Žarowanje a politika

wutora, 13. oktobera 2026 spisane wot:
Lěto a bóle wohrožace zadołženje němskeho stata je žurnal Der Spiegel w aktualnym wudaću na zakładźe interneje podłohi zwjazkoweho financneho ministerstwa wotkrył: Loni so 13,6 procentow zwjazkoweho etata z kreditami financowaše, w lěće 2030 budźe tomu 26,3 . Hišće bóle dramatiskej stej dalšej ličbje: Loni je Zwjazk 7,7 procentow dawkow jeničce za płaćenje danjow nałožował, za štyri lěta maja to 18,4 procenty być. Za wjac hač třećinu etata je ministerstwo za dźěło a socialne zamołwite. Jeho šefowka mjenowaše wuprajenje kanclera, zo njejsu wšě wudawki stata dołhodobnje financujomne, „bullshit“ a zadźiwa zjawnosć z pawšalnym twjerdźenjom, zo „nichtó do našich socialnych systemow njezapućuje“. Smjerće přirodneje dźowki dla zasłuži sej socialna ministerka SPD sobuželnosć. Njepřistojnje pak je, legitimnu politisku kritiku, kotraž jeje dźěło jako ministerka hižo połdra lěta přewodźa, jako „nječłowjesku“ difamować. Marcel Brauman

To a tamne (13.10.26)

wutora, 13. oktobera 2026 spisane wot:

Po wjace hač 27 hodźinach su wohnjowi wobornicy slědźerja z prózdnjeńcy na Sardiniskej wuchowali. 31lětneho wuchowachu z masow walankow, zdźělichu zamołwići. Sypnjena skłonina hory bě Italčana předwčerawšim we hłubokosći něhdźe dźesać metrow zamjetała, walanki běchu zachod do prózdnjeńcy Urzulei zasypali. Cyłu nóc a wčera dopołdnja běchu za mužom pytali.

Po smjerći krala Haralda V. njeje norwegska kralowna Sonja (89) po po­daćach na webstronje kralowskeho domu hižo oficialnje z dźělom kralowskeje swójby. Město toho wozjewjeja jeje portret mjeztym pod kategoriju „dalši swójbni“. Ke kralowskemu domej słušeja nětko jenož hišće nowy kral Haakon VIII., jeho žona Mette-Marit a princesna Ingrid Alexandra.

Apel nabožinow

póndźela, 12. oktobera 2026 spisane wot:

Metz (B/SN). Na kóncu njedawneho přebytka w Francoskej zawjaza so bamž Leo XIV. zhromadnje z ortodoksnymi, ewangelskimi a katolskimi křesćanami, muslimami, židami a buddhistami, za měr, sprawnosć, čłowjeske prawa a škit planeta wustupować. W apelu rěka: „Rozeznawamy so w nabožnych přeswědčenjach, ale zhromadny bój wo měr na swěće a čłowjesku dostojnosć kóždeho čłowjeka nas jednoći.“

Přemóžace medialne echo

Metz (B/SN). Wopyt bamža Leja XIV. je w Francoskej hłuboki zaćišć zawostajił. 800 000 Francozow a 120 tamnišich biskopow jeho zahoriće witaše. Medialne echo bě přemóžace. Wosebje spóznajomny na wopyće bě jasny cyrkwinski a politiski profil Leja. Z Ameriki pochadźacy bamž je ideju zjednoćeneje Europy z jeje wodźacej kulturu za tolerancu, dialog a prawo chwalobnje wuzběhnył.

Dlěše žiwjenje mnichow

Bamž operaciju připowědźił

póndźela, 12. oktobera 2026 spisane wot:

Rom (dpa/SN). Na njedźelnišim připoł-dnišim modlenju we Vatikanje je bamž Leo XIV. před dźesaćitysacami wěriwych njewočakujo připowědźił, zo změje w běhu přichodnych dnjow operaciju. Lěkarjo su pola 71lětneho suk w płucach nadešli, kotryž chcedźa wotstronić. Hač dyrbi tohodla swoju spočatk nowembra planowanu jězbu přez Uruguay, Argentinsku a Peru wotprajić, tuchwilu jasne njeje.

Huthi lětanišći nadpadowali

Riad/Sanaa (dpa/SN). Po sobotnišim nadpadźe na mjezynarodne lětanišćo w sawdiskej stolicy Riadźe, kotrehož dla je dwanaće ludźi zemrěło a 309 so zraniło, je jemenitiska Huthi-milica tež dźensa w nocy ze swojimi atakami pokročowała. Při poslednim nadpadźe na dalše wulke lětanišćo Zjednoćenych arabskich emiratow King Chalid zemrě wčera pakistanski staćan. Wo tym informowaše sawdiski lětanski zarjada. Jědnaće wosobow so zrani.

EU sylne sankcije wobzamknyła

Hač na poslednje městno wobsadźena běše tachantska cyrkej minjeny pjatk, jako přednošowaše bywši zwjazkowy minister za zakitowanje Thomas de Maizière w swojej Budyskej narěči wo temje „Što so w Němskej stawa – štó smy na wuchodźe a zapadźe?“ Foto: Matthias Wehnert

Zahaja wutwar kolijow w Radušu

póndźela, 12. oktobera 2026 spisane wot:
Raduš (dpa/SN). Z prěnim zarywom zahaji Němska železnica dźensa na dwórnišću w Radušu wutwar železniskeje čary mjez Lubnjowom a Choćebuzom. Wona je dźěl sylnje frekwentowaneho zwiska mjez Berlinom, Choćebuzom a Zhorjelcom. Dotal maja tam jenož jedne kolije. Hač do kónca lěta 2027 chcedźa zamołwići na něhdźe 29 kilometrow dołhim wotrězku twar druhich kolijow dokónčić.

Bas wotstupi

póndźela, 12. oktobera 2026 spisane wot:
Berlin (dpa/SN). Zwjazkowa dźěłowa ministerka a ko-nawodnica strony SPD Bärbel Bas je dźensa hnydomne złoženje swojeju zastojnstwow wozjewiła. Jako přičinje za rozsud mjenowaše 58lětna smjerć swojeje přirodneje dźowki lětsa kónc septembra kaž tež bjezkónčne ataki přećiwo njej – tež ze stron koaliciskeho partnera, unije. Jeje zastojnstwo na čole zwjazkoweho dźěłoweho ministerstwa přewza něhdyši ministerski prezident Porynsko-Pfalcowskeje Alexander Schweitzer (SPD).

Trump žada sej wotstup Zelenskeho

póndźela, 12. oktobera 2026 spisane wot:

Washington/Kyjiw (dpa/SN). „Je na času, zo Ukraina noweho prezidenta dóstanje, kiž je zwólniwy, wójnu z Ruskej skónčić“, to je prezident USA Donald Trump wčera w krótkim interviewje z reporterami na knježerstwowym lětanišću Joint Base Andrews zwuraznił. Po měnjenju Trumpa maja sej Ukrainjenjo noweho prezidenta pytać, kotryž docpěje wuspěšne dojednanje za skónčenje wójny.

Runja mnohim demokratiskim kaž tež republikanskim zapósłancam w ameriskim kongresu je ukrainski prezident Wolodymyr Zelenskyj krótko do toho plany Trumpa kritizował. Tón chce mjenujcy diesel z Ruskeje importować. Dokelž steji Trump wysokich płaćiznow za ćěriwa dla w kraju pod sylnym ćišćom, je so wón z ruskim prezidentom Putinom dorozumił: Ruska ma USA dohromady 300 000 tonow diesela dodawać. To wozjewi wón předwčerawšim na swojim powěsćowym kanalu Truth Social. Krjeml to krótko po tym w nowinskej zdźělence wobkrući. Mnozy europscy politikarjo su Zelenskemu wčera swoju krutu podpěru zwuraznili.

Jednota Němskeje wuspěšna?

póndźela, 12. oktobera 2026 spisane wot:

Budyska narěč Thomasa de Maizièra mnoho připosłucharjow přiwabiła

Budyšin (CS/SN). Prašenje, hač je so zjednoćenje Němskeje radźiło abo nic, to wjele ludźi jima – tež w Budyšinje. Tuž njezadźiwa, zo běše zajim za Budysku narěč, w kotrejž so bywši zwjazkowy zakitowanski minister Thomas de Maizière tutej temje wěnowaše, přemóžacy wulki. Tachantska cyrkej minjeny pjatk bě kopaće połna.

„Zjednoćenje Němskeje běše wulkotny a zbožowny stawizniski podawk“, podšmórny de Maizière na spočatku swojeje narěče. Lětstotki dołho běchu europske hranicy zwadliwe – po 3. oktobrje 1990 běchu wone jasne. „Statne zjednoćenje je dokónčene“, zwěsći politikar CDU. Porno tomu pak nutřkownu jednotu hišće docpěli njejsmy, wón přispomni. Jednota a mjezsobna přezjednosć „stej wšelakej poraj črijow“. Zo pak na kóncu wšitcy jenacy smy, to njeměł naš zaměr być. Město toho dyrbjeli sej jedyn druhemu rozdźělnosć popřeć.

Pokiw za přichodny raz

póndźela, 12. oktobera 2026 spisane wot:
Wjele pomocnikow je so sobotu wo to posta­rało, zo bychu nazymske wiki w Koći­nje zaso wuspěšne byli. Něko­tři z nich mějachu swój nadawk na parko­wanišću. Jako tam dojědźech, mje młody muž z „Guten Morgen“ strowješe a dwaj euraj za parkowanje zběraše. Něšto wo­ko­mikow pozdźišo słyšach, zo wón šoferej w awće za mnu „Dobre ranje“ rjekny – zawě­sće dokelž jeho znaješe. Moje serbske lipo­we łopješko zady na awće pomocnik wězo widźeć njemóžeše. Tuž mam mały pokiw za přichodny raz. Kak da by było, hdyž by přećelny pomocnik wopy­to­warjow přichodnje z „Guten Morgen – ­dobre ranje“ strowił? Tak by mjenujcy serbski wopytowar wědźał: Aha, tu móžu serbsce rěčeć. Němski šofer tak a tak němsce wotmoł­wi. Nimo toho by to rjany přinošk k wjele wuchwalowanej dwurěčnosći był. Z njej dźě runje organizatorojo Kra­ba­to­weho tydźenja, w kotrehož wobłuku so wiki wotměchu, rady wulce za sebje wabja. Marian Wjeńka

LND onlineshop 2026

Nowe poskitki LND namakaće w lětušim wudaću Nowinkarja!

Nowinkar 2026-27

HSSL25

Chróšćan Šulerjo

Midas Logo