To a tamne (09.12.25)

wutora, 09. decembera 2025 spisane wot:

Njeluba překwapjenka na swjedźenju swjateho Mikławša w braniborskim Wikowje (Elsterwerda): Wobsedźer bydlenja dyrbješe sobotu wječor zwěsćić, zo su njeznaći z jeho bydlenja myjadło a cyłu kupansku wanju pokradnyli. Paduši běchu při tym durje bydlenja chětro wobškodźili a tež dalše wěcy pokradnyli. Što z myjadłom a wanju chcedźa, policija nětko přepytuje.

Na wšěch 130 hodownych štomow ­su paduši z mobilneho předawanišća w Choćebuzu pokradnyli. Sobudźěłaćerjo njeskutk wčera rano zwěsćichu a policiju informowachu. Prawdźepodobnje běchu so paduši kónc tydźenja do pře­dawanišća zadobyli. Policija njeskutk přepytuje. Cyłkownu hódnotu rubizny trochuja na wjace hač 4 000 eurow. Kriminalna policija tuka, zo spytaja paduši hodowne štomy na prowizoriskim stejnišću za tunju płaćiznu předać.

Zhromadne wěrywuznaće

póndźela, 08. decembera 2025 spisane wot:

Istanbul (B/SN). Bamž Leo XIV. a ortodoksny patriarch Bartholomais staj na swjedźenju swjateho Handrija, załožićela ortodoksneje cyrkwje, w měsće Istanbulu potwjerdźiłoj, zo staj „po puću měra a rosćaceje zhromadnosće katolikow a ortodoksnych wěriwych“. Bamž Leo XIV. dopominaše na swojej prěnjej wukrajnej jězbje na zhromadne wěrywuznaće wšěch křesćanow, kotrež bu před 1 700 lětami na prěnim koncilu w Niceji formulowame.

Šula město fabriki

Aachen (B/SN). Hwězdni spěwarjo 30. decembra swoju akciju pod hesłom: „Šula město fabriki – hwězdne spěwanje přećiwo dźěćacemu dźěłu“ w Freiburgu zahaja. Prezident katolskeho dźěćaceho misionskeho skutka Dirk Bingener so za to zasadźuje, „zo móža dźěći do šule chodźić a zo njedadźa so jako tunje dźěłowe mocy znjewužiwać“.

Žony w NDR a na zapadźe

Merz a Netanjahu so wujednałoj

póndźela, 08. decembera 2025 spisane wot:

Jerusalem (dpa/SN). Zwjazkowy kancler Friedrich Merz (CDU) a israelski ministerski prezident Benjamin Netanjahu staj turbulency minjenych měsacow w poćahach wobeju krajow z wulkeho dźěla přewinyłoj. Na wopyće Merza w Jerusalemje staj wobaj zwadu skónčiłoj, kotraž bě po nachwilnym přetorhnjenju wojerskich eksportow do Israela wudyriła. „Přichadźam jako přećel Israela, kiž derje wě, kak wažne němsko-israelske přećelstwo je“, zwjazkowy kancler rjekny.

Liči z wyšimi přinoškami

Berlin (dpa/SN). Nawoda chorobneje kasy technikarjow Jens Baas z tym liči, zo přinoški do chorobnych kasow klětu znowa stupaja. Tole rjekny Baas w sćelaku ARD. Ministerka za strowotnistwo Nina Warken njeje lutowanski program zwoprawdźić móhła. Na druhim boku su wšitcy pře­widźeli, zo dyrbja tež chorobne kasy zaso pjenježne rezerwy wutworić, Baas rjekny. Tež přiběrace wudawki za přijimarjow ­wo­bydlerskeho pjenjeza kasy poćežuja.

Powalenje Assada woswjećili

Šěsć tydźenjow po tym, zo bě swój prěni wopyt cofnył, je zwjazkowy wonkowny minister Johann Wadephul (CDU, nalěwo) ­do Chiny dolećał. W Pekingu witaše jeho Liu Haixing (srjedźa), nawoda mjezynarodneho wotrjada centralneho komiteja ­Komunistiskeje strony Chiny. W běhu dnja běchu rozmołwy ze zastupnikami knježerstwa planowane. Foto: dpa/Soeren Stache

Nowy namjet nastupajo rentu

póndźela, 08. decembera 2025 spisane wot:
Berlin (dpa/SN). Profesor za hospodarstwo Jens Südekum je so za to wuprajił, čas ­spočatka wuměnka nic wjac na starobu, ale na lěta płaćenja do rentoweje kasy ­wjazać. „Renta za wšěch ze 70 lětami je wopačna. Čas dźěłanja je faktor, na kotrymž měli něšto změnić“, rjekny Südekum nowinje „Bild“. Zwjazkowa ministerka za dźěło Bärbel Bas (SPD) z namjetom sympa­tizuje. „Štóž pozdźišo dźěłać a do kasow płaćić započnje, a snano najprjedy studuje, tón dyrbi dlěje dźěłać“, rjekny wona we wusyłanju „Rozprawa z Berlina“ sćelaka ARD. Hač do lěta 2027 stupa staroba, hdyž ludźo na wuměnk du, na 67 lět. Zašły pjatk bě zwjazkowy sejm rentowemu paketej přihłosował. Rentowa komisija ma na jeho zakładźe nětko dale rozsudźić.

EU za mjenje běrokratije

póndźela, 08. decembera 2025 spisane wot:
Brüssel (dpa/SN). W centrali EU w Brüsselu zahaja dźensa wječor poslednje koło jednanjow nastupajo wosłabjenje europskeho zakonja wo rjećazu dodawanja (Lieferkettengesetz). K tomu zetkaja so po­srědnicy čłonskich krajow EU a Europskeho parlamenta. Wo zakonju so hižo wot lońšeho wadźa. Małe a srěnje předewzaća skorža masiwneho běrokratiskeho poćežowanja dla, dokelž dyrbja dopokazać, zo wukrajni dodawarjo čłowjeska prawa dodźerža a žony a dźěći njewuklukuja. Nětko maja předpisy jenož hišće za wulke předewzaća płaćić. Zwjazkowy kancler Friedrich Merz (CDU) bě sej hižo na swojim nastupnym wopyće w Brüsselu žadał, zakoń dospołnje šmórnyć. Dotalne krute rjadowanje mjenuje wón njeakceptabelne.

Europa rěči wo měrje w Ukrainje

póndźela, 08. decembera 2025 spisane wot:
London (dpa/SN). Ukrainskeho prezi­denta Wolodymyra Zelenskeho su dźensa na rozmołwy ze zapadnymi partnerami wokoło zwjazkoweho kanclera Friedricha Merza (CDU) w Londonje wočakowali. Na wuměnje wo stawje měroweho plana USA k skónčenju wójny mjez Ruskej ­a Ukrainu wobdźělištaj so tež britiski premierminister Keir Starmer a francoski prezident Emmanuel Macron. Posrěd­nicy USA a Ukrainy su minjeny tydźeń w Floridźe w USA wo měrowym planje USA wuradźowali, kotryž bě z wida kritikarjow skerje „lisćina přećow Ruskeje“. Zelenskyj je so naposledk z pomocu widejoweje konferency na tym wobdźělił. Wón mjenowaše wuměnu konstruk­tiwnu. Prezident USA Donald Trump dwěluje, zo Zelenskyj namjetam při­hłosuje. USA a ruski prezident Wladimir Putin su mjez sobu rěčeli, tež Ukraina bě wobdźělena. „Sym trochu přesłapjeny, zo njeje prezident Zelenskyj naš namjet ­hišće čitał“, Trump rjekny. Moskwa je k rozmołwam zwólniwa, na swojich zakładnych žadanjach pak wobstawa.

Němska wo dobru radu njerodźi

póndźela, 08. decembera 2025 spisane wot:

Wěstotna strategija USA porokuje krajam Europskeje unije

Washington/Doha (dpa/SN). Nowa wěstotna strategija USA je ze swojej raznej kritiku napřećo Europje nowe napjatosće w transatlantiskich poćahach zawino­wała. Runočasnje Washington Europu dale nadběhuje. Społnomócnjena EU za wonkowne naležnosće Kaja Kallas spyta, napjatosće wottwarić. „USA su přeco hišće naš najwjetši zwjazkar“, rjekny Kallas na diplomatiskej konferency, kotraž so kóždolětnje w Doha wotměwa. Němski wonkowny minister Johann Wadephul (CDU) wo dobru radu USA njerodźi.

Knježerstwo USA bě minjeny štwórtk swoju nowe wěstotnu strategiju wozjewiło a w dokumenće chětro struchłe ­połoženje Europy rysowało. Tuchwilne wuwiće po měnjenju prezidenta USA ­Donalda Trumpa samo ameriske zajimy wohrožuje. Awtorojo posudka skorža, zo so demokratija a swoboda měnjenja ­pozhubjatej. Woni su přeswědčeni, zo dyrbjała EU swoju politiku nuznje korigować.

Starši su serbska šula

póndźela, 08. decembera 2025 spisane wot:
Serbja njejsu dwurěčni, dokelž je to tak cool a mozam tyje, ale dokelž njeje serbšćina dominowaca rěč našeho kraja. Zaměr serbskeho kubłanja njetrjeba tuž dwurěčnosć być, ale wšědne rjane serbowanje. To wotewěra wrota do słowjanskeho swěta, a nic němcowanje ze serbskimi słowami. So wě, zo maja na přikład na tak mjenowanych mjezynarodnych šulach šulerjo lěpšinu, kotřiž doma jendźelsce rěča. Princip tajkich kubłanišćow pak je, zo wšitcy druzy tutón niwow bórze nachwataja. Pochad šulerjow rólu njehraje. Woteběranje maćernorěčnych serbskich šulerjow strategow modela 2plus tuchwilu najbóle starosći. Faktisce to wozna­mjenja: Porno šulam z jendźelskorěčnym profilom njestara so w serbskim šulstwje prěnjotnje šula wo niwow rěče, ale serbscy starši. Zo serbscy šulerjo přiběrajcy mjez sobu němcuja, bjeru eksperća na wě­domje, ale najskerje su tež za to starši ­zamołwići. Kubłanskopolitisce njeje nam pomhać. Marcel Brauman

Wobornu winowatosć wotpokazuja

póndźela, 08. decembera 2025 spisane wot:
W Choćebuzu su minjeny pjatk přećiwo znowazawjedźenju woborneje winowatosće demonstrowali, kotruž bě zwjazkowy sejm samsny dźeń wobzamknył. Nowy zakoń předwidźi, zo dyrbja so młodźi mužojo wot lětnika 2008 mustrować dać. Jeli dobrowólni rekruća njedosahaja, chcedźa dalši zakoń wo krutej wobornej winowatosći wobzamknyć. Tež serbske słowa protesta běchu słyšeć: Juna a Finja z 9. lětnika ­Delnjoserbskeho gymnazija rjeknyštaj na mobilnym wozu: Přejemy sej měr a rjany přichod za wšitkich! Starše generacije pak nad nami postajeja, bjez toho zo móžemy sobu rěčeć. Njejsmy marionety, kiž dadźa wšitko ze sobu činić! Foto: Michael Helbig

HSSL25

LND onlineshop 2026

Chróšćan Šulerjo

Nowe poskitki knihow LND namakaće w lětušim wudaću Nowinkarja!

Nowinkar 2025