To a tamne (01.09.25)

póndźela, 01. septembera 2025 spisane wot:

Dawk na tobak měł so z wida fachowcow prawidłownje a w dosć raznej formje zwyšić. Tole je najskutkowniši srědk, młodostnych wot kurjenja wotdźeržeć, je sej nawoda Heidelbergskeho slědźenskeho centruma přećiwo rakej, prof. Michael Baumann dospołnje wěsty. Wón pokazuje w tym zwisku na Awstralsku, hdźež dawk na tobak kóžde lěto wo dźesać procentow zwyša. „Tam je podźěl kurjakow mjeztym na dźesać procentow woteběrał“, Baumann rjekny.

Při wobchadnym njezbožu je so bywši měšćanosta New Yorka Rudy Giuliani zranił. 81lětny, kiž bě sčasami wuski zwjazkar prezidenta USA Donalda Trumpa, dyrbješe so w chorowni lěkować dać. Po prěnich dopóznaćach su sej wěsći, zo njebě zražka wotpohladna. Druhe awto bě wotzady do woza zrazyło, w kotrymž Giuliani sedźeše. Tón so při tym zrani.

Zastojnstwo wotstronjene

pjatk, 29. awgusta 2025 spisane wot:

Budyšin (SN). Budyski wokrjesny sejmik je na próstwu AfD wobzamknył, městno społnomócnjeneho za wukrajnikow wotstronić. Wo tym bě sejmik loni w tajnym wothłosowanju rozsudźił. Po tym pruwowaše krajna direkcija Sakskeje, hač je wobzamknjenje prawnisce dowolene. Institucija nětko wobkrući, zo je podawk prawnisce w porjadku. Přeńdźenje přećiwo sakskemu wokrjesnemu porjadej njejsu zwěsćili. Wotstronjenje pak njewoznamjenja, zo přichodnje hižo nichtó w krajnoradnym zarjedźe za integraciske prašenja a naležnosće zamołwity njebudźe. Krajna direkcija zdźěli, zo zdźěła wokrjes tuchwilu wobšěrny integraciski koncept, kotryž wobkedźbuje tež nadawki a městno społnomócnjeneho.

Po sakskim zakonju integracije su wokrjesy zasadnje winowate, hłownohamtskeho społnomócnjeneho za integraciju powołać. Wuwzaća su jenož we woprawnjenych jednotliwych padach móžne. Tohodla so wokrjes Budyšin aktualnje ze zamołwitym socialnym ministerstwom wothłosuje, zo by zakonske směrnicy spjelnił a integraciske dźěło dale zawěsćił.

Nürnberg (dpa/SN). W Němskej je dohromady wjace hač tři miliony bjezdźěłnych. W awgusće su ličby přirunujo z předměsacom wo 46 000 na 3,025 milionow ludźi stupali. Tole je wo 153 000 wjace hač w awgusće 2024, zdźěli zwjazkowa agentura za dźěło w Nürnbergu. Kwota bjezdźěłnych stupaše wo 0,1 procent na 6,4 procenty.

Němsko-francoska wuměna

Toulon (dpa/SN). Rada ministrow – to su zastupjerjo němskeho a francoskeho knježerstwa – je so dźensa při Côte d’Azur zešła. Wuradźowanja budźetaj němski zwjazkowy kancler Friedrich Merz a francoski prezident Emmanuel Macron nawjedować. W srjedźišću zetkanja stejitej hospodarska a wěstotna politika. Je to prěnje tajke zetkanje z nowym němskim knježerstwom. Wčera nawječor hižo běštaj so Merz a Macron w lěćnej rezidency prezidenta Fort de Brégançon zešłoj a wuznam němsko-francoskich poćahow wuzběhowałoj.

Žada sej znowa přiměr

We Venedigu su 82. mjezynarodny filmowy festiwal wotewrili. Prominenca filmoweje industrije so tam wo požadane myta w formje lawa prócuje, tak tež Emma Stone a Alicia Silverstone (wotlěwa) z filmom „Bugonia“, kotryž su wčera prěni raz na festiwalu pokazali. Foto: pa/Reuters/Yara Nardi

Šmóratka zakazaja

pjatk, 29. awgusta 2025 spisane wot:
Drježdźany (dpa/SN). Sakski kultusowy minister Conrad Clemens (CDU) bě wčera na wjeršk pod titulom „Mjenje šmóratkow. Wjace digitalizacije. Sylniše kompetency“ přeprosył. Zastupjerjo kubłanskeho sektora a politiki su so z tym zaběrali, kak měli šule w přichodźe z wužiwanjom šmóratkow wobchadźeć. Po zetkanju rjekny Clemens: „Wjeršk wo šmóratkach je mnohe perspektiwy na temu znazornił. Na jednym boku wobsteji jasne přeće za jasnymi regulemi za zakładne šule. Na tamnym boku pak bě tež kmanosć samopostajowanja šulow centralny aspekt, wosebje hladajo na wyše schodźenki. Wudźěłamy zakaz wužiwanja priwatnych šmóratkow za zakładne šule po cyłym kraju z někotrymi małymi wuwzaćemi.“ Statny sekretar Wilfried Kühner bě wuslědki woprašowanja wo wužiwanju šmóratkow na zakładnych šulach předstajił. Na 54,6 procentow šulow je wužiwanje šmóratkow nětko hižo dospołnje zakazane, 44 procenty zakładnych šulow wužiwanje sylnje wobmjezuje. Něhdźe tři běrtlki woprašowanych sej mjenje abo bóle kruty zakonski zakaz wužiwanja přeja, zbytkej je to smorže.

Wo zakonju znowa diskutuja

pjatk, 29. awgusta 2025 spisane wot:
Berlin (dpa/SN). Prawicarski ekstremist Marla-Svenja Liebich ma dźensa swoju jatbu nastupić. Tole je w koaliciji debatu wo lońšej změnje zapisanja splaha znowa pohonjowało. Zwjazkowy nutřkowny minister Alexander Dobrindt (CSU) je Liebich w sćelaku ZDF znjewužiwanje nowych regulow wumjetował a sej změny zakonja wo samopostajowanju žadał, kotryž běchu runje hakle schwalili. Rěčnik za naležnosće queernych ludźi w frakciji SPD w zwjazkowym sejmje Falko Droßmann pak chce tuchwilny zakoń wobchować. „Pawšalne přiwótřenja abo změny zakonja jasnje wotpokazuju“, rjekny wón magacinej Spiegel. Pozadk tuchwilneje debaty je zasudźenje Marle-Svenje Liebich. Prawicarski ekstremist ma swoju jatbu nětko w žónskim jastwje w Kamjenicy wotsedźeć. Liebicha běchu w juliju 2023 našćuwanja luda a dalšich deliktow dla zasudźili – tehdy hišće pod muskim mjenom Sven Liebich.

Mordar dźěći bě pječa terorist

pjatk, 29. awgusta 2025 spisane wot:
Minneapolis (dpa/SN). Srjedu dopołdnja bě muž za čas Božeje mšě w katolskej šuli města Minneapolis na sewjeru USA do dźěći třělał. Dwě dźěsći w starobje wosom a dźesać lět na to zemrěštej. Dalšich 15 dźěći w starobje mjez šěsć a 15 lětami kaž tež třoch dorosćenych muž zrani. Zwjazkowa policija USA, FBI, ma njeskutk za akt terora. W běhu přepytowanjow běchu dosć dopokazow za to nadešli, zo je njeskutk akt terorizma w nutřkownym kraja. Tole piše šef FBI Kash Patel na platformje X. Po jeho informacijach bě so třělc w manifestach a na swojich brónjach přećiwo nabožinam a přećiwo katol­skej wěrje wuprajił. Nimo toho je hidu Židam napřećo šěrił a k namocy jim napřećo namołwjał, pokazujo mjez druhim na holocaust. Patel nimo toho wobkrući, zo bě skućićel zdobom k namocy přećiwo prezidentej Donaldej Trumpej namołwjał. Sćelak CNN wo tym roz­prawja, zo bě třělc mjena masowych mordarjow na swoje brónje napisał. Jenički zaměr mordarja pak běše, do ludźi třěleć.

Wjace reichsbürgerow

pjatk, 29. awgusta 2025 spisane wot:
Drježdźany (dpa/SN). Wo aktiwitach reichsbürgerow informuje sakski krajny zarjad za škit wustawy w nowej brošurce. Material ma čitarkam a čitarjam pomhać, tutu wosebitu formu ekstremizma spóznać a zarjadować, zarjad zdźěli. Nimo toho podawaja awtorojo pokiwy, kak móhli so ludźo w powołanskim abo priwatnym wobswěće zadźeržeć, hdyž maja z tajkimi ludźimi kontakt. Brošura wopřija wjace hač 30 stronow. W njej znazor­njeja mjez druhim předstawy, kotrež přiwisnicy sceny wo eksistency Zwjazkoweje republiki Němska abo regulach maja. Nimo toho pokazuja wu­myslene wupokazy, kotrež reichs­bürgerojo wužiwaja. Dale wo tym rozprawjeja, zo přiwisnicy sceny často brónje wobsedźa a je tež zasadźuja. Po in­formacijach škita wustawy bě w lěće 2024 w Sakskej dohromady něhdźe 3 100 přiwisnikow zapřisahanskeje ideologije registrowanych. Ličba bě w poslednich lětach jasne stupała. 2020 běchu hišće 1 050 tajkich ludźi zličili. Po cyłej Němskej ličbu reichsbürgerow na něhdźe 26 000 ludźi trochuja. Tež tu trend dale přiběra.

W Strobicach kokota łapali

pjatk, 29. awgusta 2025 spisane wot:
W Delnjej Łužicy sezona łapanja kokota dale traje. Zašły tydźeń běchu młodostni ze Strobic (Ströbitz) na swjatk přeprosyli. Sobotu podachu so młode žony a młodźi mužojo na polo ratarja Armina Schultka, zo bychu so tam wubědźowali. Dohromady wosom pachołow wojowaše wo titul žnjenskeho krala, z tym zo spytachu jěchajo hłowu hižo mortweho kokota wottorhnyć. Poradźiło je so to Karlej Schellenbergej ze swojim konjom Dariju. Za swoju kralownu wuzwoli sej wón Paulinu Ruben. Cyły kónc tydźenja su w Strobicach swjećili, hdźež bě DJ Timobil hižo pjatk wšěch zajimcow do rejki prosył. Foto: Michael Helbig

To a tamne (29.08.25)

pjatk, 29. awgusta 2025 spisane wot:

Nimale 30 pakćikow pokradnjeneje šokolady su policisća namakali, jako muža w ćahu blisko Bad Schandauwa kontrolowachu. Tón mjenujcy płaćiwu jězdźenku njeměješe. 30lětneho policisća srjedu lepichu, zdźěli inspekcija zwjazkoweje policije w Berggießhübelu. Šokoladu pak zastojnicy hakle namakachu, jako muža na policajskim rewěrje přepytachu. Muž njebě policiji prěni raz napadnył. W jeho registrje nadeńdźechu zastojnicy dohromady 40 zapiskow.

Hižo dlěje hač 20 lět wojuje gmejna Lohmen před sudnistwom přećiwo narodnemu parkej Sakska Šwica. Gmejnje njeje wukaz narodneho parka prawy, a tuž bě hižo w lěće 2003 přećiwo wobswětowemu ministerstwu skoržiła. Lěta 2020 běchu jednanja přetorhnyli. Na Budyskim wyšim zarjadniskim sudnistwje so nětko dale hadruja.

HSSL25

LND onlineshop 2026

Chróšćan Šulerjo

Nowe poskitki knihow LND namakaće w lětušim wudaću Nowinkarja!

Nowinkar 2025

Midas Logo