Brüssel (dpa/SN). Wuchodoněmske brunicowe kraje Braniborska, Sakska a Saksko-Anhaltska žadaja sej pomoc Europskeje unije při planowanej strukturnej změnje. Mjenowane zwjazkowe kraje wukonjeja z dobrowólnym kóncom zmilinjenja brunicy wažny přinošk za Němsku a Europu, rjekny sakski ministerski prezident Michael Kretschmer (CDU) wčera na nowinarskej konferency w Brüsselu. „Nětko dyrbimy regionam šansu dać, zo tam něšto noweho na­stanje, a to dźe jeničce z Brüsselom“, Kretschmer podšmórny. Škit klimy je wažny, druhe zaměry pak njesměli so tomu podrjadować.

We wuchodoněmskich kónčinach móhł wšoeuropski model nastać, kotryž pokazuje, kak hodźało so zmilinjenje brunicy skónčić, bjeztoho zo industriji njelěpšiny nastanu, zwurazni braniborski ministerski prezident Dietmar Woidke (SPD). „Trjebamy tute dźěłowe městna, kotrež měli tež derje płaćene być.“ Namjet Europskeho parlamenta, wot lěta 2021 pomocny fonds z nimale pjeć miliardami eurow załožić, mjenowaše Woidke dobry započatk. Zdobom warnowaše wón před dalšimi skrótšenjemi spěchowanskich srědkow EU na wuchodźe.

Přećiwo Babišej demonstrowali

wutora, 07. meje 2019 spisane wot:

Praha (dpa/SN). W Čěskej su wčera wječor znowa tysacy ludźi přećiwo ministerskemu prezidentej Andrejej Babišej demonstrowali. Na Staroměšćanskim kole žadachu sej njewotwisnu justicu a wotstup 64lětneho. Na transparentach steješe mjez druhim „Njejsmy slepi“. Załožerjej populistiskeje strony ANO hrozy skóržba podhlada wobšudnistwa w zwisku ze subwencijemi Europskeje unije dla. Ličba wobdźělnikow bě wjetša hač tydźenja. Tež w Brnje, druhim najwjetšim měsće kraja, su tysacy demonstrowali.

Hněw mjez kritikarjemi knježerstwa zbudźiło bě powołanje 71lětneje Marije Benešoveje za nowu justicnu ministerku. Ludźo so boja, zo móhła wona, dowěrnica prezidenta Miloša Zemana, přepytowanja přećiwo Babišej haćić. W rozmołwje z nowinarjemi bě Benešová daloko sahace změny w zarjadnistwach namjetowała, kotrež chłostajomne njeskutki přepytuja, mjez druhim zawrjenje wyšeju statneju rěčnistwow w Praze a Olomoucu. Demonstracije organizuje syć „Miliony wokomikow za demokratiju“.

Alarmowacy signal cyrkwi

wutora, 07. meje 2019 spisane wot:

Studija wěšći dramatiske wuwiće přisłušnistwa hač do lěta 2060

Frankfurt n. M. (dpa/SN). Ludowe cyrkwinske hibanje „My smy cyrkej“ ma najnowše prognozy wuwića přisłušnistwa cyrkwje a mnóstwa cyrkwinskeho dawka za nimoměry alarmowace za katolsku kaž tež za ewangelsku cyrkej w Němskej. Město toho zo by změny jenož dołhodobnje planowało, dyrbjało nawodnistwo cyrkwje wšitko w swojej mocy stejace činić, zo by so poněčimnemu woteběranju ličby přisłušnikow nanajspěšnišo aktiwnje a pozitiwnje spjećowało, kaž ze zdźělenki organizacije wuchadźa. Studija Slědźenskeho centruma za zrěčenja mjez generacijemi Alberta Ludwigoweje uniwersity w breisgauskim Freiburgu pokazuje, zo wotwisuje wuwiće čłonstwa cyrkwje předewšěm wot křćeńcow, wustupow a přistupow a nic tak jara wot njewob­wli­wujomnych demografiskich faktorow, kaž bě so dotal stajnje twjerdźiło.

Tusk přećiwo nadknjejstwu

wutora, 07. meje 2019 spisane wot:

Waršawa (dpa/SN). Prezident Rady EU Donald Tusk ma prócowanja sylnišich čłonow EU wo nadknjejstwo za strach Europskej uniji. To je wón minjeny pjatk w narěči na Waršawskej uniwersiće rjekł. Z Gdańska pochadźacy politikar poćahowaše so na tež w Pólskej daloko rozšěrjeny strach před nadknjejstwom Francoskeje a wosebje Němskeje. Europa drje trjeba nawodnistwo, Tusk potwjerdźi. Mjeńše kraje pak njesměli zaćišć měć, zo na nje njesłuchaja.

Zdobom Donald Tusk namołwješe, za srědkami přećiwo dźeń a wjetšej agresiwiće w pólskej nutřkownej politice pytać. Nimo toho kritizowaše „wumocowanje wustawy“. „Njemóže być, zo knježerstwo kóžde lěto dźeń wustawy swjeći, tola wšědnje wustawu wobeńdźe“, bywši premier w swojej napjeće wočakowanej narěči wuzběhny. Jako dźeń wustawy je tam 3. meja wot lěta 1791 narodny swjatk. Dwělomneje justicneje reformy dla kritikarjo pólskemu knježerstwu wumjetuja, zo wustawu rani. Nimo toho ma z teje přičiny konflikt z komisiju EU. Tusk je mnohim jedyn z kandidatow za prezidentske wólby 2020 w Pólskej.

To a tamne (07.05.19)

wutora, 07. meje 2019 spisane wot:

Šěrjenje bladow chce měšćanosta filippinskeho prowincneho města Binalonan z oficialnym wukazom zakazać. We wšelakich štwórćach města ze 54 000 woby­dlerjemi 170 kilometrow sewjernje stolicy Manile tajke rjadowanja hižo maja. Nětko chcedźa je na cyłe město rozšěrić. Hłownje dźe wo blady nastupajo zadołženje druhich ludźi abo jich zwonkamandźelske afery. „Budźmy dobri susodźa“, měšćanosta namołwja.

Po cyłym tydźenju na běžatym pasu je Brita Jamie McDonald nowy swětowy rekord nastajił. Pod wyskanjom stow fanow bě 32lětny 827,54 kilometrow běžał a tak dotalny rekord Brazilčana Marcija Villara z lěta 2015 wo 39 metrow přetrjechił. Za to bě cyły tydźeń wšědnje wjace hač 117 kilometrow běžał. Pječa je kóždy dźeń dlěje hač 20 hodźin na pasu stał a jeno tři hodźiny spał.

Swjaty dźeń Božeho spěća

póndźela, 06. meje 2019 spisane wot:

Vatikan (B/SN). Po cyłej Němskej a we wjetšinje europskich krajow, kaž w Danskej, Awstriskej, Šwicarskej, Nižozemskej a Francoskej je swjedźeń Božeho spěća křesćanski swjaty dźeń, lětsa 30. meje. Datum je stajnje 40 dnjow po jutrach a dźesać dnjow do swjatkow. Wot lěta 383/384 wopomina so Jězusowe wěšćenje: „Ja sym wot Wótca wušoł a na swět přišoł; znowa wopušću swět a du k Wótcej.“ (Jan 16,28)

Přećiwo krejnym testam

Marburg (B/SN). Dźěłowa skupina křesćanskich medicinarjow we wobłuku studentskeje misije Němskeje wupraja so w stejišću přećiwo planowanemu přewzaću kóštow dwělomneho krejneho testa za samodruhich přez chorobnu kasu. „Zběrać genetiske wuslědki, najhusćišo nastupajo trizomiju 21, je za potrjechene dźěćo principielnje bjez medicinskeho wužitka“, rěka w stejišću. Spóznata tri­zomija wjedźe w 90 procentach padow k přetorhnjenju samodruhosće. Wot konwencije Zjednoćenych narodow žadana runosć šansow za zbrašenych płaći potom jeno za tych, „kiž su proces se­lekcije – hač do poroda – přetrali.“

Stwórbu Božu zachować

W Brüsselu za wuchod wojować

póndźela, 06. meje 2019 spisane wot:

Brüssel (dpa/SN). Wuchodoněmske brunicowe kraje Braniborska, Sakska a Saksko-Anhaltska su so dźensa w Brüsselu wo pomoc EU při trěbnej strukturnej změnje prócowali. Ministerscy prezidenća Dietmar Woidke (SPD), Michael Kretschmer a Reiner Haseloff (wobaj CDU) zetkachu so w sydle Europskeje komisije z etatowym komisarom Güntherom Oettingerom a zastupnikami wjacorych generalnych direkcijow. Woni su wosebje na naležnosće wuchodoněmskich zwjazkowych krajow pokazali.

USA sćelu lětadłonošak

Washington (dpa/SN). USA přepołoža jako wojerske warnowanje přećiwo Iranej lětadłonošak USS Abraham Lincoln a staflu bombowcow do Srjedźneho wuchoda. To připowědźi narodny wěstotny poradźowar USA John Bolton. Wón wopodstatni kročel z „cyłym rjadom znjeměrnjacych a eskalěrowacych warnowanskich znamjenjow“. USA chcyli iranskemu režimej „jasne a zrozumliwe poselstwo słać“. Bolton potwjerdźi, zo nochcedźa USA wójnu. Zdobom pak su přihotowane „na nadpad Irana reagować“.

K přiměrej zwólniwi

Drama „Gundermann“ je so na spožčenju Němskeho filmoweho myta 2019 jasnje přesadźiła. Pask režisera Andreasa Dresena (srjedźa) zdoby sej hnydom šěsć mytow, mjez druhim jako najlěpši film a za najlěpšu režiju. Dresen portretuje žiwjenje spěwy­twórca Gerharda Gundermanna z NDR, kiž je jako bagrownik w brunicowej jamje tež stasi informował. Foto: dpa/Sebastian Gabsch

Wukrajni studenća waža sej Viadrinu

póndźela, 06. meje 2019 spisane wot:

Frankfurt n. W./Słubice (RD/SN). Mjezynarodni studenća su Europsku uniwersitu Viadrinu w Frankfurće nad Wódru za najwoblubowanišu wysoku šulu Němskeje wuzwolili. W mjezynarodnym studentskim barometru (ISB), po wšěm swěće najwjetšim přepytowanju mobility studowacych a promowowanych, zaběra wona prěnje městno mjez cyłkownje 16 wobdźělenymi němskimi uniwersitami, kaž ISB zdźěla. W cyłoeuropskim přirunanju leži Viadrina na 6. městnje mjez cyłkownje 55 uniwersitami, po cyłym swěće na 20. městnje wšěch 199 přepytowanych wysokich šulow. W přepytowanju běchu so 200 000 studowacych z 21 krajow prašeli.

41 mortwych w palacym so lětadle

póndźela, 06. meje 2019 spisane wot:

Moskwa (dpa/SN). Po znjezboženju ruskeho pasažěrskeho lětadła na Moskowskim lětanišću Šeremjetjewo z 41 mortwymi přepytuja zamołwići dokładne přičiny njezboža. Za to prašeja so přežiwjenych, swědkow a sobudźěłaćerjow lětanišća. Dotal statne lětanske přede­wzaće Aeroflot z toho wuchadźa, zo je techniski defekt pilota mašiny typa Suchoj Superjet 100 po puću do Murmanska na sewjeru Ruskeje nuzował so za­wróćić. Na Moskowskim lětanišću so mašina při nuzowym přizemjenju na betonowej čarje zapali. W lětadle bě 78 wosobow. Na wobrazach bě widźeć, kak pasažěrojo w prědnim dźělu mašiny w běhu sekundow přez nuzowe suwadła lětadło wopušća. Ludźo w zadnim dźělu njemějachu šansy na wuchowanje, dokelž bě so hišće połny tank mašiny při přizemjenju puknył.

Suchoj Superjet 100 je prěnje nowowuwiće ruskeho lětadłotwara po kóncu Sowjetskeho zwjazka. Aeroflot ma tuchwilu 50 tajkich mašinow. Sto dalšich su hakle loni nazymu skazali.

HSSL25

LND onlineshop 2026

Chróšćan Šulerjo

Nowe poskitki knihow LND namakaće w lětušim wudaću Nowinkarja!

Nowinkar 2025

Midas Logo