To a tamne (04.09.25)

štwórtk, 04. septembera 2025 spisane wot:

Dokelž njeje bayersce rěčał je so telefoniski wobšudnik w delnjobayerskim Bruckbergu we wokrjesu Landshut sam přeradźił. Njeznaty bě na 84lětneho zazwonił, so jako jeho wnučk wudawał a wo wulkim njezbožu rozprawjał. 84lětny na to telefonat skónči. Žadyn z jeho wnučkow njerěči wysokoněmsce, starc policiji rjekny. Pjenjezy sej cuzy při telefonje ani wjace žadać njemóžeše, 84lětny bě słuchatko hižo zaso połožił.

30 lět je žona w Berlinje w loteriji stajnje samsne ličby woliła, doniž so jeje sćerpnosć skónčnje njezadani. Wona je 4,4 miliony eurow dobyła. Kaž Berlinske nowiny rozprawjeja, hraje žona w starobje mjez 50 a 60 lětami wot lěta 1996 kóždy tydźeń sobotnu loteriju. Při tym zasadźuje wona stajnje samsne ličby: 5, 11, 13, 39, 42 a 48, wona přeradźi. Dotal je jeje dobyće lětsa najwyše w Berlinje.

Jenčec prěnje lěto w sejmje zjimała

srjeda, 03. septembera 2025 spisane wot:

Što je direktnje wolena zapósłanča „serbskeho“ wólbneho wokrjesa w Sakskim krajnym sejmje Elaine Jenčec (CDU) dotal zdokonjała? Wo tym je młoda politikarka wčera bilancu wozjewiła.

Kamjenc (SN/mb). W swojim prěnim wokolniku, kotryž je w rubrice „aktualne“ na internetnej stronje 31lětneje zapósłanče přistupny, posrědkuje wona dohlad do swojeje dźěławosće w krajnym parlamenće a we łužiskim regionje. Elaine Jenčec přisłuša wuběrkam za etat a financy, za šulu a kubłanje a za peticije wobydlerjow. Nimo toho bu jako zastupowaca čłonka parlamentariskeje přirady Załožby za serbski lud wolena. To wobhladuje wona jako wosobinski wjeršk: „Wjeselu so na to, serbsku kulturu a rěč w tutym gremiju podpěrować.“

Koaliciski wuběrk so zešoł

srjeda, 03. septembera 2025 spisane wot:

Berlin (dpa/SN). Wodźacy zastupnicy CDU/CSU a SPD su so dźensa na swój mjeztym třeći koaliciski wuběrk zešli. Po poměrnje turbulentnej lěćnej přestawce wuradźowachu wo dźěłowym programje druheho połlěta. Při wšěm je tójšto problemow njerozrisanych: zwada wo sudniku wustawoweho sudnistwa, reforma socialneho systema wobydlerskeho pjenjeza a miliardy eurow wulki deficit zwjazkoweho etata koaliciju dale poćežuja.

Drogowych kurěrow morili

Washington (dpa/SN). Po informacijach prezidenta Donalda Trumpa je wójsko USA při nadpadźe na łódź, kotraž je pozdatnje drogi z Venezuele do zjednoćenych statow pašowała, jědnaće ludźi moriło. Republikan rěčeše na swojej internetnej platformje Truth Socail wo „teroristach“. Wobrónjena akcija měrješe so přećiwo drogowej cwólbje Tren de Aragua z Venezuele, kotruž je knježerstwo USA na lisćinu teroristow zapisało. Trump pokazuje film z palacym so čołmom.

Dokumenty Epsteina předleža

Z najwjetšej wojerskej paradu w stawiznach kraja je China 80. róčnicu dobyća nad Japanskej a kónc Druheje swětoweje wójny woswjećiła. W stolicy Pekingu pochodowachu po Naměsće njebjeskeho pokoja wojerske formacije wšěch wotnožkow wójska. Při tym prezentowachu zdobom najnowše brónje. Mjez hosćimi bě tež ruski prezident Wladimir Putin. Foto: dpa/Ng Han Guan

Demografiska změna w Israelu

srjeda, 03. septembera 2025 spisane wot:
Jerusalem (SN). Prěni raz w stawiznach Israela je wjac nowačkow na ortodoksnych hač na sekularnych šulach. „Jüdische Allgemeine“ rozprawješe, zo bě 1. septembra, na prěnim dnju noweho šulskeho lěta, 72 221 hólcow a holcow na ortodoksnych šulach registrowanych. Na regularnych zjawnych šulach pak bě to jenož 66 185. Nimo toho chodźi 11 418 nowačkow do šulow Beduinow, 2 702 do druziskich kubłanišćow a 26 975 do arabskich šulow. Demograf Sergio DellaPergola rěči w interviewje z internetnej nowinu „The Times of Israel“ wo „dramatiskej změnje w židowskim sektoru towaršnosće“. Před 25 lětami je hišće 61 procentow židowskich šulerjow do 1. rjadownje sekularneje zjawneje šule chodźiło.

Merz wobara so von der Leyen

srjeda, 03. septembera 2025 spisane wot:

Berlin (dpa/SN). Zwjazkowy kancler Friedrich Merz (CDU) je potwjerdźił, zo njeje komisija Europskeje unije za wojersku podpěru Ukrainy zamołwita. To je naležnosć tak mjenowaneje koalicije zwólniwych. „Europska unija njeje za to přisłušna“, rjekny předsyda CDU sćelakej Sat 1. Z tym reagowaše Merz na wuprajenja prezidentki komisije EU Ursule von der Leyen, kotraž bě po informacijach nowin „wo dokładnych planach nastupajo zasadźenje wojakow w Ukrainje po měrowym zrěčenju“ rěčała. Za to bě ju hižo zakitowanski minister Boris Pistorius (SPD) raznje kritizował.

W Parisu zetka so jutře koalicija zwólniwych, kotrejž přisłuša wjace hač 30 krajow.

BSW namołwja muži so spjećować

srjeda, 03. septembera 2025 spisane wot:

Podstupim (dpa/SN). Zwjazk Sahry Wagenknecht w Braniborskim krajnym sejmje młodostnych namołwja, zo so njech daledawanju datow za dobrowólnu wojersku słužbu w zwjazkowej woborje spjećuja. Na swojej internetnej stronje prezentuje strona za to wotpowědny mustrowy tekst. „Zwjazkowa wobora dóstanje wot wobydlerskich zarjadow awtomatisce daty młodo­stnych, kotřiž su přichodny čas połnolětni“, tam pisaja. Na te wašnje ma zwjazkowa wobora składnosć mjez młodo­stnymi wabić. Zakoń wo přizjewjenju pak młodostnym dowola, zo smědźa so dale­dawanju swojich datow wobarać.

Zwjazkowe knježerstwo bě minjeny tydźeń zakoń wobzamknyło, z kotrymž planuja natwar noweje woborneje słužby w Němskej. Dale chcedźa tak tež daty młodych muži zběrać, zo móhli jich jako móžnych wojakow registrować, za wobornu słužbu zahorić abo na mustrowanje skazać. Njedyrbjała-li dobrowólna słužba ličbu wojakow zwjazkoweje wobory jasnje zwyšić, móhła zawjazowaca woborna winowatosć trěbna być.

Stare hesło wožiwić!

srjeda, 03. septembera 2025 spisane wot:
Wšojedne na kotrym zarjadowanju tuchwilu přebywaš – ludźo rěča wo tym, zo na šulach wučerjo pobrachuja. Na tamnym boku pak tež praja, a to ze zdych­njenjom, zo tomu wšak hižo dołho tak nje­budźe. Wšako ličby dźěći spaduja, štož tuchwilu wosebje nošerjo dźěćacych dnjowych přebywanišćow začuwaja. Što pak nas wočakuje? Změjemy nowu žołmu stracha? Dyrbja so wučerjo bojeć, zo swoje dźěło zhubja abo zo změja mjenje ho­dźinow dźěłać? Snano dóstanu studenća wučerstwa pokiw, zo sej snadź radšo druhdźe, hač na šuli, dźěło pytaja? Nadźijamy so wšitcy, zo tomu tak njebu­dźe! Posměwk wu­bu­dźacy slogan „Budź­će sćerpni, smy płódni!“ z časa Chróšćanskeho zběžka 2001 je swój čas po zdaću skutkował. Zašłe lěta je so tójšto dźěći do serbskich swójbow narodźiło. Tež ně­hdźe ­połsta hólcow a holcow z Drježdźan serbšćinu wuknje, zdźěla na serbskich šulach we Łužicy. Hač slogan z woneho časa wospjet skutkuje? Milenka Rječcyna

Nowy park za swójby w Sakskej

srjeda, 03. septembera 2025 spisane wot:

Grimma (dpa/SN). Po 13 lětach twarskeho časa wočakuja nětko w Grimmje w nowym parku za swójby prěnich hosći. Wot jutřišeho móža so wopytowarjo do zakuzłaneho swěta dožiwjenjow „ArkaZien“ zanurić, twórc parka Günther Ziegler zdźěla. Jězbne poskitki kaž seklojte čary abo autoscootery hosćo tule njenańdu. Město toho wabja křiwe chaty, domčki we wjerškach štomow, kotrež docpěješ po tajnych chódbach abo powjazowych mostach – na dyrdomdej a budźa lóšt, sej je wotkryć. Za to su twarcy předewšěm drjewo robinijow předźěłali. Trěbny pěsk a wulke kamjenje namakachu we wokolinje parka.

„Naši sobudźěłaćerjo smědźachu so tule kreatiwnje wuspytać. Na zbožo su sej wšitcy swoju dźěsćowsku lochkosć wobchowali“, Ziegler potwjerdźi. Předewzaćel twari mjeztym 30 lět hrajkanišća a dohladuje měsačnje 80 objektow po wšej Europje, kaž wón twjerdźi. „W parku ArkaZien je tójšto kreatiwnych rjemjeslnikow sobu skutkowało, štož je widźeć. Park wuprudźa cyle swójsku magiju.“

Ličbu hosći chcedźa spočatnje na 1 500 ludźi wobmjezować, zo móhli nazhonjenja zběrać.

Staroměšćanski swjedźeń zahorił

srjeda, 03. septembera 2025 spisane wot:
Zhorjelske stare město bě minjeny kónc tydźenja same swjedźenišćo. Wjace hač 150 000 ludźi je tam tradicionalny staroměšćanski swjedźeń woswjećiło. Pólski dźěl Zgorzelec so ze swojim swjedźenjom Jakuby na wjeršku wobdźěli. Wobaj dźělej města dźě stej na zakładźe statusa Europskeho města kruće zwjazanej. Wjace hač 30 lět słuša staroměšćanski swjedźeń k najwjetšim a na tradicije najbohatšim wjerškam regiona. Štož bě so něhdy jako němsko-pólski swjedźeń susodstwa započało, je dźensa kulturne wulkozarjadowanje. Mjez wobdźělnikami bě tež rejwanska skupina wobydlerjow (hlej wobraz). Foto: Joachim Rjela

HSSL25

LND onlineshop 2026

Chróšćan Šulerjo

Nowe poskitki knihow LND namakaće w lětušim wudaću Nowinkarja!

Nowinkar 2025

Midas Logo