Při železniskim njezbožu je na juhu Španiskeje znajmjeńša 39 ludźi wo žiwjenje přišło. Něhdźe sto dalšich so zrani. Po dotalnych informacijach je spěšnik, jěducy z Malagi do Madrida, wčera wječor z kolijow wuskočił a na susodne kolije zjěł. Tam napřećo přijěducy ćah do njeho zrazy. Přičinu njezboža hišće přepytuja. Foto: dpa/Susana Vera

Al-Scharaa njepřijědźe

póndźela, 19. januara 2026 spisane wot:
Berlin (dpa/SN). Přechodny prezident Syriskeje Ahmed al-Scharaa je swój wopyt w Němskej, kotryž bě za dźensa a jutře předwidźany, krótkodobnje přestorčił. Jako přičinu mjenowaše rěčnik zwjazkoweho knježerstwa nutřkownopolitisku situaciju w Syriskej. W kraju bě namóc zašłe dny zaso přiběrała, k čemuž słušeja tež nowe wojerske konfrontacije. Wčera běchu so knježerstwo al-Scharaa a milicy pod nawodom Kurdow w sewjeru kraja pozdatnje na přiměr dojednali. Tole zdźěli přechodne knježerstwo. Syriske demokratiske wojerske mocy (SDF) tute wuprajenja njewopodstatnichu. Najebać přestorčeny wopyt prezidenta planuja dźensa demonstraciju přećiwo politice al-Scharaa w Berlinje.

Čas zrały za reformy stata

póndźela, 19. januara 2026 spisane wot:
Drježdźany (dpa/SN). Prezident sakskeje krajneje direkcije Béla Bélafi je měnjenja, zo je čas za daloko sahacu reformu stata a zarjadnistwa. Komunam chce wón wjace swobody dać, procesy chce zjednoćić a wjace kumštneje inteligency zasadźeć. „Smy w połoženju, kotrež nam hłuboko sahacu reformu stata zmóžni“, rjekny šef zarjadnistwa. „Hdyž je wjele pjenjez w kasach, so často na změnu struktury nje­zwěrimy. To je nětko hinak.“ Krajna direkcija je zwjazowacy element mjez krajnym knježerstwom a komunami. Jeje nadawki su předewšěm koordinacija, přizwolenje a dohladowanje financow. Poslednju wulku reformu strukturow bě Sakska w lěće 2008 z nowym rjadowanjom wokrjesow přewjedła.

Ministrojo skrótšenja wotpokazuja

póndźela, 19. januara 2026 spisane wot:
Berlin (dpa/SN). Ratarscy ministrojo zwjazkowych krajow na wuchodźe Němskeje warnuja před daloko sahacymi negatiwnymi wuskutkami planowanych skrótšenjow srědkow EU za spěchowanje ratarjow wot lěta 2028. Plany za wobmjezowanje a redukowanje srědkow za wulke zawody potrjechja wosebje tajke zawody, kiž maja wjace přistajenych. Tole ministrojo Braniborskeje, Mecklenburgsko-Předpomorskeje, Sakskeje, Saksko-Anhaltskeje a Durinskeje wotpokazuja. Wo tym informowachu na kromje Zeleneho tydźenja w Berlinje. Sakski ratarski minister Georg-Ludwig von Breitenbruch měni, zo je w jeho zwjazkowym kraju něhdźe 1 400 zawodow wot skrótšenjow potrjechenych. Tole je něhdźe pjećina wšěch zawodow. Komisija EU chce ratarjam w swojim etaće za lěta 2028-2034 jeničce něhdźe 300 miliardow eurow podpěry k dispoziciji stajić. To je něhdźe 20 procentow mjenje hač dotal. Čłonske staty maja spěchowanje wobmjezować, hdyž maja zawody wěstu wulkosć.

Kak Trumpej znapřećiwić?

póndźela, 19. januara 2026 spisane wot:

Napjata situacija nastupajo Grönlandsku je tema wosebiteho wjerška EU

Berlin/Brüssel/Washington (dpa/SN). Po tym zo bě US-prezident Donald Trump po rozkorach kołowokoło Grönlandskeje z cłami hrozył, měrja so staty Europy na kurs kolizije z USA. Na wosebitym wjeršku móhli tuž tež napřećiwne naprawy z wobjimom wjacorych miliardow eurow na agendźe stać. Tole ma EU mjenujcy jako opciju k dispoziciji. „Swoje strategiske hospodarske a wěstotnopolitiske zaměry budźemy stajnje škitać“, pisaše prezidentka komisije EU Ursula von der Leyen njedźelu nawječor na platformje X. Krótko do toho bě prezident rady EU António Costa wosebity wjeršk nawodow statow EU zwołał. Jako termin mjenuje jedna ze zastojnicow EU štwórtk.

Costa zdźěli, zo su sej čłonske staty w tym přezjedni, zo cła transatlantiske poćahi podrywaja a zo z wikowanskim dojednanjom USA a EU kompatibelne njejsu. Kóždej formje nućenja pak chcedźa so wobarać. Von der Leyen je znowa swoju solidaritu z Grönlandskej a Danskej zwurazniła.

Křesćanske hódnoty?

póndźela, 19. januara 2026 spisane wot:
Ahmed al-Scharaa jako islamist žonam ruku njedawa, jeho wojacy masakrěruja ludźi narodnych a nabožnych mjeńšin kaž Kurdow abo alawitow a druzow. Na­jebać to je něhdyši mjezynarodnje pytany terorist přilubjenje 620 milionow eurow wot EU – z našich dawkowych pjenjez – dóstał a bě pola zwjazkoweho kanclera Friedricha Merza witany. Prezidentka Europskeje komisije Ursula von der Leyen a Merz staj křesćanskaj demokrataj. Křesćenjo móža pak w Syriskej jenož w regionje na sewjerowuchodźe kraja wěsće žiwi być, kotryž da al-Scharaa hromadźe z turkowskim partnerom NATO Recepom Tayyipom Erdoğanom nadběhować. Štó škita naše křesćanske resp. humanistiske hódnoty, štó zakituje žony, kotrež su jenož we wot Kurdow dominowanych kónčinach wěsće runostajene? Von der Leyen a Merz nic, kiž chcyše z al-Scharaa wo wotsuwanju ćěkancow jednać. Wo njemoralce Trumpa nje­trjebamy hižo rěčeć. Naši načolni politikarjo su jeho dosćahnyli. Marcel Brauman

Třo profesorojo do Choćebuza

póndźela, 19. januara 2026 spisane wot:
Mediciniska uniwersita Łužica w Choćebuzu studij mediciny z prěnimi 36 studentami hižo lětsa nazymu, runje 18 měsacow po swojim załoženju, zahaji. Za to su minjeny tydźeń prěnich třoch profesorow powołali. Wšitcy swoje dotalne dźěłowe městno wopušća, zo bychu na nowej uniwersiće skutkowali. 34lětny profesor Sven Schumann (nalěwo) přichadźa z Poruhrskeje a je fachowc za anatomiju. Profesorka Jeannine Schnübel (42lětna, srjedźa) z łužiskeho Ranja (Großräschen) je dotal w Drježdźanach na tamnišej uniwersiće dźěłała. Profesor Uwe Maus (51, naprawo) přińdźe ze Sewjerorynsko-Westfalskeje a je chirurg. Foto: Michael Helbig

To a tamne (19.01.26)

póndźela, 19. januara 2026 spisane wot:

W zahrodach su šlinki často najwjetši horor zahrodkarjow, w Madridźe je katolski duchowny nětko eksemplar žohnował. Zwěrjo bě w marmeladowej škleńcy, jako jemu měšnik něšto swjećeneje wody na ćěło kapaše. Kóžde lěto 17. januara wšě móžne zwěrjata žohnuja. Tón dźeń swjeća katolscy wěriwi mjenujcy wopomnjenski dźeń patrona zwěrjatow, swj. Antoniusa.

Němska hotuje so na póstnicy. W baworskej stolicy Mnichowje poskićuja póstnisku wutoru samo kulinarisku wosebitosć: běłu kołbasu w pampuchowym ćěsće. Wjacore hosćency w nutřkownym měsće chcedźa tutu delikatesu předawać. Mějićel hosćenca Augustiner Stammhaus Thomas Vollmer bě ideju za kołwrótnu kombinaciju zrodźił. Do pječwa tež dwě družinje žonopa zapřija. Z tym chcedźa kulinariske dožiwjenje skulojćić.

Po krawnych nadběhach islamistiskeho syriskeho knjejstwa na ludnosć w měsće Aleppo žada sej samozarjadnistwo regiona sewjerowuchodneje Syriskeje mjezynarodnu pomoc.

Mnozy Kurdojo njerozumja, čehodla swětowa zjawnosć mjelči, mjeztym zo so w Syriskej zaso wójnske złóstnistwa stawaja. Milicy noweho islamistiskeho knjejstwa kraja po kóncu doby diktatora Assada su tele dny wosebje w štwórćach Ashrafiya, Sheikh Maqsoud a Ban Zaid wulkeje metropole Aleppo přećiwo Kurdam zachadźeli. Elham Ahmad, zamołwita demokratiskeho samozarjadnistwa regiona sewjerowuchodneje Syriskeje, je srjedu na digitalnej nowinarskej kon­ferency „ćežke nadpady na ciwilnu ludnosć, wuhnaće na wulkich płoninach a přeńdźenja přećiwo čłowjeskim prawam“ šwikała.

Tohodla Zjednoćene staty Ameriki a Europsku uniju namołwjeja, wuwiće w Aleppu a sewjernej a wuchodnej Syriskej nic jenož wobkedźbować, ale tež diplomatisce wowliwować. Elham Ahmad: ­„Jenož mjezynarodny ćišć móhł přechodne knjejstwo k dialogej nuzować a dalšim masakram zadźěwać.“

Čěscy senatorojo přijědu do Łužicy

pjatk, 16. januara 2026 spisane wot:

Praha (SN/LuNo). Předsydstwo Towarstwa přećelow Serbow (SPL) je so zawčerawšim inoficialnje w senaće z wiceprezidentom a z čłonami krajanskeho wuběrka hornjeje komory čěskeho parlamenta zetkało. Přičina zeńdźenja bě, zo chcychu so wo jutrownym wopyće senatorow w Serbach dorěčeć. Wiceprezident senata Ladislav Václavec (njewotwisny za ANO) rjekny: „Kóžde lěto wopytujemy čěskich krajanow w swěće, zo bychmy zwěsćili, kak so komu hdźe wjedźe a kak móhli jich podpěrać. Lětsa na přikład do Brazilskeje polećimy. Ale to njeby dosahało, tohodla smy přemyslowali, koho móhli hišće wopytać. Dokelž su Serbja čěskim krajanam bliscy, přemyslujemy sej k nim dojěć. Lětsa je idealny čas za tajki wopyt.“

HSSL25

LND onlineshop 2026

Chróšćan Šulerjo

Nowe poskitki knihow LND namakaće w lětušim wudaću Nowinkarja!

Nowinkar 2025