Z wotpokazanjom próstwy wo spěchowanje pola „Interreg“ su wobsedźerjo a towarstwo wulku poražku znjesć dyrbjeli. Tola wot toho njedadźa so woni zatrašić a přihotuja tuž hižo nowy projekt. Poražka woznamjenja drje dlijenje projektow, ale na žadyn pad kónc prócowanjow wo zdźerženje pomnika.
Jutry bjez debjenja a wóskowanja jejkow? Za mnohich ludźi we Łužicy je to njepředstajomne. K tomu słuša tež Sigrun Nazdalina.
Oleg bydli a stara so wo swojich šěsć dźěći a małeho wnuka cyle sam. Jeho mandźelska Svetlana je dušinje chora. „Něhdy je so 35lětna wo dźěći starała, mjeztym zo je Oleg dźěłał a tak swójbu zežiwił. Tola jako přińdźe mandźelska do chorownje, dyrbješe Oleg swoje dźěłowe městno wupowědźić a so wotnětka sam wo hladanje dźěći starać“, rysujetaj Angela Popella a Edith Skopi z iniciatiwneje skupiny Křesćanscy starši w Kulowje jeho połoženje. Wot lěta 1994 podpěruje iniciatiwa wobstajnje swójby a samokubłacych w ruskim Pětrohrodźe, tež Olega. Předewšěm jedna so při tym wo chudych, chorych, zbrašenych, zadołženych abo wot domjaceje namocy potrjechenych wobydlerjow. To su ludźo, kotřiž dyrbja ćežke situacije zmištrować.
Sym sedźał w móličkej španiskej korčmičce w měsće San Lorenzo de El Escorial (někak 40 kilometrow daloko wot Madrida) a mój zymski dowol je był runje w połojcy. Běch jenički hósć, kiž je tam sedźał. Wšako wobjedujemy za Španičanow w njezwučenym času. Praju k tomu jenož, zo mjeztym zo my njedźelu w dwanaćich hižo za blidom sedźimy, w Španiskej so w tym času hakle hłowna Boža mša započina. Mějach so runje bědźić z talerjom połnym howjazych žołdkow, włóskeho hrocha, tučneho swinjaceho mjasa, španiskeje paprikoweje kołbaski „chorizo“ a krejneje kołbaski. Bě to Bože wjedźenje, zo běch so rozsudźił, nic w póstnym času prózdninować! To wšo bě začinjene z papriku a na powjerchu płuwachu hoberske woka oliwoweho wolija. Jědź wuběrnje wonješe a skónčnje spjelni so mi mój kulinariski són – runje za tutej jědźu, typiskej Madridskej specialitu, běch so cyły swój dowol žedźił. Howjaze žołdki so mjenujcy dźakowano swojej strukturje w šiji tak łahodnje začuwaja, hdyž je póžěraš.
Loni w nowembrje je awtor přinoška Jan Kral Acorske kupy wopytał. W druhim dźělu rozprawja wón wo kupje Terceira.
Po rjanych dnjach na kupje São Miguel podachmoj so na přichodnu kupu Acorow, na kupu Terceira. Tuta je 400 km² wulka, 29 km dołha a 17,5 km šěroka. Hodźi so potajkim poměrnje derje a w krótkim času z awtom wobjěć. Jednotliwe kupy Acorow docpěć je na wšelakore wašnje móžno. Nimo přewoza z łódźu so pak skerje lětadła wužiwaja. To je spěšniše a druhdy tež přijomniše. Za wariantu z lětadłom maja tu mjeńše propelerowe lětadła typa DHC-8. Po jenož 45 mjeńšinach smój na lětanišću Terceira-Lajes přizemiłoj.
Na kulturnym polu nazhonjamy w Serbach wjele, štož je nam blisko a lubo. Ale tež to, štož je daloko preč, zamóže nas jimać a nam nowe impulsy dawać. Wo tym so w tutej rubrice pisa.
Runje je młoda Berlinska Serbowka Franka Pollexec třeći semester swojeho studija filmowych wědomosćow na Swobodnej uniwersiće w Berlinje zakónčiła. „W studiju zaběramy so jara teoretisce z filmom a dalšimi medijemi. Sym so tuž bórze samostatnje za móžnosćemi rozhladowała, w kotrychž móhła praktiske nazhonjenja na filmiskim polu zběrać“, wona praji.
Kaž to připad chcyše, wuhlada mać Franki loni spočatk lěta artikl w Serbskich Nowinach, w kotrymž přeprošowaše Marketingowa towaršnosć Hornja Łužica-Delnja Šleska (MGO) předewšěm młodostnych na pjećdnjowski filmowy camp do Budyšina. Wobdźělnicy běchu přeprošeni, pod fachowym nawodom a z profesionelnej techniku w małych skupinach krótkofilmy wo temje „Łužica – žiwa krajina w změnje“ stworić. Za to wopytachu w běhu tydźenja wšelake łužiske kónčiny, kiž su wot změny struktury potrjechene, a nahromadźichu sej tam swoje filmiske motiwy.
Danko Handrik je w Serbach derje znaty nowinar, kiž lětsa swoju druhu dźěłowu periodu w Praze jako tamniši korespondent ARD zakónči. Prěnja je so wot lěta 2008 do 2014 wotměła, druha běži wot 2019. Wo jeho wukrajnych dožiwjenjach je so Lukáš Novosad z nim rozmołwjał.
Čehodla jewi so pjeć lět trajaca přestawka w Twojim Praskim skutkowanju?
Beno Budar
SÓN NA LIPOWY ŠTOM
Na mnohich hałzach piły du,
cyle ćicho, cyle mjelčo,
jedyn druhom hałzy rěza,
z kotrychž něhdy rosćechu
dźěd a wowka, štom bě chěža.
Ričerače, fičefače, daledaće
našej rěče wotrězaće,
dušemrěće, zawidźenje,
nasosraće jěrowate,
bladybaće njepopřate...
Ow mój Božo, wodaj jim!
To so kóčce, lěpje dźe
w starej bróžni na hunje.
Na korjenjach hrymzaja
knoty, waki, šnaki,
šwincy, liški, fenki,
rozdźěłaja korjenje
na něme małe žiwjenki ...
A tola mała nadźija,
lědma štó ju widźi:
Ze škałby skały lipa kuka,
do kamjenja korjeń suka,
korjeń ze stareho štoma.
Hač jej hałzy narostu?
(LND 1996, SP, str. 37, B. Budar 3)
Škoda, zo wón hižo mjez nami njeje. Kelko rjanych a lóštnych, ale tež kritiskich basnjow a dalšich literarnych twórbow na polu prozy drje by nam hišće darił. Nad nimi by so čitarstwo składnostnje jeho 80. narodnin wjeseliło, kotrež by wón lětsa 19. měrca docpěł. Tola 8. oktobra 2023 bě basnik, spisowaćel a lawreat Myta Ćišinskeho Beno Budar zemrěł.
Florian Elsner je so za powołanje rozsudźił, kotrež žada sej zmužitosć, zamołwitosć a teamowy duch. Młody muž absolwuje tuchwilu wukubłanje na wohnjoweho mištra w Berlinje.