Maas za wulkopósłanstwo w Kabulu

srjeda, 01. septembera 2021 spisane wot:
Doha (dpa/SN). Němska so wo to prócuje, tež po přewzaću mocy přez militantnych islamistiskich talibanow pod wěsty­mi wuměnjenjemi diplomatiske zastupnistwo w stolicy Kabulu zarjadować. „Je-li­ to politisce móžno a wěstotne po­łoženje to dowola, potom měła Němska w Kabulu zaso swoje wulkopósłanstwo měć“, rjekny Maas (SPD) na swojim wčerawšim wopyće w katarskim hłownym měsće Doha. Tuchwilu so Němska w tym­le prašenju wusko ze swojimi europskimi partnerami wothłosuje, kaž Maas zdźěli. Katar ma wuske styki k talibanam. Maas zdobom potwjerdźi, zo njeby diplomatiske zastupnistwo w Kabulu žane připó­znaće knježerstwa talibanow woznamjenjało. „Njeńdźe wo ludoprawniske připó­znaće. Dźe wo rozrisanje cyle praktiskich problemow.“ Zwjazkowe knježerstwo bě po přewzaću mocy přez talibanow wulkopósłanstwo w Kabulu zawrěło. Wšitcy diplomaća su kraj wopušćili. Wulko­pósłanc Markus Potzel jedna tuchwilu w Kataru z talibanami wo wupućowanju za škitom pytacych Afghaničanow z kraja.

To a tamne (01.09.21)

srjeda, 01. septembera 2021 spisane wot:

19 žonow w jednym Trabanće 601 – tónle nowy rekord chcychu dźensa w Zwi­ckauwje nastajić. 1976 bě w tele­wizijnym wusyłanju „Außenseiter – Spitzenreiter“ 17 wosobow do tajkeho awta zalězło. 18 žonow rejwanskeho towarstwa w braniborskim Altlandsbergu je rekord z lěta 2019 přetrjechiło. Mjetarki Zwickauskeho mustwa BSV chcychu jón dźensa do domizny Trabanta wróćić. Akciju­ chcedźa filmisce dokumentować a Institutej za rekordy předpołožić.

Zo by morjenje třoch ludźi přiznał, je muž na samym wuchodźe Ruskeje cyły tydźeń na přichodnu policajsku stražu nóžkował, dokelž njebě tam žanych busowych abo železniskich zwiskow. We wsy Ochotsku wón policistam rjekny, zo je pjany najprjedy znateho a po tym dwě žo­­nje zatřělił. Muža, kiž dźěła na dospołnje wotležanej farmje w lěsu, nablaku zajachu.

Riziko so skónčnje wudaniło

wutora, 31. awgusta 2021 spisane wot:

Berlin/Róžant (SN/JaW). Wjacore pro­jekty za změnu struktury w Hornjej Łu­žicy su dalši zadźěwk přewinyli. Z cyłkownje 54 projektow, kotrež je Zwjazk nětko w Berlinje přizwolił, je 17 direktnje z Hornjej Łužicu zwjazanych.

Spahn hišće njerozsudźeny

wutora, 31. awgusta 2021 spisane wot:

Berlin (dpa/SN). Zwjazkowy strowotniski minister Jens Spahn móhł sej předstajić, dźěłodawarjam prawo dać so při­staje­nych prašeć, hač su přećiwo koronawirusej šćěpjeni. W tymle prašenju wón runje ze sobu wojuje, rjekny Spahn wčera wječor w sćelaku ARD. W hosćencach wšak to hižo činja, wón zwurazni. Zwjazkowe zjednoćenstwo dźěłodawarjow Němskeje bě Spahna k tomu namołwjało, zo móhli firmy wotpowědne škitne naprawy w zawodach organizować.

Lindner čaka na poskitk

Berlin (dpa/SN). Předsyda FDP Christian Lindner ma knježerstwowy zwjazk z SPD a Zelenymi po wólbach za „teoretisku konstrukciju, wo kotrejž so wjele rěči“. Wón widźi „lědma praktiske zhromad­nosće z SPD a Zelenymi“, rjekny Lindner dźensa w sćelaku RTL. Hladajo na kanclerskeju kandidatow SPD Olafa Scholza a Zelenych Annalenu Baerbock wón praji:­ „Pobrachuje mi fantazija, što chcyłoj Scholz a Baerbock FDP poskićić.“ Zhro­madnosće z kandidatom unije Arminom Laschetom su „najwjetše“.

Dźěło Greenpeace wuzběhnyła

Lěsne wohenje w staće USA Kaliforniskej wohrožeja mjeztym tež woblubowane wulětnišćo Lake Tahoe. Wobydlerjo kónčiny běchu­ wčera namołwjeni swoje domy na južnym pobrjohu hoberskeho mórskeho jězora w Sierra Nevadźe wopušćić. Wohnjowa wobora bě naprawu wukazała. Płomjenja su na zapadnym pobrjohu jězora hižo 500 domow zničili. Foto: pa/Paul Kitagaki Jr.

Kabul/Washington (dpa/SN). Z cofnjenjom poslednich wojakow z Kabulskeho lětanišća su USA wojerske zasadźenje w Afghanistanje po nimale 20 lětach zakónčili. „Sym tu, zo bych kónc cofnjenja z Afghanistana wozjewił“, rjekny ameriski general Kenneth McKenzie, nawoda centralneho komanda, na internetnej konferency žurnalistam. Tak skónči so tež wojerska akcija k ewakuowanju Američanow, zwjazkarjow a za škitom pytacych. Poslednje wojerske lětadło USA je mjeńšinu do połnocy z Kabulskeho lětanišća wotlećało. Prezident USA Joe Biden bě tónle termin wukazał.

Militantno-islamscy talibanojo, kiž bě­chu­ móc w kraju přewzali, swjeća cofnjenje wukrajnych wojakow jako dobyće. Kaž rěčnik talibanow Sabiullah Mudshahid wčera twitterowaše, „je Afghanistan nětko dospołnu njewotwisnosć docpěł. Dwaceći lět trajace wobsadźenje Afghanistana přez USA a NATO je so dźensa wječor skónčiło. Bóh je wulki.“

Bartsch: Kanclerka ma zapřimnyć

wutora, 31. awgusta 2021 spisane wot:
Berlin (dpa/SN). Frakciski předsyda Lě­wicy w zwjazkowym sejmje Dietmar Bartsch je hladajo na připowědźeny dalši stawk Dźěłarnistwa němskich lokomotiwnikow (GDL) we wosobowym wobchadźe zwjazkowu kanclerku Angelu Merkel (CDU) namołwjał zapřimnyć. Bartsch rjekny powěsćerni dpa: „Třeći stawk by dospołnje njepřicpějomny był. Zwjazkowa kanclerka dyrbi stawkej zadźěwać a železniskemu koncernej při­ka­zać, žadanja dźěłarnistwa spjelnić.“ Němska železnica słuša Zwjazkej, a ludźo maja prawo na fungowacy stat. „Hižo z přičiny koronapandemije dyrbi so tele dźiwadło skónčić. Žadanja GDL su woprawnjene a zapłaćomne. Pućowacy su na kóncu swojeje sćerpnosće.“ Dźěłarnistwo lokomotiwnikow bě wčera třeći stawk w běhu něšto tydźenjow připowědźiło. Wón ma so we wosobowym wobchadźe štwórtk w 2 hodź. započeć a pjeć dnjow trać. W nakładnym wobchadźe chcedźa lokomotiwnicy hižo jutře wječor dźěło złožić. Bartsch wšitkich wobdźělenych namołwja, jednanja zaso zahajić.

Nowe rjadowanja w šulach

wutora, 31. awgusta 2021 spisane wot:

Sakska hotuje so na nowe wučbne lěto w znamjenju korony

Drježdźany (dpa/SN). Po šěsć tydźenjach lětnich prózdnin zahaji so přichodnu póndźelu, 6. septembra, za něhdźe 494 000 šulerkow a šulerjow nowe wučbne lěto. Wone steji dale w znamjenju koro­nawirusa. Za karantenu, testowanje a dalše wobmjezowanja płaća wosebite prawidła. Korony dla je Sakska nowy wukaz za šule schwaliła.

Hinak hač loni płaći wotnětka zaso šulska winowatosć. Dźěći doma wuwučować je jenož hišće z lěkarskim atestom móžno. Noworjadowanje předwidźi prezencnu wučbu, njewotwisnje wot aktualneje incidency. Šule zawrěć njeje hižo předwidźane. Kultusowy minister Christian Piwarz (CDU) ma Saksku za nowe lěto derje přihotowanu a skedźbnja na wobšěrne móžnosće testowanja, na šćěpjenje dorosćenych a na móžne šćěpjenje dźěći, kotrež su starše hač dwanaće lět. Wobmjezowanja šulskeje wučby maja hakle płaćić, je-li strowotniski system znowa přećeženy.

Struchła bilanca

wutora, 31. awgusta 2021 spisane wot:
Dźensniši 31. awgust 2021 je a wostanje mi historiski datum. Wojerske zasadźenje, abo lěpje prajene – wójna – w Afghanistanje je skónčnje nimo. Derje so dopominam, kajke ćeže měješe tehdyši zakitowanski minister Karl-Theodor zu Guttenberg lěta 2010, podawki w Afghanistanje „wójnu“ mjenować. Hišće dołho drje změjemy wobrazy zadwělowanych ludźi před Kabulskim lětanišćom a startowacych lěta­dłow w direktnym pomjatku. Njezabudźmy pak, zo je sej „wojerska akcija“ wot lěta 2001 žiwjenje 3 500 wukrajnych wojakow, najwjace z Ameriki a 59 němskich, žadała. Wjace hač 45 000 přisłuš­nikow afghaniskich wěstotnych mocow bu morjenych. Wot spočatka ličenja UNO w lěće 2009 je tam 40 000 ciwilistow žiwjenje přisadźiło. Němska je dwanaće mi­liar­dow eurow za „akciju“ wudała. To je struchła bilanca najdlěšeje wójny w młódšich stawiznach, kotruž běchu USA po terorowych nadpadach w New Yorku lěta 2001 započeli. Marko Wjeńka

CDU z milinowej ofensiwu

wutora, 31. awgusta 2021 spisane wot:

Berlin (dpa/SN). Z pjatnaćedypkowym planom chce CDU wuwiće wobnowjomnych energijow pospěšić. Po informacijach dpa je stronski prezidij wčera w Berlinje koncept schwalił, kotryž je na to wusměrjeny, ručež móžno milinowu po­trjebu Němskeje stoprocentnje z wobnowjomnymi energijemi kryć. Přetrjeba miliny přez hospodarstwo a priwatne domjacnosće budźe w přichodźe jasnje přiběrać, w mjenowanym planje rěka. „Tale milina dyrbi skutkowna, regene­ratiwna a wobnowjomna – a nimo toho za přetrjebarjow a předewzaća tuńša hač dźensniša milina być.“

CDU chce nimo toho „načolne městno“ na polu technologije docpěć, wužiwaneje za zdobywanje energije ze słónca, wětřika, biopłuna, zemskeje ćopłoty a wodźika. Dale zasadźa so za to, zo hodźitej so wobnowjomna energija kaž tež jeje składowanje bjez běrokratije a wotedawkow zmóžnić. Tež popłatk za wob­nowjomne energije dyrbja po nahledźe strony křesćanskich demokratow wotstronić. Planowany je spěchowanski program za twar solarnych připrawow a milinowych wětrnikow.

nawěšk