Dr. Korla Awgust Kalich

póndźela, 15. julija 2019 spisane wot:
Dr. Korla Awgust Kalich narodźi so 10. julija před 175 lětami žiwnosćerjej Pětrej Kalichej we Łutyjecach (Leutwitz) w Hodźijskej wosadźe. Po maturiće w Budyšinje a studiju teologije w Lipsku bu wón 1871 w Hornim Wujězdźe za fararja zapokazany. Wo wuznamje a zapřijeću Božeho syna promowowaše Kalich na doktora filozofije. 1881 bu wón na kapłana Budyskeje Michałskeje wosady powołany a lěto po tym na jeje fararja. Jako tajki da tež tamnišu faru a Boži dom ponowić. 1895 powoła cyrkwinska wyšnosć jeho za fararja a superintendenta do Oschatza. Po dlěšej chorosći wón tam w septembru 1900 zemrě a bu tež w Oschatzu pochowany. We łužiskim času Kalicha nasta rjad serbskich nabožnych spisow, tak 1887 kniha „Naša nanajswjećiša wěra“ a hižo 1876 wobšěrny přinošk k 150. jubilejej Łužiskeho prědarskeho towarstwa w Lipsku. Wot 1882 do 1894 bě dr. Kalich městopředsyda Maćicy Serbskeje a po tym hač do wotchada do Oschatza jeje předsyda. Wot 1882 do 1895 bě čłon předsydstwa a pokładnik Serbskeho misionskeho towarstwa a mjez druhim předsyda Towarstwa pomocy za studowacych Serbow a Serbskeho kandidatskeho towarstwa. Manfred Laduš

Připołdnica žnjencarjow zetkała

pjatk, 12. julija 2019 spisane wot:
We wobłuku fotografiskeho projekta su minjeny kónc tydźenja błótowske bajowe postawy předstajili. Tónraz „zetkachu“ so připołdnica a žnjencarjo na lenowym polu­ w delnjołužiskim Lipjom (Leipe). Po starodawnych powěsćach připołdnica dźěławych před připołdnišej horcotu škita, dokelž jim dźěło na polu runje w tym času zakazuje. Štóž so tomu spjećuje, tomu hrozy wona w najhóršim padźe samo ze smjerću, tohodla ma serp při sebi. Lipjanka Sigrid Konzackowa (naprawo) je swoje polo za fotowu akciju přewostajiła. Žnjenska pomocnica bě Radušanka Lea Müller, připołdnica Sandra Kuckel z Choćebuza. Foto: Peter Becker

Wo knihach a kniharni (12.07.19)

pjatk, 12. julija 2019 spisane wot:

Hišće před pjatnaće lětami dyrbješe sej dowolnik-wjelečitar přemyslić, hač radšo dźěl drasty abo knihu wjac do swojeho kófra zapakuje. Mjeztym mamy swět di­gitalnych knihow. Bjezdwěla ma čitar e-boo­ka dźensa lěpšinu, zo trjeba jenož hišće mały elektroniski nastroj, z kotrymž móže sej cyłu swoju biblioteku na jězbu sobu wzać. Jenička hranica wobsteji w tym, hač kniha digitalnje předleži.

Dopominam so hišće derje na disku­sije, hač je e-book tótka ćišćaneje knihi. Ta abo tamna knihićišćernja čuješe so snadź hižo w swojej eksistency wohrožena. Hdyž pak dźensa konsumowe ličby wobkedźbujemy, zwěsćamy zajimawy fenomen. Hačkuli je ličba čitarjow e-bookow w Němskej wot lěta 2010 wo 500 procentow rozrostła a poskitk dale přiběra, dotal wo digi­talnej rewoluciji na polu knihow rěčeć njemó­žemy. Podźěl předatych e-bookow porno ćišćanym pendantam hižo cyłu chwilu pod šěsć procentami stagněruje.

Zapal je žro, kotrež wuměłstwo pohonja

štwórtk, 11. julija 2019 spisane wot:

Kruty wobstatk folklorneho festiwala je stajnje sobotu na zažnym popołdnju wuhotowany kulturny forum. Lětuša tema zarjadowanja bě prašenje „Kak spěchuje stat/zjawnosć wašu kulturu?“. Dohromady wosom wukrajnych hóstnych skupin bě tónraz wobdźělenych.

Dóńt Krabata je móc a zamołwitosć

štwórtk, 11. julija 2019 spisane wot:

Serbskosć so na Krabatowych swjedźenskich hrach w Čornym Chołmcu znowa přeswědčiwje jewi

Krabat bě so po wšěch njelubych nazhonjenjach w Čornym młynje, loni w Čornym Chołmcu předstajenej inscenaciji, kuzłanja wzdał. Wostanje pak při tym a při bjezstarostnym žiwjenju Krabata ze swojej lubowanej Hanku w znowa natwa­rjenym Čornym młynje?

Pawoł Lejnik

štwórtk, 11. julija 2019 spisane wot:
Prěni župan Běłowodźanskeje župy Pawoł Lejnik narodźi so 7. julija 1899 ratarskej swójbje w Slepom. W Delnim Wujězdźe załoži wón twornju za předźěłanje słomy a rohodźe. Chcyše tak ludźom doma zasłužbu zaručić. Něhdźe 70 holanow w jeho zawodźe dźěłaše. Jara zasadźowaše so za serbske zajimy. We Weimarmarskej republice žadaše sej jako zapósłanc Rózborskeho wokrjesneho sejmika wo­spjet socialne lěpšiny za dźěławych a prawa za Serbow. Nacije jeho tuž přesćěhowachu. Hnydom po wójnje 1945 je w holanskich wsach Domowinske skupiny załožił, zo by so serbstwo wožiwiło. Lejnika wuzwolichu za prěnjeho župana Běło­wodźanskeje župy a čłona­ Serbskeho ludoweho wuběrka. Z delegaciju Slepjanow wobdźěli so wón 1947 na swjatočnym połoženju zakładneho kamjenja za nowy Serbski dom. Lejnik postara so tež wo to, zo da­richu holenjo drjewo za twar domu. W jeho Slepjanskej chěži bydlachu w prěnich powójnskich lětach­ přistajeni Domowiny, kaž Gerat Hančka, kotřiž Domowinske a kulturne dźěło nawjedowachu a tež kursy serb­šćiny organizowachu. Přezahe zemrě Pawoł­ Lejnik 27. oktobra 1948. Manfred Laduš

Spominaja na basnika Kita Lorenca

srjeda, 10. julija 2019 spisane wot:

40 lět Mjezynarodny swjedźeń serbskeje poezije

Sobotu, 13. julija, wotměje so pod Budyskej Starej wodarnju 40. mjezynarodny swjedźeń serbskeje poezije. Lětsa wopominaja z nim serbskeho basnika Kita Lorenca. Iniciatiwna skupina Budyska nóc poezije pod nawodom Benedikta Dyrlicha wuhotuje tradicionalny kulturny swjatk w kooperaciji z Turi­stiskim zwjazkom Budyšin, z podpěru zjednoćenstwa PEN Němskeje a dalšich sponsorow. Alfons Wićaz je so z Benediktom Dyrlichom rozmołwjał.

39. mjezynarodny swjedźeń serbskeje poezije wotmě so w małej formje 2017 we Wojerecach. Loni je tradicionalny kulturny swjatk wupadnył. Sobotu wotměje so nětko štyrcety. Čehodla hakle lětsa?

Budyšin (SN/CoR). Kajki wliw maja dźensa indigene ludy w Kanadźe, chcedźa-li koncerny w jich sydlenskim rumje surowizny wudobywać, pipeline abo rěčnu zawěru twarić abo lěsy trjebić? Maja prawobydlerjo prawo postajeć, što so na jich žiwjenskim terenje stawa? Tajke a dalše prašenja je wčera prof. dr. Nicolas Houde z Uniwersity Quebec a Montreal wčera w Budyskim Serbskim instituće rozjimał. Politologa so hižo dlěje hač dwaceći lět z maćiznu zaběra, je mjez druhim rěč ně­hdźe 8 000 ludźi wopřijaceho indianskeho kmjena Atikamekw nawuknył a zasadźa so z praktiskimi projektami za samopo­stajenje awtochtonych ludow w swojim wot prjedownikow zdźědźenym kraju.

Mjeztym třeći raz wěnowaše so wose­bity program Mjezynarodneho folklor­neho festiwala „Łužica“ imaterialnemu herbstwu swěta, a to minjenu sobotu popołdnju na Koklic statoku.

Chrósćicy (SN/CoR). Pod hesłom „... hdźež duša ludu schow swój ma“ je bywši direk­tor Budyskeho Serbskeho muzeja a zahorjeny hudźbnik Tomasz Nawka tež tónraz zaso aktualny dohlad do lěta 2003 załoženeje lisćiny UNESCO duchowneho herbstwa swěta podał a přinoški hóstnych skupin pod tutym aspektom předstajił. Lisćina wopřijima mjeztym 429 tradicijow ze 117 krajow. Hakle loni při­wzachu do njeje módroćišć, kotryž njeje jenož w Němskej, ale tež w Awstriskej, Čěskej, Madźarskej a Słowakskej dźěl rjemjeslniskeho namrěwstwa.

Zazběh retrospektiwy we Wuježku

wutora, 09. julija 2019 spisane wot:

Wuježk (RLc/SN). Nowa wustajeńca pod hołym njebjom „Christian Borchert we Wuježku“ wobswětla wuske styki wu­znamneho fotografa NDR k tamnišemu kruhej basnikow wokoło Elki Erb, Adolfa Endlera, Heinza Czechowskeho a Kita Loren­ca w 1970- a 1980tych lětach. Přehladka twori zdobom zazběh za wulku retrospektiwu wo Christianu Borcherće nazymu w Drježdźanskim Koporo­rytwowym kabineće. Direktorka domu dr. Stephanie Buck bě „jara wjesoła, zo móžemy z kołom Borchertowych wustajeńcow w Hornjej Łužicy we wsy započeć, kotrejež slědy w jeho tworjenju tajku wose­bitu fasetu tworja“ a chwaleše partnerski projekt Wuježčanow jako dobry přikład za tak mjenowany muzealny out­reach. Wuraz wopisuje wosebitu praksu, spřistupnić kulturu tež tam, hdźež to dotal móžno było njeje abo jenož w chětro wobmjezowanej měrje.

HSSL25

LND onlineshop 2026

Chróšćan Šulerjo

Nowe poskitki knihow LND namakaće w lětušim wudaću Nowinkarja!

Nowinkar 2025

Midas Logo