Hemankarjo maja tuchwilu wulke wužadanja zmištrować

Hermankarstwo je ćežke dźěło. Tule natwarjataj Hildegard a Rudolf Wencelec karusel.Reprodukcije: Alfons Handrik

Spočatk nowembra, a to póndźelu po Worklečanskej kermuši, wottwari tam hermankar Michael Gruhl swój karusel, mějo so po płaćiwych wobzamknjenjach krajneho knježerstwa, po kotrychž bu z tymle dnjom zjawne žiwjenje dale wobmjezowane.

Dźensa 50lětny přewza njeposrědnje po towaršnostnym přewróće před 30 lětami po wšěch Serbach znatu a woblubowanu hermankowu firmu z dźěćacym karuselom a požadanymi płodami ze šokoladowej glazuru „Naschkatze“. W minjenych lětach bě kóžde lěto na něhdźe 30 městnach, na najwšelakorišich swjedźenjach a kermušach, hdźež jenož dźěći njezawjeseli, ale tež jich staršich, dźědow a wowki.

K 75. posmjertninam słownikarja a faraja Jurja Krala

Do lětsa najčasćišo wužiwanych serbskich słowow, kotrež słušachu do toho lědma do wobstatka wšědneje serbšćiny, je nahubnik. Tutón nětko w koronapandemiji často wužiwany substantiw za škit huby a nosa nadeńdźeš hižo we wulkim „Serbsko-němskim słowniku hornjołužiskeje rěče“, kotryž je Maćica Serbska w lětach 1927 do 1931 w Budyskej Donnerhakec ćišćerni zhotowić dała. Zestajer tohole wuznamneho słownika bě farar a słownikar Jurij Kral, kotryž je dźensa před 75 lětami we Worklecach zemrěł.

W serialu pod hesłom „Na serbskich slědach po Praze“ wjedźe Pražan Marek Krawc čitarjow na městnosće w čěskej stolicy, kotrež maja za nas Serbow wulki wuznam. Dźensa: Serbski seminar.

Na Małej stronje strowja nas hižo zdaloka na dróze U Lužického semináře tři nam znate chorhoje – wjetšej Čěskeje a Sakskeje a bohužel wo wjele mjeńša módro-čerwjeno-běła serbska chorhojčka. Stejimy před domom čo. 13, kiž ma za nas Serbow wosebity wuznam. Na skerje njenapadnym baroknym twarjenju wuhladamy při zachodźe tafličku, kotraž nam w serbskej a čěskej rěči zdźěla, zo załožichu tu serbscy studenća 1846 „Serbowku“, prěnje słowjanske towarstwo w Praze, wuznamne za kulturne wuwiće Serbow. Dale čitamy, zo matej tam Společnost přátel Lužice/Towarstwo přećelow Serbow a Hórnikowa knihownja swój domicil.

Serbske kemše jeho wosebje hnuja a jimaja

pjatk, 27. nowembera 2020 spisane wot:

Superintendent Krystof Rummel do zastojnstwa zapokazany

Serbscy ewangelscy wěriwi maja noweho superintendenta. Krystofa Rummela su 31. oktobra we wobłuku swjatočneje Božeje słužby – wotpowědnje wobmjezowanjam koronawirusa dla – w Hodźijskej farskej cyrkwi zapokazali. 47lětny Rummel přewza zastojnstwo dotalneho superintendenta Jana Malinka, kiž bě dźěło 17 lět wukonjał a je so mjeztym na wuměnk podał.

Jedyn z prěnich, kiž móžeše Krystofa Rummela w nowym zastojnstwje witać, bě městopředsyda Serbskeho wosadneho zwjazka Mato Krygaŕ. Wón rjekny: „W mjenje Serbskeho wosadneho zwjazka a Hodźijskeje cyrkwinskeje wosady Was wutrobnje witam. Wjeselimy so jara, zo móžemy dźensa tu w Hodźiju pod wězo wurjadnymi wobstejnosćemi Krystofa Rummela do zastojnstwa serbskeho superintendenta zapokazać. Smy zbožowni, zo njeje nastała dlěša přestawka wakancy dla w tutym za nas jara wažnym zastojnstwje.

„Znowazjednoćenje Němskeje – són a woprawdźitosć“ rěka kapsna kniha z pjera Waltera Leonharda. Rodźeny ­Durinčan je 40 lět we Wětrowskej šamotowni­ dźěłał. Serbske Nowiny wozjewjeja­ jeho trochu wudospołnjene, wot Arnda Zoby a Friedharda Krawca ­z přećelnej­ dowolnosću nakładnistwa DeBehr zeserbšćene dopomnjenki.

1. Na teritoriju pozdźišeje NDR nasta po Druhej swětowej wójnje w aprylu 1946 SED (Zjednoćena socialistiska strona Němskeje) na ćišć Sowjetskeho zwjazka přez nanuzowane zjednoćenje stronow KPD a SPD. W NDR njeběše žanoho samopostajowanja. SPD skomdźi historisku šansu, socialdemokratisce orientowanym sobustawam SED w swojich rjadach perspektiwu skićić. Tysacy pilnych, wobdarjenych a derje wukubłanych nošerjow zamołwitosće buchu diskreditowane. Dźěławych w industriji a ratar­stwje – njerěču tu wo administraciji – su wodźace mocy ze swojim sylnym sobuskutkowanjom wurubili.

Radworske dźěći Katolskeho serbskeho dźěćaceho domu „Alojs Andricki“ mějachu wulke wjeselo, jako swjateho Měrćina na konju wuhladachu. Hačrunjež běše swětło, su swoje latarnje kruće a hordźe w ruce dźerželi. Při cyrkwi pokazachu jim podawiznu wo swjatym Měrćinje, zo bychu jim wuwědomili, kak wažne je druhim w nuzy pomhać. Na to dźěći zhromadnje ze swj. Měrćinom spěwajo w procesionje wokoło cyrkwje ćehnjechu. Z knjezom fararjom podachu so do ćmoweje cyrkwje, zo bychmy so tam pomodlili. Při tym latarnčki rjane swětło wuprudźachu. Na kóncu dźělachu sej całty po přikładźe swjateho Měrćina. Skónčnje ćehnjechu po wsy zaso wróćo do dźěćaceho domu. Tekst a foće: Hańžka Wałdźina

Swjaty Měrćin w Delanach

pjatk, 20. nowembera 2020 spisane wot:

Foće: Jadwiga Nukowa

W    šulach a pěstowarnjach su dźěći minjeny tydźeń stawiznu wo swjatym Měr­ći­nje wobjednawali a wjele zhonili. Tež hdyž lětsa žanoho lampiono­weho ćaha było njeje, běchu wja­core akcije planowane. K tomu słušeše mjez druhim onli­ne-­nyšpor. A wy, lube dźěći, kak sće tónraz dźeń swjateho Měrćina swjećili? Waš Dźěćiznak

Po předstajenju legendy dokoławokoło swjateho Měrćina w Ralbičanskej pěstowarni podachu so dźěći kubłanišća z přewodom swj. Měrćina na konju a z prošerjom spěwajo po wsy. Spontanje pozastachu při tamnišej šuli, pola wobydlerjow a nic naposledk při farskim domje. Na kóždym městnje dóstachu chłóšćenku. Jadwiga Nukowa

Nazymske wjesela na nowym hrajkanišću

pjatk, 20. nowembera 2020 spisane wot:

Rjane nazymske wjedrjo wužiwachu dźěći Witaj skupiny Budyskeje AWO-­pěsto­warnje „Kraj pjerachow“ za wopyt noweho hrajkanišća w Strowot­nej studni. Hober Sprjewnik chowancow hižo wotdaloka witaše. Holcy a hólcy wuspy­ta­chu so na wšelakich nastrojach wulkeho hrajkanišća a mějachu při tym wjele wje­sela. A dokelž je tam telko móžnosćow so zabawjeć, woni zawěsće bórze zaso hobra Sprjewnika wopytaja. Tekst a fota: Stefanie Šramina

Słódku husycu sej dźělili

pjatk, 20. nowembera 2020 spisane wot:

W  e Wor­kle­­čanskej zakład­nej šuli „Michał Hórnik“ swjećeše lětsa kóžda rjadow­nja w swój­skej rumnosći swjateho Měrćina. Tak sydaše za kóždu wulka słódka husyca, a to z Workle­čan­skeje pjekarnje. Husycu z ćěsta su do wjele ­kus­kow rozdźě­lili, tak zo móžeše kóždy słódne pječwo woptać. Holcy a hólcy rjadownje 1/2 su so nad překwapjenku jara wjeselili. Tekst a foto: Jurij Bjeńš

Po wuspěšnym slědźenju wot lěta 1992 do 1995 a wot 2000 hač do dźensnišeho w Budyskim Serbskim instituće poda so jeho wědomostna sobudźěłaćerka Trudla Malinkowa kónc nowembra ­na wuměnk. Alfons Wićaz je so z njej rozmołwjał.

Njebudźe Wam ćežko po wuspěšnym slědźenju so ze Serbskim institutom rozžohnować?

T. Malinkowa: Cyle jednora kročel to za mnje njeje, wšako sym jara rady w instituće dźěłała. Budu slědźersku atmosferu a wuměnu z kolegami parować. Dźiwam so, kak spěšnje su so lěta minyli.

Po studiju stomatologije sće jako zubna lěkarka dźěłała, na ewangelskeho duchowneho so wudała a pjeć dźěći porodźiła. Što je Was pohnuło so spočatk 1990tych lět wěnować přeslědźenju serbskich stawiznow a wupućowanja Serbow do zamórskich krajow?

nawěšk

SERBSKE NOWINY podpěruja:

Novi Sad – kulturna stolica Europy

nowostki LND