Pólski prezident Berlin wopytał

wutora, 16. septembera 2025 spisane wot:

Berlin (dpa/SN). Nowy prezident Pól­skeje Karol Nawrocki je dźensa na swój nastupny wopyt do Berlina dojěł. Zwjazkowy prezident Frank-Walter Steinmeier witaše swojeho prawicarskeho a konserwatiwneho kolegu z wojerskej ceremo­niju před hrodom Bellevue a so po tym jako prěni z nim rozmołwja. W běhu dnja Nawrocki tež zwjazkoweho kanclera Friedricha Merza zetka.

Jedna z rozmołwnych temow su pólske žadanja za reparacijemi za škody, ­kotrež su w Druhej swětowej wójnje nadpada hitlerskeje Němskeje dla poćerpili. Rěčnik Nawrockeho bě připowědźił, zo pólski prezident tutón temu „z wěstosću“ narěči. Narodno-konserwatiwna strona PiS bě za čas swojeho knjejstwa komisiju zasadźiła. Ta bě wuličiła, zo wučinja wot Němskeje naparane škody, mjez druhim za zničenje stolicy Waršawy 1944, něhdźe 1,3 biliony eurow.

Němska tajke reparaciske žadanja wotpokazuje. Z wida zwjazkoweho knježerstwa su prašenja reparacijow, w powójnskich zrěčenjach zrjadowali.

Nowe kredity wjele zmóžnjeja

wutora, 16. septembera 2025 spisane wot:

Zwjazkowy sejm poslednje wuradźowanja wo etaće 2025 zahajił

Berlin (dpa/SN). Zwjazkowy sejm je dźensa dopołdnja poslednje wuradźowanja wo etaće Němskeje za běžne lěto zahajił. Zwrěšćeneho amploweho knježerstwa SPD, FDP a Zelenych kaž tež dočasnych wólbow zwjazkoweho sejma dla etat z wulki zapozdźenjom schwala. Wón je potom jenož hišće tři měsacy płaćiwy.

Do štwórtkowneho wothłosowanja wo etaće 2025 debatuja zapósłancy w tak mjenowanym etatowym tydźenju wo planach jednotliwych ministerstwow. ­Jutře steji etat kanclerskeho zarjada na dnjowym porjedźe. Tole wužiwa opozicija za tak mjenowanu generalnu debatu wo politice knježerstwa. Nawoda opozicije diskusiju tradicionalnje zahaji. Potom wotmołwi jemu zwjazkowy kancler.

Tež jenož čłowjek

wutora, 16. septembera 2025 spisane wot:
Zo politikarjo zjawnje płakaja, to přečasto njewidźimy. Zo zwjazkowemu kanclerej při narěči składnostnje znowawotewrjenja synagogi w Mnichowje horce sylzy ­ronja, to je něšto njewšědneho. A tola ­hodźa so tute sylzy do wobraza, kotryž je Merz kedźbliwje kultiwěrował. Wón je kancler, kotryž chce ludej bliski być. Tole wosebje tež w socialnych medijach demonstruje. Tam wotmołwja wón cyle ­wotewrjeny tež wosobinske prašenja. Naposledk pak je tež wón jenož čłowjek. Tuž je derje, zo zwjazkoweho kanclera tež raz zranliweho widźimy. Tole njeje towaršnosć ani za čas Olafa Scholza, ani za čas Angele Merkel dožiwiła. Kanclerka, to bě stajnje čłowjek, kiž cyle jednorje funguje. Empatiju, kotruž Merz nětko ze swojim emocionalnym wustupom wuprudźa, móže derje trjebać, wšako bědźi so tež wón z poměrnje špatnym imagom ­zwjazkoweho knje­žerstwa. Štož pak je so wčera stało, to ­njebě prosta politiska inscenacija. Maximilian Gruber

Hornčerske wiki ludźi přiwabili

wutora, 16. septembera 2025 spisane wot:
Historiske murje Mikławskeje cyrkwje w Choćebuzu, kotrejž rěkaja serbsce Wuša cerkwja, su tradicionalna kulisa hornčerskich wikow. Tute su tam minjeny kónc ­tydźenja zaso přewjedli. Wjace hač 50 hornčernjow, wikowarjow a rjemjeslnikow z Němskeje, Nižozemskeje, Letiskeje, Litawskeje, Pólskeje, Čěskeje a Madźarskeje je so na tym wobdźěliło. Wopytowarjo dožiwichu šěrokosć wuměłstwa hornčerjenja a wšelakich technikow. Přidružichu su plećerjo košow, debjenki z přirodnych ­maćiznow, drjewjane wuměłstwo, z ruku zhotowjene mydło abo kožane wudźěłki. Regionalne kulinariske chłóšćenki wiki wudospołnjachu. Foto: Michael Helbig

To a tamne (16.09.25)

wutora, 16. septembera 2025 spisane wot:

Z konjacym zapřahom před policiju ćěkał je pjany pohonč w vogtlandskim Reichenbachu. Při tym zrazy wón dwójce do policajskeho awta a biješe z křudom do policistki. Po tym zo bě 36lětny po wjacorych kilometrach dźiwjeje honjeńcy płót pastwy přerazył, wosta zapřah w błóće tčacy a kóń so zwjeze. Policisća dyrbjachu muža z ručnymi putami zwjazać, dokelž so wón chětro spjećowaše.

55 146 běharkow a běharjow je so na 51. Berlinski marathon přichodnu njedźelu přizjewiło. Zhromadnje ze skaterami, ručnymi kolesami a sportowcami na kolesatym stole chce so 80 000 ludźi ze 160 krajow na tradicionalnym zarjado­wanju wobdźělić. Běh, kotryž je 42,195 kilometrow dołhi, planuja na poslednim dnju swětoweho mišterstwa lochkoatletow w Tokiju. Tam bě sej němski běhar Amanal Petros wčera slěbro wubědźił.

Wěrja bjez nabožiny do Boha

póndźela, 15. septembera 2025 spisane wot:

Washington (B/SN). W najnowšim ameriskim naprašowanju „Pew Research Center“ mjez 34 000 ludźimi w 22 krajach zwěsćichu, zo něhdźe pjećina ludźi, njewjazanych na nabožinu, do žiwjenja po smjerći wěri. Při tym wěri 28 procentow naprašowanych do Boha a 49 proc. do wyšeho stworjenja. Ličba tychle wosobow je wot 1,6 miliardow w lěće 2010 na 1,9 miliardow 2020 rozrostła.

Žedźba njeje słabosć

Vatikan (B/SN). Njedawno je bamž Leo XIV. na generalnej awdiency wuzběhnył, zo njeje nichtó njewotwisny a njemóže so sam wuchować. „Jězus je na křižu wo to prosył pić. Tohodla njeje naša žedźba za lubosću a sprawnosću znamjo zaprajenja abo słabosće, ale wěrnosće.“ Žiwjenje njeje po jeho měnjenju z mocu a pjenjezami wupjelnjene, ale ze zamóžnosću, pomoc druhich přijimać móc.

Warnuje před bratstwom

Wadephul za nowe sankcije

póndźela, 15. septembera 2025 spisane wot:

Berlin (dpa/SN). Hladajo na ranjenja ­powětroweho ruma Pólskeje ze stron ­Ruskeje a podobne podawki w Rumunskej chce zwjazkowy wonkowny minister Johann Wadephul ćišć na Rusku dale zwyšić. „Putin nas pruwuje“, rjekny po­litikar CDU w sćelaku ZDF hladajo na ruskeho prezidenta Wladimira Putina. Tón nochce wójnu w Ukrainje hišće skónčić. Tuž je wažne, tak Wadephul, dalše sankcije přećiwo Ruskej wobzamknyć.

Nowe nawodnistwo BSW

Budyšin (dpa/SN). BSW w Sakskej ma ­nowe dwójne nawodnistwo. Na krajnym zjězdźe w Budyšinje su Jörga Scheibu a Ronnyja Kupke za noweju krajneju nawodow wuzwolili. Scheibe a Kupke staj zapósłancaj Sakskeho krajneho sejma. Dotalna sobupředsydka Sabine Zimmermann njebě hižo kandidowała. Wona chce so přichodnje na swoje dźěło jako frakciska předsydka w krajnym sejmje koncentrować.

Atentatnik dale mjelči

Němske basketbulowe mustwo je europski mišter 2025. Dwě lěće po titulu swětoweho mištra je mustwo wokoło Dennisa Schrödera finale w letiskej stolicy Riga přećiwo Turkowskej ze 88:83 dobyło. Před 11 000 přihladowarjemi – mjez nimi ­zwjazkowy prezident Frank-Walter Steinmeier – je so mustwo po słabym spočatku stopnjowało. Foto: dpa/Christina Pahnke

Francoska wothódnoćena

póndźela, 15. septembera 2025 spisane wot:
Paris (dpa/SN). Wosrjedź etatoweje krizy w Francoskej je ratingowa agentura Fitch kreditahódnosć kraja wothódnoćiła. Tole poćežuje chabłacemu knježerstwu financowanje hoberskeho statneho zadołženja. Z 3,3 bilionami eurow je Francoska naj­wyše zadołženy kraj Europskeje unije. Hladajo na hospodarsku sylnosć je kwota zadołženja ze 114 procentami třeća najwyša po Grjekskej a Italskej. Tež statne wudawki słušeja k najwyšim w Europje. François Bayrou, kiž bě njedawno jako ministerski prezident wotstupił, je swjate dny šmórnyć, ličbu statnych zastojnikow znižić a socialne wudawki skrótšić chcył, zo by miliardy eurow zalutował. Tole pak bě razne protesty zbudźiło. Nowe knježerstwo steji před samsnym problemom.

Za dalši nawrót do Afghanistana

póndźela, 15. septembera 2025 spisane wot:

Berlin (dpa/SN). Zo móhli wjace ludźi do Afghanistana wotsunyć, chce zwjazkowe knježerstwo w rozmołwje z nowymi mócnarjemi w stolicy Kabulu praktiske zadźěwki wotstronić. „Chcemy regularny a prawidłowny nawrót migrantow do ­Afghanistana zmóžnić“, rjekny zwjaz­kowy nutřkowny minister Alexander Dobrindt (CSU). „Wjedźemy rozmołwy ze zastupnikami Afghanistana na techniskej runinje.“

Nutřkopolitiski rěčnik Zelenych Marcel Emmerich rěčeše wo skandalu, po­kazujo na to, zo funguja talibanojo jako akterojo mjezynarodneho terorizma. Po přewzaću mocy přez talibanow w awgusće 2021 su dotal dwójce zasudźenych skućićelow do Afghanistana dowjezli.

HSSL25

LND onlineshop 2026

Chróšćan Šulerjo

Nowe poskitki knihow LND namakaće w lětušim wudaću Nowinkarja!

Nowinkar 2025

Midas Logo