UNO: Přiměr dodźeržeć!

srjeda, 08. apryla 2026 spisane wot:

Washington (dpa/SN). Po dojednanju na přiměr mjez USA a Iranom namołwjeja zjednoćene narody wšitke wobdźělene strony, wójnsku přestawku dodźeržeć. Tole je trěbne, zo móhł so „rubać puć ­trajacemu a wobšěrnemu měrej w regionje“, zdźěli rěčnik generalneho sekretara UNO Antónia Guterresa. Generalny sekretar dwaj tydźenje trajacy přiměr zasadnje wita. Zdobom pak wšitke konfliktne strony pohonjuje, swojim zamołwitosćam wotpowědować, rjekny Stéphane Dujarrić. Z tym poćahowaše so wuraznje na Israel. Iran a USA běchu so krótko do kónca ultimatuma prezidenta USA Donalda Trumpa na přiměr dojednali. Zakład je dźesać dypkow wopřijacy plan Irana. Trump mjenowaše jón „praktikabelny zakład wuradźowanjow“.

Iran je zwólniwy, Hormuski přeliw zaso wotewrěć, zo by zastaranje z wolijom a płunom zaručene było. Teheran pak zdobom připowědźi, zo přeliw zaso za­wrěje, jeli USA přiměr njedodźerža.

Plan njefungował

srjeda, 08. apryla 2026 spisane wot:
Je štó z was chutnje wěrił, zo wot němskeho knježerstwa planowane naprawy nastupajo płaćizny bencina a diesela woprawdźe něšto na dobro šoferow wuskutkuja? Jako bě hospodarska ministerka Katherina Reiche do kamerow rjeknyła, zo smědźa tankownje wotnětka jenož hišće jónu wob dźeń płaćizny ćěriwa zwyšić – a zo přinjese tole transparencu a wolóženje – začuwach zymny dych cynizma. To je tola runje tak, jako by surowy diktator připowědźił, zo wotměwaja so wotprawjenja jenož hišće jónu wob dźeń, ­připołdnju w dwanaćich. A płaćizny při tankownjach su stupali a stupali ... Sym wćipny, z kajkimi młowojtymi słowami nam ministerka rozłoži, čehodla njeje jeje wulkotny plan fungował. Druhe kraje su jednali a na přikład nadhódnotowy dawk za ćěriwo znižili abo hornju mjezu pła­ćiznow wukazali, kaž w Pólskej a Čěskej. Na kóždy pad zarjaduje so jeje akcija ­derje do dotalneho dźěła koalicije: Wulke słowa, žane skutki. Marko Wjeńka

Komunalny deficit zaso wjetši

srjeda, 08. apryla 2026 spisane wot:

Wiesbaden (dpa/SN). Deficit komunalnych kasow Němskeje je loni dale rozrostł. Cyłkownu sumu, kotraž w etatach Zwjazka, krajow, gmejnow a socialnych zawěsćernjow pobrachuje, wobliča fachowcy mjeztym na 127,3 miliardy eurow, Zwjazkowy statistiski zarjad we Wiesbadenje zdźěla.

Z tym bě deficit financowanja wo 22,9 miliardow eurow wyši hač 2024 a docpě nimale dokładnje niwow lěta energijoweje krizy 2022.

Hinak hač 2022, jako bě jenož zwjazkowy etat w minusu, rozdźěli so deficit 2025 na wšitke statne runiny. Tuž smě so wočakować, zo so tole tež na zadołženje Němskeje negatiwnje wuskutkuje. Lěta 2022 bě tomu hinak, dokelž je němski stat w prěnim lěće wójny w Ukrainje najebać tehdyše nuzowe połoženje mjenje kreditow wzał hač bě planowane.

Z cyłkownje 31,9 miliardami eurow bě minus pola komunow loni tak wulki kaž hišće nihdy po znowazjednoćenju 1990. Deficit Zwjazka je samsny čas wo dobrej dwě třećinje na 85,4 miliardy eurow rozrostł. Zawinowali su deficit nowe kredity na dobro zakitowanja, infrastruktury a škit klimy.

Kamelija wopytowarjow znowa zahoriła

srjeda, 08. apryla 2026 spisane wot:
Mjeztym 250 lět wona kćěje a ludźi zahorja – sławna kamelija w hrodźe Pillnitz ­njedaloko Drježdźan. Lětsa bě wona mjez februarom a kóncom měrca wosebje ­pyšna a je z wjace hač 35 000 kćenjemi wopytowarjow z tu- a wukraja wobkuzłała. Mjeztym nimale dźewjeć metrow wysoka a jědnaće metrow šěroka kamelija je w škleńčanym pawiljonje zaměstnjena. Loni su jej titul „Historiska kamelija“ ­spožčili. Foto: Jürgen Männel

To a tamne (08.04.26)

srjeda, 08. apryla 2026 spisane wot:

Štyrjo astronawća swětnišćoweje měsačkoweje misije Artemis 2 su po puću domoj. Ze swojej kapslu Orion su mjeztym dypk docpěli, hdźež je grawitacija zemje sylniša hač měsačka. W nocy na sobotu ma wobsadka w Pacifiskim oceanje přizemić. Po wjace hač 50 lětach su to prěni astronawća, kotřiž su njedaloko měsačka pobyli. Minjeny štwórtk běchu wotlećeli.

Domjace nadawki w swojej dotalnej formje su po měnjenju zwjazka wučerjow Němskeje wohrožene. Přičina je kumštna inteligenca (KI), kotruž šulerjo dźeń a časćišo wužiwaja. Tež wobšěrniše dźěła we wučbje su přiběrajcy potrjechene. Přichodnje dyrbja so šulerjow dokładnišo prašeć, kak su nadawki spjelnili. Zwonka šule hodźi so mjeztym wšitko z KI zrjadować. Jedna móžnosć je, sej ­zaso ru­kopisne dźěła šulerjow žadać, zo bychu jebanstwu zadźěwali.

Patriarch počesćeny

wutora, 07. apryla 2026 spisane wot:

Paris (B/SN). Ekumeniskeho patriarcha Bartholomaiosa I. su jako naslědnika Benedikta XVI. za asociěrowaneho čłona do Francoskeje akademije moralnych a politiskich wědomosćow swjatočnje přiwzali. Grjeksko-ortodoksny patriarch a čestny předsyda swětoweje ortodoksije je spirituelnu zwjazanosć Konstantinopela ze starym a nowym Romom w swojej dźaknej narěči wuzběhnył.

Wo žiwjenju přemyslować

Saarbrücken (B/SN). Dušepastyr w Trierskim jastwje, farar Michael Müller měni, zo njejsu temy kaž nakazanje, wobžarowanje a wodaće jenož jutry, ale stajnje prezentne. Jeći su najsprawniši kemšerjo. Jeli so jim něšto njelubi, da to hnydom praja. Jeći pytnu, „zo pak tež póstny čas jich najbóle pohonjuje, wo swójskim žiwjenju přemyslować“.

Křesćansko-islamski dialog

Iran špatne nazhonjenja zběrał

wutora, 07. apryla 2026 spisane wot:

Teheran (dpa/SN). Iran přiměr brónjow we wójnje přećiwo USA a Israelej wotpokazuje a žada sej město toho trajny kónc wójny. Tole rozprawja statny sćelak Irib. Po tym je Teheran posrědnikam dźesać dypkow wopřijacy katalog žadanjow sposrědkował. W nim Iran přiměr hla­dajo na „špatne nazhonjenja“ z USA wotpokazuje, wšako běchu USA a Israel nadpady na Iran wosrjedź wuradźowanjow wo atomowym programje Irana zahajili.

150 lětadłow zasadźili

Washington (dpa/SN). Na wuchowanju pilota wottřěleneho wojerskeho lětadła USA w Iranje bě wjace hač 150 lětadłow wobdźělenych. Tole je prezident USA Donald Trump nowinarjam zdźělił. Wulki dźěl mašinow bě na wšelakich městnach zasadźenych, zo bychu iranske wójsko zamylili. Zranjeny oficěr bě so w skałojtej kónčinje schował a tam zwisk k wójsku USA nawjazał. Skónčnje jeho namakachu a wuchowachu.

Za dróše piwo a cigarety

Mjeztym štwórty króć su w Kamjencu jutry měrowy pochod přewjedli. Na centralnym zarjadowanju na Kamjenskim Hłownym torhošću wuprajichu so wobdźělnicy za zachowanje měra a přećiwo namocy jako srědk politiki. Po tym podachu so pěši k wopomnišću­ bywšeho koncentraciskeho lěhwa w Knježim dole. Tam předstaji jim bywši Njebjelčanski wjesnjanosta Tomaš Čornak njedawno załoženu Serbsku měrowu iniciatiwu (hlej wobraz). Foto: Carmen Schumann

Zelenskyj za kónc nadpadow

wutora, 07. apryla 2026 spisane wot:
Kijew (dpa/SN). Ukraina je Ruskej nastupajo nadpady na ruske energijowe objekty dźělny přiměr poskićiła. „Je-li Ruska zwólniwa, přestać ze swojimi nadpadami na naše energijowe zawody, smy zwólniwi runje tak wotmołwić“, rjekny ukrainski prezident Wolodymyr Zelenskyj w swojim widejowym poselstwje. Tutón namjet su mjeztym zastupnikam USA sposrědkowali, zo bychu jón Moskwje přepodali. Ukraina je minjeny čas jako reakciju na ruske nadpady na ukrainske energijowe zawody wolijowe rafinerije a přistawy w Ruskej wuspěšnje z trutami nadběhowała. Při tym su po swójskich informacijach ruske wolijowe kapacity škodowali, z kotrychž dobywa Moskwa wulki dźěl swojich pjenježnych srědkow za wójnu.

Kubicki chce FDP nawjedować

wutora, 07. apryla 2026 spisane wot:
Berlin (dpa/SN). Wjelelětny městopředsyda FDP Wolfgang Kubicki, kiž chce so na zjězdźe strony w meji za noweho předsydu wuzwolić dać, wusměrja so při swojim personalnym planowanju na znate žony. Kaž Kubicki nowinje Bild rjekny, ma po jeho předstawach mjez druhim bywša zapósłanča zwjazkoweho sejma Linda Teuteberg wažnu rólu hrać. Tež Katju Suding, kotraž bě 2021 aktiwnu politiku wopušćiła, chcył wón wróćo zdobyć. Nimo toho so wón nadźija, zo Maria Westphal z Kölna kaž tež dźowka bywšeho předsydy CSU Horsta Seehofera, Susanne Seehofer, „přichodne lěta wobraz swobodnych demokratow“ sobu postajatej. Kubicki bě připowědźił, zo chcył jako předsyda kandidować. Hač jeho delegaća wuzwola, njeje dotal jasne.

HSSL25

LND onlineshop 2026

Chróšćan Šulerjo

Nowe poskitki knihow LND namakaće w lětušim wudaću Nowinkarja!

Nowinkar 2025