Konječan Měrćin Štrawba stara so wo znowazalěsnjenje hórskeje krajiny južnje Budyšina

Lěsny hospodar (Forstwirt) rěka statnje připóznate powołanje Měrćina Štrawby z Konjec. W třilětnym wukubłanju je sej wón trěbnu praktisku kwalifikaciju Sakskeho statneho lěsnistwa přiswojił, wopytujo powołansku šulu w vogtlandskim Morgenröthe-Rautenkranzu. Po wukubłanju dźěłaše wón rady w serbskim posłužbowym zawodźe w Smječkecach. Dźěło w přirodźe bě jemu wosebje lube, a ćežkeho ćělneho dźěła so tohorunja ženje njeboješe. Ale w Smječkečanskej firmje dźěłaše wón předewšěm z mašinami, štož jeho pohnu so druhdźe požadać?

Wuspěšnje wo spokojace dźěło so prócował

„Jednoho dnja sym w socialnej syći Facebook Budyskeho měšćanskeho zarjadnistwa připadnje widźał, zo pytaja sobudźěłaćerja za měšćanski lěs, a to z mojim wukubłanjom. Nablaku so z trěbnymi podłožkami přizjewich, byrnjež termin hižo zapasł.“

„Znowazjednoćenje Němskeje – són a woprawdźitosć“ rěka kapsna kniha z pjera Waltera Leonharda. Rodźeny ­Durinčan je 40 lět we Wětrowskej šamotowni­ dźěłał. Serbske Nowiny wozjewjeja­ jeho trochu wudospołnjene, wot Arnda Zoby a Friedharda Krawca ­z přećelnej­ dowolnosću nakładnistwa DeBehr zeserbšćene dopomnjenki.

Naš zakładny towaršnostny porjad přeměnić njeje za mnje do prašenja přišło. Do swjatočnosćow k 40. róčnicy NDR běchu demonstracije w Lipsku, Drježdźanach, Plauenje a dalšich městach. Statny a stronski šef Erich Honecker běše so chorosće dla hižo měsacy do toho bjez kóždehožkuli rozjasnjenja ze zjawnosće zhubił. Jeho zastupnicy skutkowachu bjezradni a njerozsudźeni. Přestarjena garda njebě k wuspěch lubjacej změnje kursa hižo kmana, ći młódši bojachu so rizika, sami móc přewzać.

Jednaćelka Marka Maćijowa poda so po 40lětnym skutkowanju w LND na wuměnk

Jeje doba so nachila: Spočatk junija jednaćelka Budyskeho Ludoweho nakładnistwa Domowina Marka Maćijowa na wuměnk dźe. Dlěje hač štyri lětdźesatki je studowana dźiwadłowa wědomostnica w LND skutkowała. Cordula Ratajczakowa je so z njej rozmołwjała.

Rozžohnujeće so w turbulentnej koronakrizy.

M. Maćijowa: Haj, z tajkim wužadanjom njeběch ličiła. W prěnim wokomiku sej prajiš, to nětko woprawdźe trjebać njemóžu. Ale naposledk je kaž ze wšěmi problemami, dyrbiš přemyslować a spytać, wšo tak derje kaž móžno zrjadować. To sym činiła. Hač smy naposledk wšitko zmištrowali, budźemy hakle widźeć, hdyž je kriza nimo.

Wjele lět sće LND sobu wobwliwowała – wot 1978 jako redaktorka Płomjenja, wot 1986 jako lektorka, wot 1994 jako nawjedowaca lektorka a minjene 17 lět jako jednaćelka – přirodne stopnjowanje to takrjec. Sće hižo jako młoda holca wo tym soniła, so ze šefinu stać a směr serbskeho pismowstwa sobu postajeć?

W tutej kolumnje powědaja štyrjo redakciji SN znaći mjezynarodni awtorojo, wotměnjacy so pod pseudonymom „prof. Wink“, jónu wob měsac wo swojich­ nazhonjenjach a dožiwjenjach we wobłuku zetkanja kulturow, identitow, rěčow a narodnych­ mjeńšin.

Běše pak něhdy, w lěće 2018, zo přednošowaše prof. Wink we Waršawje wo tym, kak móža ludźo z mjeńšinowych kulturow sej swoju rěč a kulturu wobchować.

Kaž přepytowanja pokazowachu, běchu starši španišćinu rěčacych Američanow njezbožowni, zo jich dźěći swójbnu rěč a kulturu zhubjeja a so do jendźelskorěčneje dominantneje kultury asimiluja (připódla prajene, jendźelšćina NJEJE oficialna hamtska rěč USA). Njeby so ty starosćił(a), byštej-li so twoja rěč a kultura na te wašnje zhubiłoj? W někotrych regionach USA přewjedźechu španisce rěčacy starši měrliwe demonstracije a žadachu sej wjace wuwučowanja španišćiny w šulach, zo bychu swoju kulturu zakitowali. Grafito na wozu podzemskeje železnicy w New Yorku samo namjetowaše: „Mexiscy Američenjo, kotřiž španisce njerěča, njech so na swojich chilijowych bunach zaduša – přeradnicy!“

Budyska piwowa manufaktura swój sortiment wobstajnje z nowymi kreacijemi rozšěrja

Budyšan Tobias Frenzel w swojim předewzaću piwo wari a je za njewšědne ideje znaty. Z najnowšej kreaciju wón wosebje susodnemu městu Kamjencej wulke wjeselo wobradźa.

Radworski wjesnjanosta Wincenc Baberška po 27 lětach słužby nětko na wuměnku

Po dokładnje 27 lětach a 181 dnjach w zastojnstwje je Radworski wjesnjanosta Wincenc Baberška spočatk měsaca na wuměnk šoł. Při tym njebě jemu tele zamołwite zastojnstwo spočatnje do kolebki połožene.

Rodźeny 1958 w Radworju nawukny Wincenc Baberška po wuchodźenju šule powołanje cootechnikarja/mechanizatora za industrijnu produkciju mloka, kaž to tehdy rěkaše. Po dwěmaj lětomaj dźěła w ratarskim drustwje „Bóh njech nas škita“ a po winowatostnej słužbje we wójsku zahaji wón dalokostudij na agrarneho inženjera. Spočatk 80tych sta so ze změnowym nawodu w Radworskim dejnym kombinaće. Wot lěta 1987 skutkowaše jako brigaděr we wonkownym wobłuku a měješe wjacore hródźe na starosći.

W druhej połojcy apryla/spočatk meje 1945 bu Hornja Łužica wot Čerwjeneje armeje a 2. pólskeje armeje wuswobodźena. Někotři serbscy prócowarjo zetkachu so 24. apryla 1945 w Chrósćicach pola Natušec, zo bychu wo znowazałoženju 18. měrca 1937 zakazaneje Domowiny wuradźowali.

Třeći hłowny akter za znowakonstituowanje Domowiny bě Chróšćanski překupc Franc Natuš. 17. februara 1898 jako syn korčmarja rodźeny Kukowčan bě wyšu wobchodnu šulu wopytał, powołanje kucharja nawuknył, a hotelowu fachowu šulu w sakskej stolicy wuchodźiwši we wšelakich němskich městach w swojimaj powołanjomaj dźěłał. Po nawróće do domizny woženi so 1926 z dźowku Hórnikec překupstwa w Chrósćicach, dźěłaše tam jako překupc a přewza wobchodnistwo hač do jeho nahłeje smjerće 27. junija 1950 w Drježdźanach. Pochowany bu w Chrósćicach. Narěč při rowje měješe městožupan župy „Michał Hórnik“ Jan Meškank. Wón mjenowaše přezahe zemrěteho „praweho Serba, doprědkarja a župana a jako tajkeho kubłarja serbskeho ludu“.

Wosebje dźěći, ale tež starši kaž tež serbske zakładne šule móža so na nowy rjad z wroblikom Fridom wjeselić. Dźakowano spisowaćelce Jěwje-Maria Čornakec smě wroblik Frido zaso ze swojimi přećelemi myšku Pip-pip, jěžikom Kałačikom a žabku Šlapku nowy dyrdomdej dožiwić. Za nowowudaćom Ludoweho nakładnistwa Domowiny chowa so šikwana stawiznička „Kak su wroblik Frido a jeho přećeljo jutry zaječka překwapili“.

Směće zaso do zwěrjenca

pjatk, 22. meje 2020 spisane wot:

Po sydom tydźe­njach korony dla je Wojerow­ski zwěrjenc wot 11. meje za­­so wotewrjeny a wje­seli so na wopytowarjow. Tak móžeće tam na přikład wulkeho ­mjedwjedźa wob­kedźbować. Wopyt ­coowa ski­ći wam po napinacych ty­dźe­njach wjele wot­měny a wjesela. ­Tola bjez­ škitnych ­na­prawow tež tam njeń­dźe. Tak dyr­bja wopytowarjo hubu a nós zakrytej měć. Tropowy dom a hrajkanišća wostanu zawrjene.

Dźěćiznak pak přeje wam přiwšěm rjany ­přebytk we Wojerowskim zwě­rjen­cu!

Bianka Šeferowa

Foće: Gernot Menzel

Hońtwu wobkedźbować

pjatk, 22. meje 2020 spisane wot:

Dźak wšelkim tuchwilnym ­škitnym naprawam móžemy we Łužicy zaso wjele rědkich wulkich ptakow wobkedźbować, na přikład worjoły abo čerwjene milany. Runje nětko, hdyž burja prěni raz trawu syku, ptaki po njebju kruža, rozhladujo so za cyrobu.

Sće wy, lube dźěći, w přiro­dźe tež něšto zajimaweho wuhladali?

Bianka Šeferowa

nawěšk

SERBSKE NOWINY podpěruja:

Novi Sad – kulturna stolica Europy

nowostki LND