To a tamne (12.04.24)

pjatk, 12. apryla 2024 spisane wot:

Najstarše zwěrjo Berlinskeje coologiskeje zahrody ma narodniny. Gorilowa dama Fatou swjeći jutře swoje 67ćiny. Hižo dźensa chcychu ju z „wulkej zelenej“ překwapjenku zwjeselić, nawodnistwo zwěrjenca zdźěla. Hladajo na starobu woby­dlerjo na to dźiwaja, zo njedóstanje Fatou přewjele słódkich płodow. Prawdźepo­dobnje je Fatou najstarši gorila na swěće. Hoberske zwěrjata docpěwaja w přirodźe starobu 35 lět, w zwěrjencach 50 lět.

18 kilogramow złota namakali su policisća při kontroli awta na awtodróze w Bayerskej. Sobujěduceju nachwilnje zajachu, wumjetujo jimaj „płokanje pjenjez“. Złoto bě do dulow late, njeměješe pak hamtsku ličbu podźěla złota zadypanu. Po aktualnych kursach złota na wikach bě złoto znajmjeńša 400 000 eurow wunjesło. Ciwilnym zastojnikam bě awto napadnyło, na čož je přeslědźichu.

Skorža přećiwo borzdźidle

štwórtk, 11. apryla 2024 spisane wot:

Berlin (dpa/SN). Zwjazk wobsedźerjow domow a ležownosćow chce přećiwo planowemu podlěšenju systema k wobmjezowanju podruže na Zwjazkowym wustawowym sudnistwje skoržić. Tole připowědźa prezident zwjazka Kai Warne­cke. Zwjazkowe wustawowe sudnistwo bě prěnje borzdźidło jenož akceptowało, dokelž bě na pjeć lěta wobmjezowane. Z dalšim podlěšenjom amplowa koalicija wustawu wědomje rani, Warnecke rjekny. Amplowa koalicija chcyła borzdźidło podruže hač do 2029 podlěšić.

Scholz pola ratarskeje komisije

Berlin (dpa/SN). Zwjazkowy kancler Olaf Scholz (SPD) je dźensa z knježerstwowej komisiju za přichod ratarstwa wuradźował. Při tym chcychu po cyłoněmskich protestach ratarjow přećiwo šmórnjenju lěpšinow pola agrarneho diesela wo móžnej podpěrje na dobro ratarjow rěčeć. Zwjazkowe knježerstwo přilubja mjez druhim mjenje běrokratiskeho poćežowanja w dawkowych naležnosćach. Tole chcedźa spěšnje přesadźić.

Konferenca bjez Ruskeje

Sylne zliwki kaž tež taće sněha a lodu su na juhu Urala w Ruskej a w susodnym Kazachstanje wulku wodu zawinowali. Nimale 13 000 domow steji pod wodu. Ludźo spytaja swoje skromne wobsydstwo tak derje kaž móžno wuchować. Wosebje zlě je w kónčinje města Orenburga. Tam je rěka Ural wulke dźěle kraja zapławiła. Foto: dpa/Maxim Šemjetow

Ekumenisku akademiju załožić

štwórtk, 11. apryla 2024 spisane wot:
Drježdźany (dpa/SN). Ewangelska krajna cyrkej Sakskeje a katolske Drježdźansko-Mišnjanske biskopstwo chcetej zhromadnu akademiju załožić. W tym zwisku pruwuja, hač móhli tajku ekumenisku instituciju spočatk 2026 wutworić, krajny cyrkwinski zarjad a biskopski ordinariat wčera zdźělištej. Tole by „pioněrski skutk“ był, dokelž po wšej Němskej hišće žana akademija na tajkej runinje njeeksistuje“. Mysličku za to zrodźili su při zhromadnych projektach kaž na „Sakskim forumje­“ abo při přednoškach. Při tym běchu sej přezjedni, zo dyrbjało so tež křesćanske akademiske dźěło bóle ekumenisce wusměrić, zo móhli wšitcy efekty synergije wužiwać. Tež woteběrace srědki za kubłanske dźěło su rozmyslowanja wo tym pohonjeli. Ewangelska akademija a katolska akademije biskopstwa hižo wjele lět hromadźe dźěłatej.

Merz za lěpše powabki wójska

štwórtk, 11. apryla 2024 spisane wot:
Berlin (dpa/SN). K rozrisanju personalnych problemow zwjazkoweje wobory dyrbjało so powołanje wojaka po měnjenju předsydy CDU Friedricha Merza spěšnje atraktiwniše stać. „Personal je tuchwilu najwjetši problem wójska“, rjekny nawoda opozicije w zwjazkowym sejmje wčera na kongresu frakcije CDU/CSU k wěstotnym prašenjam. Aktualnje pobrachuje wjace hač 20 000 muži a žonow, kotřiž bychu zwólniwi byli, słužbu we wójsku wukonjeć, Merz rjekny. Trěbne su powabne modele wuwića we wójsku, kotrež žiwjenskim potrěbnosćam młodych ludźi najlěpje wotpowěduja.

Parlament EU reformu azyla schwalił

štwórtk, 11. apryla 2024 spisane wot:

Brüssel (dpa/SN). Spěšniše wotsunjenje a lěpši škit mjezow – po lěta trajacej diskusiji su zapósłancy Europskeho parlamenta wčera w Brüsselu z wjetšinu přiwótřenju prawa na azyl přihłosowali. Nowe rjadowanje předwidźi jednanja wo azyl hnydom na wonkownych mjezach EU přewjesć, a migrantow, kotřiž nimaja prawo na trajne přebywanje w EU, spěšnje zaso wotsunyć. Prawidła azyloweho jednanja maja přichodnje jednotne być.

Zwjazkowa ministerka za nutřkowne naležnosće Nancy Faeser (SPD) je připowědźiła, wobzamknjene rjadowanja w Němskej spěšnje přesadźić. Wonkowna ministerka Annalena Baerbock (Zeleni) ma wobzamknjenje za dopokaz, zo je Europska unija jednanjakmana a zo zamóže problem migracije zrjadować.

Reforma azyloweho prawa je hižo wot lěta 2015 tema diskusijow. Tehdy běchu kraje na juhu Europy kaž Grjekska z wulkej ličbu migrantow z krajow kaž Syriskeje přežadane. Ludźo přińdźechu bjez kóždeje registracije do Europy. To njeby so po tehdyšich prawidłach stać směło.

Dowěra do stronow woteběra

štwórtk, 11. apryla 2024 spisane wot:

Woprašowanje mjez ludźimi ze srjedźnymi dochodami w Němskej

Berlin (dpa/SN). Dowěra do etablěrowanych stronow je w srjedźiznje towaršnosće minjeny čas dale woteběrała. To zaleži po přepytowanju Bertelsmannoweje załožby předewšěm na tym, zo začuwaja ludźo ze srjedźnymi dochodam drje wulki ćišć změnow dla, zo pak nimaja zaćišć, zo staja amplowa koalicija za to prawe wuhibki. Zo njemóže unija CDU/CSU z toho wjele za sebje wuzbytkować, leži po měnjenju awtorow na tym, zo so dowěra ludźi do politiki w Němskej zasadnje pozhubja.

Ani SPD, Zeleni abo FDP, ani CDU a CSU so tuchwilu njeporadźi, „w srjedźiznje zaćišć empatije, kmanosće k rozrisanju problemow a přichilnosće zbudźić, zo bychu swojich přiwisnikow přećiwo populistiskemu zawjedźenju a mobilizaciji wukmanili“, w aktualnym woprašowanju załožby rěka. Analyza zepěra so na reprezentatiwne woprašowanje ludźi mjez septembrom 2021 a kóncom februara 2024.

A što nětko?

štwórtk, 11. apryla 2024 spisane wot:

Prašenje za zastupnistwom serbskeho ludu, je wone po wčerawšej debaće wotmołwjene? Ně. Impulsy we Wojerecach běchu pak na kóždy pad zajimawe. Dawid Statnik a Hagen Domaška prezentowaštaj so sčasami kaž psyk a kóčka, wadźo so wo přichilnosć swojeho wobsedźerja. Tež hdyž běchu wotmołwy přewšo diplomatisce sformulowane, njemóžachu tola zatajić, zo njeje mjez Domowinu a Serbskim sejmom dawno žanoho konflikta. A runje tutón konflikt pak wohroža naš serbski lud. Zo móžetej tež Domowina a sejm zhromadnje eksistować, tole bu wčera jasne. Za to pak je trjeba, zo so wobaj akteraj akceptujetaj. Strózby wid, kotryž skićeše Mato Krygaŕ, je nadal wažny a trjeba. Naposledk wšak dyrbja sej wšitcy ći, kiž chcedźa naš lud reprezentować, toho wědomi być, zo maja tež wot njeho akceptowani być. Hač so Serbskemu Sejmej to přez wěčne winčenje a swarjenje poradźi, na tym dwěluju. Fronty su jasne. A što nětko?

Maximilian Gruber

Nowe nakupowanišćo spěšnje rosće

štwórtk, 11. apryla 2024 spisane wot:
Zběhanku noweho nakupowanskeho centruma woswjećili su předwčerawšim, wutoru, w Goglowje, w měšćanskim dźělu na juhu Choćebuza. W tamnišim Łužiskim parku nastanje nowe nakupowanišćo Kaufland, kotrež ma wobstejacy kompleks w bjezposrědnym susodstwje narunać. Na wšěch sto milionow eurow předewzaće Edeka inwestuje. Je to najwjetša jednotliwa inwesticija w stawiznach firmy ze sydłom w Mindenje-Hannoveru. Kónc apryla ma třěcha hotowa być, zo móhli techniske wuhotowanje zatwarić. Klětu w nalěću chcedźa nowu kupnicu přepodać. Potom stary kompleks wottorhaja. Tam maja dalše wobchody nastać. Foto: Michael Helbig

Dom w Brüsselu „Sophie Scholl“

štwórtk, 11. apryla 2024 spisane wot:
Brüssel (dpa/SN). Europski parlament w Brüsselu počesći němsku wojowarku přećiwo nacionalsocializmej Sophie Scholl a pomjenuje jedyn ze swojich twarjenjow po njej. „Je to małe připóznaće toho, štož tutej europskej rjekowce dołžimy“, rjekny prezidentka Europskeho parlamenta Roberta Metsola wčera w Brüsselu. „Dom Sophieje Scholl je městno, hdźež ideje wuwiwaja a demokratiju pěstuja.“ Po njej pomjenowane twarjenje Europskeho parlamenta steji w Rue Wiertz 50 w Brüsselu. Přemjenowanje nima jenož bój młodeje žony přećiwo nacionalsocializmej wopominać, ale inspiracija přichodnym generacijam być. Počesćenje namjetował bě Manfred Weber (CSU), předsyda Europskeje ludoweje strony EVP.

nowostki LND