Nan a syn 15 ludźi zatřěliłoj
Krawny nadpad na židowski swjedźeń w Awstralskej
Sydney (dpa/SN). Po zahubnym nadpadźe na židowski swjedźeń w Sydneyju z 15 mortwymi chce awstralske knježerstwo zakonje wo brónjach přiwótřić. Premierminister Anthony Albanese připowědźi, zo měło so mnóstwo brónjow wobmjezować a wobstejace licency za brónje přepruwować. Runočasnje awstralskemu knježerstwu wumjetuja, zo dosć přećiwo antisemitizmej nječini. Wčerawši nadpad je w Awstralskej wulke zludanje zbudźił. To bě najhórši wobrónjeny atentat w kraju po něhdźe 30 lětach.
Policija je wobeju nadpadnikow jako nana a syna identifikowała. 50lětneho nana zastojnicy na městnje atentata zatřělichu. Jeho 24lětneho syna pak zajachu. Wón leži ćežko zranjeny w chorowni. Nan bě čłon hońtwjerskeho towarstwa, čehoždla smědźeše wulke třělby wobsedźeć.
Njeměł pospyt wostać
Adwent na statokach dožiwili
Mjenje pjenjez za škit klimy
To a tamne (15.12.25)
Po njelepym parkowanskim pospyće na parkowanišću haloweje kupjele w južnej Francoskej je žona ze swojim awtom do wulkeho basenka kupjele zajěła. Z awtom přerazy najprjedy płót a potom škleńčanu fasadu kupjele a so we wodźe podnuri. Kupanski mišter a jeho sobudźěłaćerjo 38lětnu žonu a jeje pjeć lět stare dźěćo hnydom z awta wućahnychu. Nichtó so njezrani. „To bě kaž w filmje. Na tajki scenarij njejsmy poprawom přihotowani“, kupanski mišter rjekny. Kupjel wostanje přichodne tydźenje zawrjena.
Strach wulkeho zemjerženja w turkowskej metropoli Istanbulu lěto wob lěto rosće, dokelž geologiske napjatosće pod městom spochi přiběraja. Tole je wuslědk přepytowanja pod nawodom Podstupimskeho Helmholtzoweho centruma za geologiske slědźenje. Posudk bu mjeztym w fachowym časopisu Science wozjewjeny.
Swobodne pasmo w Ukrainje?
Kijew (dpa/SN). W prócowanju wo kónc ruskeje wójny přećiwo Ukrainje dawa ukrainski prezident Wolodymyr Zelenskyj dohlad do aktualneho stawa wuradźowanjow. Po tym su USA namjetowali, dotal wot ukrainskeho wójska kontrolowany dźěl Donbasa na wuchodźe kraja jako swobodne hospodarske pasmo deklarować. Kompromis wobsteji w tym, zo njesměła Ruska kónčinu zdobyć, Zelenskyj rjekny. Přichodne dny chcedźa dale wo namjeće wuradźować.
Söder znowa kandidije
Mnichow (dpa/SN). Předsyda CSU Markus Söder chce so na zjězdźe swojeje strony w Mnichowje w zastojnstwje wobkrućić dać. Za 58lětneho by to pjate wuzwolenje za stronskeho nawodu było. 2019 dósta Söder w prěnich wólbach předsydy jenož 87,4 proc. hłosow, lěta 2023 hižo 96,56 procentow. Wobsahowje zaběra so zjězd z komunalnymi wólbami klětu w měrcu. Jutře wočakuja zwjazkoweho kanclera Friedricha Merza (CDU).
Smjertny třělc před sudnistwom
Ze swojim kolesom bědźi so tutón wobydler po zapławjenych dróhach ...
Tankowc dowjezu do USA
Washington (dpa/SN). Wolijowy tankowc, kiž bě wójsko USA před pobrjohom Venezuele sćazało, dowjezu do přistawa USA. Knježerstwo USA je wolij we łódźi mjeztym tohorunja sćazało. Po informacijach Washingtona su tankowc za to wužiwali, „wot sankcijow potrjecheny wolij z Venezuele a Irana transportować“ a z dobytkami teroristiske skupiny po wšěm swěće financować. Prezident USA Donald Trump je w rozmołwje ze žurnalistami znowa připowědźił, zo planuje zasadźenja na kraju, zo by mjezynarodny terorizm porazył.
Venezuela wumjetuje USA „pirateriju“. Prezident Nicolás Maduro je sej wěsty, zo měri so Washington na zemski wolij a druhe zemske pokłady Venezuele.
EU zakaz motorow změni
Brüssel (dpa/SN). Komisija EU chce namjetować, planowany zakaz bencinowych a dieselowych awtow wot lěta 2035 zaso zběhnyć. Tole je powěsćernja dpa z kruhow komisije zhoniła. Zastupnicy čłonskich krajow EU a Europskeho parlamenta běchu so 2022 na to dojednali, zo njesmědźa nowe awta wot lěta 2035 žadyn klimje škodźacy wuhlikowy dioksid wjace do powětra duć. To faktisce rěka, zo njebychu zarjady žane bencinowe a dieselowe awta wjace přizjewić směli.
Frakciski předsyda europskeje konserwatiwneje strony EVP Manfred Weber w tym zwisku připowědźi, zo chcyła EU měritka změnić a zniženje wustorka wo 90 město dotal sto procentow wukazać. Tak bychu bencinowe awta dale jězdźić móhli.
Zwjazkowy kancler Friedrich Merz (CDU) bě so minjene tydźenje wospjet za to wuprajił, zo EU planowany zakaz motorowych awtow změni, wšako ma industrija mjeztym přewšo moderne motory.
Sakska dyrbi dale lutować
Drježdźany (dpa/SN). Zličbowanski zarjad Sakskeje žada sej dalše kročele ke konsolidowanju statnych financow a namjetuje, so nowych kreditow wzdać. Swobodny stat dyrbjał „puć solidneje sakskeje etatoweje politiki dale kročić“ a zasadnje bjez nowych kreditow wuńć. Tole žadaše sej prezident zličbowanskeho zarjada Jens Michel při předstajenju kóždolětneje rozprawy.
Kontrolerojo kritizuja w swojej rozprawje ličbu přistajenych kraja. Lěta 2023 běchu cyłkowne personalne wudawki rekordnu ličbu 8,3 mrd. eurow docpěli. Pozitiwnje woni hódnoća, zo chce swobodny stat ličbu přistajenych znižić. Ličba 382 šmórnjenych městnow pak ma po jich měnjenju jeničce symboliski charakter.
