fota: lea kralec (4), darius budarA kak widźachu to sobuskutkowacy? Marta Hantušec | cellistka: Trochu wobmyslenja mějach na kónč­nych probach, hač so wšitko radźi, dokelž njeběchu naše słuchatka cyle opti­malnje nastajene. Słyšachmy wšitkich druhich bóle hač nas samych, štož je wězo problem. Hrajach jako druha cellistka wosebje niske zwuki, a to dyrbju so sama słyšeć. Te wysoke běchu porno tomu derje słyšeć. Tuž móhło křiwje hić, zo so čisće piska. (Stało pak so to njeje.) Jurij Hantuš | husler: Započinało bě so wšitko hižo srjedź awgusta ze zhromadnymi probami. Po dołhim čakanju dóstachmy skónčnje ­noty. Potom smy so w mjeńšich skupinkach na wustup přihotowali. Wot prě­njeho zetkanja hižo knježeše wulka harmonija. Jeničke wuža­danje běše krótkodobna změna notow.

Naprašowali so su: Maximilian Gruber, Lawrencija Hawšec, Jadwiga Šnajdrec, Jan Bogusz a Milenka Rječcyna

Zwotkel pochadźeja praliny?

pjatk, 03. decembera 2021 spisane wot:
K najwšelakorišim składnosćam, kaž na přikład k narodninam, k dnjej Walentina, k dnjej maćerje atd. darja mnozy swojim lubym kwětki a praliny. Kwětki a šokoloda – to tola ničo wosebiteho a noweho njeje, sej cyle wěsće mysliće. Pralina pak njeje jenož šokoloda. Wona je mjenujcy mała wuměłska twórba, kiž je připadnje nastała. Kónc 17. lět­stotka měješe francoski kral Ludwig XIV., znaty tež jako słónčny kral, ministra, kotryž rěkaše César de Choiseul. Tutón minister měješe zdobom titul zemjana (Adelstitel): hrabja von Plessis-Praslin. Słónčny kral pósła tohole hrabju jako swojeho zastupjerja do Regensburga. Tam dyrbješe wón politiski kongres nawjedować. Tehdy pak njemějachu za zastaranje wobdźělnikow kantinu abo něšto podobne. Štóž je sej to dowolić móhł, přiwjeze sej swojeho kucharja sobu abo přistaji sej nachwilnje jednoho z města, w kotrymž so kongres wotmě. Kuchar, kotrehož měješe za hrabju Plessis-Praslin w Regensburgu warić, běše Němc. Jako chłóšćenku chcyše wón kanděrowane mandle poskićić. Kaž rěka, je so jemu při tym małe njezbožo stało.
Dubrjenske bahno

Foće: Diana Fryčec-GrimmigowaSrjedź nowembra podachmy so my, 6. lětnik Ralbičanskeje wyšeje šule, z kolesom k Dubrjenskemu bahnu. Naša prěnja stacija běše kroma bahna pola Dubrjenka. Po puću wi­dźach­my dźiwje swinjo. Zastachmy při městnosći, hdźež steješe w prje­dawšich časach tak mjenowany Pasternakowy młyn. Wu­čer na wuměnku, knjez Mič, běše nas wěcywustojny přewodnik. Smalachmy k dalšemu młynej, kotryž Šołćikec młyn rěka a hišće na swojim starym městnje steji. Tam wobhladachmy sej wulke młynske koło a zhonichmy, zo woda, kotraž něhdy młyn­ske koło ćěrješe, dźensa do Kulowskeje lěsneje kupjele běži. Bahno je wosebity žiwjenski rum, hdźež je póda mjechka kaž błóto. Tuž jenož horstka žiwochow tu přežiwi. Knjez Mič pokaza nam městno, hdźež móžeš kij bjez problema dwaj metraj hłu­boko do zemje tyknyć. Swojoraznosće pódy dla chowa so tež w Du­brjenskim bahnje ta abo tamna zajimawa stawizna. Něhdyši Ralbičanski wučer powědaše nam na přikład wo rubjež­niku a jeho­ zhubjenym hrodźe, čehož městnosć je hišće dźensa poklata.

Z akwarelemi so zaběrali

pjatk, 03. decembera 2021 spisane wot:
Foto: Katrin Wokowa
Dźěći Chróšćanskeho horta mějachu w druhim tydźenju nazymskich prózdnin składnosć, pod nawodom wuměłca knjeza Sterna so na polu molowanja akwarelow kreatiwnje wuspytać. Wše­lake wašnja tajkeho molowanja je knjez Stern dźěćom posrědkował, a tak na­sta wjele rjanych dopomnjenkow na prózd­ninski čas w horće. Projekt spě­chował bě kulturny rum Hornja Łužica-Delnja Šleska – wotrjad kulturne kubłanje. Katrin Wokowa

Wuspěšna 147. schadźowanka

pjatk, 26. nowembera 2021 spisane wot:

Serbscy šulerjo a studenća šćipaty program přihladowarjam před ličakom zestajeli

Dołho smy łakali a na rozsud Załožby za serbski lud čakali, hač so schadźowanka lětsa znowa w syći wotměje. Něšto dnjow do swjatočnosće zamołwići informowachu: haj, schadźowanka budźe online. Dokelž njebě lońši program přez platformu edudip techniskich wušparanjow dla tak derje fungował, su sej organizatorojo lětsa něšto nowe wumyslili. Studentow a šulerjow, kotřiž chcychu na programje sobu skutkować a wotpowědowachu prawidłu 2G, su sej do Budyskeje měšćanskeje hale „Króna“ přeprosyli, zo móhli tam swoje programowe dypki live na jewišću přednjesć.

W husacym rjedźe do Rakec

pjatk, 26. nowembera 2021 spisane wot:

W předewzaću Eskildsen maja cyłe lěto z husycami činić. Nětko móža so zajimcy wobdźělić na Rakečanskich husacych wikach, kotrež hač do 22. hodownika přewjeduja.

„Naše libjata (Gössel) su sej runje wusnyli“, so Andrea Lau smějkota a praji, „ně, do husacych chlěwow nětko wjace njemóžemy. Tam popołdnju w dwěmaj swěcu hasnjemy.“ Přiwšěm móžeš na Rakečanskich husacych wikach předewzaća Eskildsen tzwr žiwe husy widźeć. Na zahrodźe, njedaloko zachoda do předawanišća, so pjeć sněhběłych husycow pase. „Hdyž wopytowarjo chcedźa, smědźa je tež picować“, měni nawodnica stejnišća na Hermančanskej dróze. Na tymle nowemberskim dnju njeje nawal ludźi runje wulki, byrnjež tam stan derje wutepjeny był. Čim bóle so hody bliža, tajke je nazhonjenje wuhotowarjow wikow, ćim wjace ludźi na plahowanišćo husow dochadźa.

700 kilogramow kału

Rentnar a što potom – wuměnkarsku swobodu wužiwać abo wužadanje přiwzać (34)

Štóž chce so přeswědčić, zo móžeš so we wuměnkarskej starobje cyle rozdźělnym, zmysłapołnym a wužitnym činitosćam wěnować, njech so do Jawory poda. Tam bydli w rjenje hladanym domje napře­ćo wjesnej kapałce 72lětny, stajnje přećelny a pomocliwy Wolfgang Brühl.

Wolfgang Brühl narodźi so tři štwórć lěta do załoženja NDR. Ženje njeje so z ideo­logiju nowozałoženeho němskeho stata identifikował. Přiwšěm su jeho te­hdyše politiske wuměnjenja formowali a k sprawnemu hospodar­skemu nastajenju pohnuwali, pilnje dźěłać a ideje rodźić. Derje dopomina so wón hišće na prěnje šulske lěto we Worklecach, hdyž mějachu wučerku w narodnej drasće Marju­ Rječcynu. Wona bě sotra zbóžnoprajeneho Alojsa Andrickeho. Wuchodźiwši 10. lětnik nawukny powołanje awto­mechanikarja w Halštrowskej firmje Mierisch. A wot toho časa znaje kóždy, tež najmjeń­ši dźělčk legendarneho jězdźidła NDRskeho časa – Trabanta.

Štyri tydźenje do hód započina so najpokojniši čas cyłeho lěta – adwent. Słowo ­adwent pochadźa z łaćonskeho słowa „Adventus“, štož woznamjenja wočakowanje abo přichad, přihot na narod Jězusa. Kónc 5. lětstotka postajichu štyri tydźenje ­trajacy adwentny čas, nic pak swojowólnje. Wón symbolizuje wěru z časa srjedźowěka, hdźež dyrbjachu ludźo štyri tydźenje na přichad Zbóžnika čakać. Poprawom bě tónle čas jako posćenje mysleny. Přikład za to bě čas do jutrow, w kotrymž sej ­ wěriwi chwile za rozpominanje bjeru. W běhu lět pak wuwi so adwent k časej wočakowanja, při čimž ludźo wjele swjeća. Tak wopytuja hodowne wiki, pjeku po­prjančki a wobstaruja dary za swojich lubych. W tymle času sej tohorunja bydlenja rjenje wupyšimy. Někotre nałožki a tradicije kaž tež jednore ideje adwentneje a hodowneje pychi tu rady trochu rozłožuju.

Dohodowne wobswětlenje

Potajnstwo sydom serbskich kralow

pjatk, 26. nowembera 2021 spisane wot:

Njedawno zetka so něhdźe dwaceći za­jim­cow w Bělše­cach, zo bychu sej po tam­ni­šim kralowskim puću „Po­tajn­stwo sydom serb­skich kra­low“ wot­kryli. Na přez­pól­nu hru bě motiwa­tor za serb­sku rěč a kulturu tych pře­pro­sył, kotřiž chcedźa so ze serb­skej rě­ču a kulturu zaběrać. Tak po­da­chu so ludźo z Malešec, Budyši­na a Wotrowa na ně­hdźe štyri kilo­­metry dołhi puć. Pytajo skulp­tu­ry kralow namakachu při nich scho­wa­ne pokiwy k pokładej. Myto za dorosćenych bě wopyt klětušeje inscenacije Něm­sko-Serbskeho ludoweho dźiwadła „Małe wam­piry“. Myto za dźěći a jich wjeselo nad nim widźiće tu na wobrazu.

Tekst a foto: Lucian Kaulfürst

nawěšk

  • SERBSKE NOWINY – Wědźeć, što so stawa! –

Ze swjedźenskim kóncom tydźenja su njedawno w Slepom 9. mjezynarodny festiwal dudakow a zdobom 750. róčnicu wobstaća wsy hódnje woswjećili. Jako mały přikusk k rozprawnistwu podawamy zajimowanym čitarjam SN-o

nowostki LND