Prěni krok doprědka

srjeda, 17. decembera 2025 spisane wot:
Chcedźa jón potajkim wuchować. Institut za sorabistiku tči w krizy, tole je fakt. ­Koncept, kotryž je uniwersita nětko předpołožiła, je prěni krok do praweho směra. Wosebje šarmantna je ideja kulojteho blida. Nadźijomnje pak smě so tež zajimowana zjawnosć w prawidłownych wotstawkach na tutych posedźenjach wobdźěleć. Dale a bóle spyta uniwersita swoje problemy mjenujcy internje zrjadować. Tole bě dekan Meisnitzer wčera eksplicitnje tak zwuraznił. Institut za sorabistiku pak njeje jedyn z mnohich na uniwersiće. Je to jenički institut, kotryž ma najlěpšich serbšćinarjow wukubłać. Tutón narok ekscelency smě a dyrbi tež serbska zjawnosć sobu wobkedźbować a přewodźeć. Nětko ma so pokazać, hač koncept woprawdźe skutkuje abo hač někotři z tych, kotřiž institut hižo lětdźesatki dominuja, swoju awtoritu dale zasadźuja. Jako Serbske Nowiny wuwiće dale kritisce wobkedźbujemy. Maximilian Gruber

Bethlehemsku swěcu měra přijimał

srjeda, 17. decembera 2025 spisane wot:
Zhorjelski wyši měšćanosta Octavian Ursu je minjeny kónc tydźenja Bethlehemsku swěcu měra wot měšćanosty Zgorzeleca Rafała Gronicza (wotprawa) přijimał. Swěcu měra ­skawća ze wšeje Europy tradicionalnje wot jednoho města do druheho njesu. ­Minjeny pjatk bě wona Zhorjelc docpěła. Skawća ze swojimi latarnjemi Bethle­hemsku swěcu měra kóždemu přepodadźa, kotryž chce z njeje znamjo za měr ­na swěće sadźić. Přepodaće swěcy měra bě dźěl lětušeho „Adwenta na mosće“. Do toho běchu w měsće we wulkim stilu makowy wosušk woptali, na čimž so lětsa 20 regionalnych pjekarnjow wobdźěli. Foto: Matthias Wehnert

Zeleni za škit lěsow w městach

srjeda, 17. decembera 2025 spisane wot:

Drježdźany (dpa/SN). Zeleni w Sakskim krajnym sejmje žadaja sej lěpši škit měšćanskich lěsow a reformu płaćiweho lěsneho zakonja. „W Sakskej njeje měšćanski lěs wosebje škitany a tomu drje tež w přichodźe tak wostanje“, zdźěla frakcija po wuhódnoćenju naprašowanja w krajnym sejmje. Hakle njedawno běchu w Drježdźanskej štwórći Albertstadt 1,2 hektaraj wulki „Lěs při bozankowym hajku“ dospołnje trjebili.

Zeleni na to pokazuja, zo trjebaja po sakskim lěsnym zakonju za trjebjenje lěsa hakle dowolnosć, je-li płonina wjetša hač dwaj hektaraj. Zo njeje Sakska zwólniwa, zakoń změnić, Zelenych rozhorja. „Je wostrózbjace, kak zasakle so sakske ministerstwo za wobswět spjećuje, na dramatiske změny klimy reagować. Kóždy hektar lěsa je wažniši hač hdy do toho. Wosebje w městach lěsy pomhaja, dokelž chłódźa horce bydlenja, składuja wodu, wjazaja wuhlikowy dioksyd a su mnohim měšćanam jenički zwisk z přirodu w bliskej wokolinje“, rjekny zapósłanc Wolfram Günther, kotryž bě minjenu legislaturnu dobu jako wobswětowy minister tež za lěsnistwo zamołwity.

To a tamne (17.12.25)

srjeda, 17. decembera 2025 spisane wot:

Bijeńca na kwasu je w Sauerlandskej minjeny kónc tydźenja zasadźenje policije zawinowała. Nastała bě zwada při „mjetanju šlipsow“, podobnje mjetanju kwěćela njewjesty. Ze šlipsom mužojo přichodneho nawoženju zwěsća. Dokelž bě spočatnje rěč wo 30 bičkach, přijědźe policija z wjacorymi awtami. To pak běchu so hosćo hižo zaso změrowali. Njewjesta poćerpje šok a dyrbješe do chorownje.

W runje pokradnjenym awće sej wusnył je paduch w Bad Oeynhausenje w Sewjerorynsko-Westfalskej. 33lětny bě parkowacy Volkswagen Lupo spakosćił. Po tym zo bě wobsedźer awta tole policiji přizjewił, zastojnicy w swojich awtach za nim hladachu. Njewočakowano jim Lupo na dworje napadny. W nim 39lětny spaše. Při kontroli awta namakachu policisća tež drogi. Paducha – wobydlerja města – wzachu sobu na stražu.

Awstralska česći swojeho rjeka

wutora, 16. decembera 2025 spisane wot:

Sydney (dpa/SN). Ministerski prezident Awstralskeje Anthony Albanese ma muža, kiž bě jednoho ze Sydneyskeju nadpadnikow přewinył, za „inspiraciju za wšěch Awstralčanow“. Ahmed al-Ahmed je „woprawdźity rjek Awstralskeje a přiwšěm jara skromny čłowjek“, praji Albanese nowinarjam, po tym zo bě w Syriskej rodźeneho 43lětneho w chorowni wopytał. Al-Ahmed bě jednoho z třělcow wotzady hrabnył a jemu třělbu wutorhnył. Při tym sej ramjo zrani.

Hawarija bě techniski problem Berlin (dpa/SN). Nachwilnje dospołny wupad kompjuteroweje syće zwjazkoweho sejma njebě sćěh nadpada hackerow. „Přičina bě přećeženje zwiska mjez woběmaj centrumomaj zarjadnistwa zwjazkoweho sejma“, rěka w pismje zapósłancam a zamołwitym frakcijow za kom­pjuterowe naležnosće. „Jedna so wo techniski problem. Cyberowy nadpad jako přičinu wuzamkujemy.“ Dokładne při­činy hawarije w ličenskim centrumje fachowcy tuchwilu přepytuja.

Namjet renty dla ludźi pači

Čłonojo židowskeje wosady su wčera zhromadnje z wobydlerjemi awstralskeje metropole Sydneyja wopory krawneho atentata na židowski swjedźeń Chanukka wopominali. Rabbi Motti Feldman (nalěwo) so za morjenych a zranjenych modleše. Atentatnikaj, nan a toho syn, běštaj minjenu njedźelu 15 ludźi zatřěliłoj. Wobaj měještaj kontakt k islamistam. Foto: dpa/Mark Baker

Nowy Porschez Lipska

wutora, 16. decembera 2025 spisane wot:

Lipsk (dpa/SN). Awtotwarc Porsche chce w swojej Lipšćanskej tworni dalši model SUV twarić. Předsydstwo a dohladowanska rada stej rozsudźiłoj, internje M1 mjenowane jězdźidło w sakskim zawodźe twarić, Porsche zdźěla. Kónc lětdźesatka maja prěnje awta zawod wopušćić.

Nowy wóz chcedźa z bencinowym a dieselowym motorom a jako plug-in-hybrid poskićować. Nimo elektriskeho Macana ma nowe awto druhe jězdźidło w formaće přezpólneho SUV w Lipsku być.

„Z rozsudom na dobro Lipska sylnimy runočasnje wubědźowanjakmanosć a fleksibilitu zawoda“, rjekny zamołwity předsydstwa za produkciju Albrecht Reimold. Nadrobnosće nastupajo inwesti­cije a časowy plan njejsu hišće znate.

USA tři dalše čołmy podnurili

wutora, 16. decembera 2025 spisane wot:
Washington (dpa/SN). Wójsko USA je po swójskich informacijach tři dalše čołmy pozdatnych drogowych kurěrow podnuriło a cyłkownje wosom muži moriło. Nad­běhi stachu so wčera we wuchodnym ­Pacifiku w mjezynarodnych mórskich kónčinach, regionalne komando wójska USA zdźěla. Z čołmami su skućićeljo drogi po znatych čarach pašowarjow transportowali. Informacije njejsu přepruwujomne. Wójsko je z ptačeje perspektiwy natočene widejo wozjewiło. Wupada, jako by raketa čołm trjechiła. Wójsko wot septembra tajke čołmy nadběhuje, zepěrajo so na pozdatne informacije tajneje słužby. Dopokazy za swoje twjerdźenja USA njewozjewjeja. Akcije ranja po měnjenju UNO mjezynarodne prawo ludow.

Trump skorži přećiwo BBC

wutora, 16. decembera 2025 spisane wot:

Washington (dpa/SN). Prezident USA Donald Trump je swoje hroženje zwoprawdźił a britiski sćelak BBC wobskoržił. Wón žada sej wjacore miliardy dolarow wotškódnjenja. Prawiznicy Trumpa su wotpowědnu skóržbu na sudnistwje w Floridźe zapodali. Pozadk je wusyłanje sćelaka wo nadběhu přiwisnikow Trumpa 6. januara 2021 na Capitol we Washingtonje. Tam běchu samsny čas wólbne dobyće Trumpoweho kontrahenta Joewa Bidena oficialnje potwjerdźili. Bjezposrědnje do nadběha bě Trump k swojim přiwisnikam porěčał. Při tym je wospjet twjerdźił, zo su jemu z wobšudnistwom wólbne dobyće wzali. Po ­tutej narěči jeho přiwisnicy Capitol nadběhowachu a namócnje wobsadźichu.

BBC je jako reakciju na kritiku Trumpa zmylki přiznało. Bjez wotpohlada bě we wusyłanju zaćišć nastał, „zo je Trump swojich přiwisnikow našćuwał“. BBC je so mjeztym pola Trumpa zamołwił. Nawoda sćelaka Tim Davie a za powěsće ­zamołwita wotrjadnica Deborah Turness staj sćelak mjeztym wopušćiłoj.

Europa poskićuje wojakow

wutora, 16. decembera 2025 spisane wot:

Wuradźowanja wo měrowym rozrisanju za Ukrainu w Berlinje

Berlin (dpa/SN). Zwjazkowy kancler ­Friedrich Merz (CDU) a dalši europscy statni a knježerstwowi šefojo su w swojich prócowanjach wo skónčenje wójny w Ukrainje poskićili, škitnu jednotku do Ukrainy pósłać, kiž by móžny přiměr zawěsćiła. W na kóncu wuradźowanjow wo Ukrainje w Berlinje wozjewjenej deklaraciji ­rěka, zo móhła tajka „wot Europy nawjedowana a wot USA podpěrowana“ škitna jednotka ukrainske wójsko pod­pěrować a wěstotu powětroweho ruma a morja zaručić. Deklaraciju podpisachu nimo Merza jeho kolegojo z Francoskeje, Wulkeje Britaniskej, Pólskeje, Italskeje, Danskeje, Finskeje, Nižozemskeje, Norwegskeje, Šwedskeje kaž tež prezident ­rady EU António Costa a prezidentka komisije EU Ursula von der Leyen.

HSSL25

LND onlineshop 2026

Chróšćan Šulerjo

Nowe poskitki knihow LND namakaće w lětušim wudaću Nowinkarja!

Nowinkar 2025