Šula za žiwjenje

pjatk, 13. měrca 2026 spisane wot:
W dźensnišim wichorojtym času je wažne, zo čłowjek to pozitiwne z wočow njezhubi. Wopyt předstajenja „Princesna Dźamila“ Serbskeho dźěćaceho dźiwadła při NSLDź (hlej Dźěćiznak a wčerawše wudaće SN) je mi zawčerawšim dźeń porjeńšił. Dožiwjenje, kak dźěći na jewišću móhłrjec w bajkojtym pucherju wustupuja, je mje putało. Wobdźiwam sćerpnosć, z kotrejž su połdra lěta za to zwučowali. Dźensa dźě skerje rěka, zo so dźěći dołho na samsnu wěc abo činitosć koncentrować njezamóža. Dźiwadłu so dźakuju, zo je projekt ze serbskimi dźěćimi zwoprawdźiło. W zwisku z folklornym festiwalom słyšach před dlěšim časom někoho rjec: „Što směmy my a naše dźěći wšo dožiwić, štož druzy njedožiwja! Smy priwilegowani.“ Tole přitrjechi tež za spěchowanje dźěći w NSLDź, hdźež pro­fijojo z nimi dźěłaja. Njeje to za nje šula­ ­žiwjenja? Rjane serbske teksty su za to z hłowy nawuknyli. To mam za wuběrne rěčne kubłanje, kiž so cyle wěsće hłuboko w nich zašćěpi. Weronika Žurowa

Ruski wolij zaso předawaja

pjatk, 13. měrca 2026 spisane wot:
Moskwa (dpa/SN). Po nachwilnym spušćenju US-sankcijow na ruski wolij běchu reakcije z Moskwy sebjewědome a spokojne. „USA faktisce to wočiwidne připóznawaja: Bjez ruskeho wolija njemóža glo­balne wiki za energiju stabilne wostać“, rjekny pósłanc Krjemla Kirill Dmitrijew na platformje Telegram. W nocy wot štwórtka na pjatk bě finančny minister USA Scott Bessent na platformje X zdźělił, zo smědźa kraje nachwilnje ruski wolij kupować, kiž su hižo na łódźe nakłado­wali. Spušćenje sankcijow ma hač do 11. apryla trać a poskitk wolija na swětowych wikach polěpšić. Dmitrijew rěči wo něhdźe 100 milionach barrelow wolija, kiž chcedźa nětko předać. Tole wotpowěduje swětowej potrjebje jednoho dnja.

Problemy ze zapłaćenjom měli

pjatk, 13. měrca 2026 spisane wot:
Lipsk/Drježdźany (dpa/SN). Problemy na polu IT běchu w sakskich zarjadach a zarjadnišćach ćeže při předźěłanju přepokazankow zawinowali. Jako přičinu je inwestigatiwna redakcija sćelaka MDR přestajenje software wuslědźiła. Sćěh tutoho přestajenja běchu měsacy trajace problemy při wobdźěłanju a přirjadowanju dochodow a wudawkow. Po informacijach MDR běchu wjacore zarjadnišća potrjechene. Centralny zarjad za chłostanske pjenjezy je přestał pominanske zdźělenki wupósłać a wjacore wysoke šule njemóža hižo semesterske popłatki swojich studowacych přirjadować. „Kmanosć płaćenja njebě wohrožena“, zdźěli krajny zarjad za dawki a financy na naprašowanje Němskeje powěsćoweje agentury (dpa). Přestajenje na nowy system bě wobšěrny a komplikowany, ze zarjada dale rěka. Mjeztym su nimale wšě problemy rozrisali. Na někotrych mjeńšich zastatkach team ekspertow ­hišće dźěła.

Lubin (SN/MG). Wokrjes Dubja-Błóta, kiž je jako jenički wokrjes spěchowanski čłon Domowiny, je wóndano swoju rozprawu wo Serbach w lětomaj 2024 a 2025 wozjewił. W nim naliči społnomócnjena za serbske naležnosće Sabrina Kuschy prócowanja a nałožene financielne srědki, kiž je wokrjes na dobro Serbow nałožował. Dohromady słuša 24 gmejnow wokrjesa do serbskeho sydlenskeho ruma. W rozprawje rěka: „Lěće 2024 a 2025 bě­štej we wokrjesu Dubja-Błóta faza dalšeho pozběhowanja za serbski lud.“

Wjacore projekty tole podkładuja. Tak běchu na přikład 159 busowych zasta­nišćow po cyłym sydlenskim rumje dwurěčnje popisać dali. Tež wosebite spěchowanje, kiž wokrjes na dobro Serbow zarjaduje, běchu w zašłymaj lětomaj mnohim projektam a iniciatiwam k dispoziciji stajili. Dohromady 77 projektow běchu z cyłkownym wolumenom ně­hdźe 80 000 eurow podpěrowali. Wokrjes Dubja-Błóta je dotal jenički w Braniborskej a Sakskej, kiž ma swójski instrument za spěchowanje projektow.

To a tamne (13.03.26)

pjatk, 13. měrca 2026 spisane wot:

We wokrjesu Prignitz bě wčera dźewjeć bykow ćeknyło. Za nimi zamołwići přeco hišće pytaja. „Nimamy woprawdźe hišće žane slědy“, rjekny nowinski rěčnik wo­krjesa. Weterinarny zarjad pytańcu podpěruje. Transporter ze 27 skoćatami bě so štwórtk na nakrajnej dróze powróćił. Dźesać bykow bě při tym twochnyło, jednoho dyrbjachu hišće na městnje za­třělić.

Změna klimy wuskutkuje so na dołhosć dnjow. Tole su slědźerjo z Awstriskeje a Šwicarskeje nětko zwěsćili. W minjenych milionach lět njeje so rotacija zemje hišće nihdy tak masiwnje spomaliła, kaž zašłe lětdźesatki, rjeknychu wědomostnicy. Rotacija zemje so wo 1,33 milisekundy wob lětstotk podlěši. Tole drje so na wšědny dźeń njewuskutkuje, wobwliwuje pak precizne wobličenja, na přikład za nawigaciju w swětnišću.

Wědu wo Serbach w šulach šěrić

štwórtk, 12. měrca 2026 spisane wot:

Budyšin (SN/BŠe). Přirada za serbske naležnosće města Budyšin je na swojim wčerawšim posedźenju wjacore ćežišća wobjednawała. Lětsa w juniju ma so w sprjewinym měsće puć bajow z něhdźe 30 centimetrow wulkimi bronzowymi figurami wotewrěć. Při tym jedna so wo postawy z łužiskich powěsćow kaž stej to hober Sprjewnik abo Šćipata Marhata.

Dale su sej zastupjerjo rady přezjedni, zo ma so wěda wo Serbach tež w Budyskich šulach šěrić, hdźež serbskich poskitkow njeje. Z pomocu naprašowanja ma so potrjeba w kubłanišćach zwěsćić. Nimo kursow serbšćiny dźe tež wo móžne kružki, kiž so serbskim temam wěnuja. W aprylu­ dyrbi přirada swoju rozprawu měšćanskej radźe přednjesć. Dale do­jednachu so čłonojo gremija na to, zo chcedźa so w přichodźe w měšćanskich dźělach na posedźenja zetkać. W meji schadźuja so w Delnje Kinje a w nowembrje budźe wuradźowanje w Słonej Boršći. Na swoje posedźenje sej radźićeljo sydlišćowej radźe tuteju měšćanskeju dźělow přeproša. W septembrje je zeńdźenje w Budyskim Serbskim ludowym ansamblu z nawodnistwom SLA předwidźane.

Hormusku dróhu škitać

štwórtk, 12. měrca 2026 spisane wot:

Paris (dpa/SN). Čłonske kraje skupiny G7 chcedźa łódźam pomhać, zo móhli Hormusku dróhu wužiwać: Wójnske łódźe maja wikowanske łódźe a wolijowe tankery přewodźeć. Zo móhli tajke eskorty zmóžnić, trjebaja kraje wjacore tydźenje přihota, rjekny francoski statny prezident Emmanuel Macron po widejowej konferency statnych a knježerstwowych šefow G7 wo hospodarskich sćěhach wójny w Iranje. Wčera bu wolijowy tanker w Hormuskej dróze wot rakety trjecheny.

Iran: Wadephul jednostronski

Teheran (dpa/SN). Iran wumjetuje němskemu wonkownemu ministrej Johanej Wadephulej (CDU) jednostronskosć na dobro Israela. Rěčnik wonkowneho ministerstwa Ismail Baghaei rjekny, zo staja so Wadephul na stronu nadpadnika a ignoruje, zo je Israel Iran nadpadnył. Štóž njesprawnosć a grawoćiwosć přewidźi, steji na wopačnym boku stawiznow, wón rjekny. Wadephul bě na swojim wopyće w Israelu rjekł, zo dyrbi israelski lud ze stajnym wohroženjom žiwy być a zo steji jemu Němska solidarisce poboku.

Wuradźowanje bjez wuslědka

W šwicarskim městačku Kerzers su wohnjowi wobornicy wčera wopory wopominali, kiž běchu wutoru wječor w palacym so busu žiwjenje přisadźili. W linijowym busu bě so muž z bencinom pokidał a so zapalił. Policija je mjeztym wšě wopory identi­fikowała. Najmłódši z nich bě runje 16 lět. Skućićel bě drje psychisce labilny. Foto: dpa/Romina Amato

Płaćizny spěšnje wobmjezować

štwórtk, 12. měrca 2026 spisane wot:
Berlin (dpa/SN). Politikarjo CDU a SPD namołwjeja zwjazkowu hospodarsku ministerku Katherinu Reiche (CDU), pla­nowany model za wobmjezowanje płaćiznow bencina hižo přichodny tydźeń zahajić. Reiche běše připowědźiła, zo smědźa tankownje přichodnje jenož hišće jónu wob dźeń płaćizny zwyšić. Městopředsyda frakcije SPD w zwjazkowym sejmje Armand Zorn kaž tež ministerski prezident Saksko-Anhaltskeje Sven Schulze (CDU) sej žadataj, zo knježerstwo naprawu po móžnosći hižo wot přichodneho tydźenja zrealizuje. „Jeli hospodarske ministerstwo to z wukazom rjadować njemóže, bychmy jako frakcija tež změnje zakonja přihłosowali“, podšmórny Zorn.

USA tola wina?

štwórtk, 12. měrca 2026 spisane wot:

Washington (dpa/SN). Po rozprawach medijow móhli US-Ameriske wojerske mocy za nadpad na holču šulu w Iranje zamołwite być, při kotrymž je po informacijach Irana wjace hač 170 šulerkow swoje žiwjenje přisadźiło. To wuńdźe z prěnich přepytowanjow, rozprawjatej ­nowina „New York Times“ a sćelak CNN. ­Prěnje wuslědki na to pokazuja, zo drje su zestarjene informacije tajneje słužby k wopačnym informacijam wjedli.

Poprawom bě nadběh na bywše zepěranišćo iranskich rewoluciskich gardow planowany. Nadběh trjechi pak holču šulu, dokelž steji twarjenje na teritoriju bywšeho zepěranišća gardy. Podawk sta so kónc februara w měsće Mjužno na juhu Irana. Přepytowanja wo nadběhu dale traja. Prezident Trump bě hač dotal twjerdźił, zo Iran sam za ataku tči.

HSSL25

LND onlineshop 2026

Chróšćan Šulerjo

Nowe poskitki knihow LND namakaće w lětušim wudaću Nowinkarja!

Nowinkar 2025