnjeho dźěsća młoda mać nahle zemrě. Wudowc a nan wěnowaštaj zemrětej basnje. Ota Wićaz spisa wo Fiedlerjec mandźelskimaj powědančko „Wutrobine nalěćo Mathildy Stangec a Korle A. Fiedlerja“, ćišćane 1922 w Budyšinje a znowa w LND. Manfred Laduš

Městnosć wopominanja, zetkawanja a intensiwneje kulturneje wuměny

Zhorjelc (AK/SN). Europski centrum wopominanja, kubłanja a kultury w něhdyšim lěhwje za wójnskich jatych Stalag VIII A w Zgorzelecu chce swoje pedagogiske skutkowanje rozšěrić. To podšmórnje Małgorzata Schubinski, nowinska rěčnica němsko-pólskeho towarstwa Meetingpoint Music Messiaen, kotrež je najwažniši kulturny partner nošerja lěhwa-wopomnišća, załožby Fundacja Pamięć, Edukacja, Kultura.

Přeměstnja historisku baraku

Njedawno w Zhorjelcu „namakana“ baraka z Druheje swětoweje wójny ma přichodnje na arealu centruma nowe stejnišćo dóstać. Zhorjelski region bě w 1940tych lětach wuznamny producent prowizoriskich zaměstnjenjow přede­wšěm za wojersku potrjebu. Ale tež w kacetach a lěhwach za wojerskich jatych tajke wuži­wachu. Firma Christoph & Unmack z Niskeje je baraki naćisnyła a zhotowjała. Po tam 1933 wuwitym patenće běchu hač do kónca fašistiskeho němskeho mócnarstwa wjacore předewzaća standardizowane modele twarili.