Na castingu w Chrósćicach byli

pjatk, 25. měrca 2022 spisane wot:
Fota: Maćij Bulank

Móžeš spěwać? Nó wězo! Kóždy móže spěwać! To njewěriš? Pospytaj tola raz: lalalalalalalalala. A nětko zynk wyše. A hišće jedyn ... Je to wysoko abo hłu­boko klinčało? Je kóždy zynk prawje słyšeć był? Wšo­jedne: Sy spěwał abo spěwała! A tak bě to tež na castingu w Chró­sćicach. Měrćin Wec­lich je za klawěrom sedźał a prajił: „Pój, njeboj so, a nětko spě­waj.“ A hižo tasty klawěra a hłosy klinčachu – a wšitcy su spěwali.

Za musical Milenka Rječcyna Haj, na farje w Chrósćicach tam njedawno ja zasłyšach raz nisko a raz wysoko dźěći spěwać – nic pak napřemo. Hólčec wulki hłuboko zynči, holčka mała zaso swětle brinči k zynkej klawěra spěwaja z wujom Měrćinom – lalalala. Bórze, to nětk jasne je, steja wšitcy na jewišću a we swětle. Zhromadnje póńdźemy do „Jednoty“ na musical serbski nabožny.

Małej ruce, wulki přichod!

pjatk, 25. měrca 2022 spisane wot:

Na cyłozwjazkowym wubě­dźo­­wanju pěstowarnjow pod hesłom „Małej ruce, wulki přichod“ su so njedawno tež chowancy Budyskeje pěsto­warnje „Kraj pjerachow“ wob­dźělili. Dźěći w starobje třoch do šěsć lět maja so z rje­mjeslni­stwom zeznajomić, fa­chowcam při­hladować a same to a tamne wu­spy­tać. Dokelž njemóžachu pandemije dla do dźěłar­njow rjemjeslnikow hić, su zamołwići projekta rje­mjeslniskeje komory dźě­łarnju w kubłanišćach přiho­towali. A kaž na wobra­zach wi­dźiće, běchu dźěći jara wu­spěšne, při čimž nastachu wšelake kreatiw­ne wu­­dźěłki. Tekst a foće: Stefanie Šramina

Super zymske prózdniny!

pjatk, 25. měrca 2022 spisane wot:
W druhim tydźenju zymskich prózdnin wopyta Xenja Markec ze swojimaj sotromaj Sonju a Tanju kmótru-ćetu Katrin w Budyšinje. W Centeru na Žitnych wikach dachu sej wone słódny lód zesłodźeć. Rysowanka: Xenja Markec

Sće měli tež tak rjane dožiwjenja kaž šulerjo 2. lětnika Serbskeje zakładneje šule „Jurij Chěžka“ w Chrósćicach? Hólcy a holcy su we wučbje serbšćiny napisali, hdźe su w zymskich prózdninach byli a što su dožiwili. Nětko pak sami čitajće. Marija Wjenkowa

W zymskich prózd­ninach poby Milan ­Ku­baš ze swójbnymi w Moritz­bur­gu a wob­hlada sej tam wusta­jeń­cu rohiznow. W hońt­wjer­skim hrodźe wisa něhdźe 250 rohiznow, kotrež su 260 do 400 lět stare. Foto: Bianka Kubašec

Do wětřika zdute

pjatk, 18. měrca 2022 spisane wot:

W tutej kolum­nje powěda šěsć redakciji SN znatych mjezy­narodnych awtorow, wotměnjacy so pod pseudonymom „prof. Wink“, jónu wob měsac wo swojich nazhonjenjach a dožiwjenjach we wobłuku zetkanja kulturow, identitow, rěčow a narodnych mjeńšin.

Slepa ćma prof. Winka wobdawa. Wójna je zaso tu. Wójna je hewak přeco tam wonka, nětko pak bliska domiznje. Je w předzahrodce a prosy wo zastup. Sym žona, kotraž je sama doma, a cuzy muž wo durje kłapa, prošo wo pomoc. Daš jemu zastupić, byrnjež nutřkowna sirena wuła, abo wotpokazaš njewinowateho muža, kiž zadwělowany pomoc trjeba?

Wo wójnskej politice a wójnskich kóštach bu tójšto pisane. Njemóžu ničo dodać, jenož to, zo prof. Wink njeje ženje žiwa była bjez wójny – bjez spominanja na nju abo hrožaceje wójny dla. Zwučowachmy w zakładnej šuli błaznu škitnu naprawu „duck and cover“ – kaž bychu nas šulske ławki wobchowali přećiwo wjećbje za 18 atomowych raketow typa Titan II, wobdawacych moje domizniske město. Dopominam so, kak bě mje naš nan nowiny čitać wučił. Zakopolich so přez słowo a prašach so: „Što je genocid?“

Wažny nadawk wědu dale dać

pjatk, 18. měrca 2022 spisane wot:

Interview z rěčespytnicu Serbskeho instituta dr. Sonju Wölkowej

Kónc měrca rozžohnuje so dr. habil. Sonja Wölkowa ze Serbskim institutom a poda so na wuměnk. Cordula Ratajczakowa je so z 1956 rodźenej, w Lipsku a Budyšinje wotrostłej wědomostnej sobudźěłaćerku na Centralnym instituće za rěčespyt Akademije wědomosćow NDR w Berlinje a Lipšćanskim Instituće za sorabistiku kaž tež wjelelětnej wotrjadnicu za rěčespyt SI a něhdyšej šefredaktorku časopisa Lětopis rozmołwjała.

Wam njejstaj staršej jeno serbšćinu, ale tež žiłku za rěčespyt do kolebki połožiłoj?

S. Wölkowa: Zdźědźiła sym ju po našim nanje, dr. Fridźe Michałku. Hižo naš dźěd Maks Michałk bě wučer a skutkowaše na Serbskim wučerskim wustawje. Naš nan měješe pisanske blido w bydlenskej stwě. To smy ze sotromaj widźeli a druhdy tež čušlili, što tam leži. Markantne běchu jeho kontakty k wědomostnym wukrajnym kolegam.

W serbskej literaturje chowaja so mnohe drohoćinki, na kotrež znowa skedźbnić je trjeba, zo njebychu so pozabyli. Wotpowědne impulsy chce awtorka serbskim čitarjam a čitarkam z nowym rjadom „Znowa čitała“ dawać.

Srjedź 60tych lět dóstach knihu „Michał wjedźe Mopla do cuzby“. Ze zahoritosću sej ju přečitach. W 44 krótkich epizodach předstaja awtor Jurij Kubaš-Worklečan žiwjenje hłowneho rjeka Michała Rjeka wot poroda w lěće 1901 hač do 1915, jako Michał šulu wuchodźi. Njedawno sej knihu znowa přečitach, a wona so mi zaso zalubi. Čehodla?

Rozmołwa z wědomostnikom dr. Oleksandrom Čertenkom

Što wěmy wo Ukrainje? Wo tamnišich identitach a rěčach, wo kulturje a literaturje? Cordula Ratajczakowa a Bosćan Nawka staj so z literarnym wědomostnikom dr. Oleksandrom Čertenkom rozmołwjałoj. W Kijewje rodźeny wukubłany germanist a anglist je na tamnišim Šewčenkowym Instituće za literaturu Narodneje akademije wědomosćow Ukrainy skutkował a so wot lěta 2015 w Berlinje wuchodoeuropskim studijam wěnował. Wot 2019 skutkuje jako wědomostny sobudźěłaćer na Instituće za slawistiku Justusa Liebigo­weje uniwersity w Gießenje.

Kak so Wam runje wjedźe?

Nowaj hosćencarjej mataj plany a ideje

pjatk, 11. měrca 2022 spisane wot:

Zajimawe stawizny Sokolnika – woblubowaneho areala wočerstwjenja a sportowanja

Wot lětušeho 1. januara ma hosćenc na horje Sokolnik (Valtenberg), – wona je z 587 metrami najwyša našich Łužiskich horow, noweho wobhospodarjerja. To staj najenkaj – mandźelskaj Vanessa a Romano Porsche. Tale hora a jeje wokolina přiwabjatej w kóždym počasu wjele wopytowarjow, předewšěm pućowacych a sportowcow. Hórski hosćenc ma wotydźenja, nimo póndźele a štwórtka, stajnje wot 10 hodź. wote­wrjeny. W nim su nětko swjedźenje, narodniny kaž tež kwasy, móžne. Wjazońčanska gmejna je na horje tohorunja mału hórsku kapałku za bórzomne Bože słužby natwarić dała. Hosćo móža tak po kemšach w hosćencu pojěsć. Pućowarjo abo sportowcy, kotřiž su zwonka słužbneho časa na horje, móža znajmjeńša něšto pić, hosćencarka praji. „Mamy kasu dowěry, tak zo steja stajnje napoje při hosćencu, tež na wotpočnych dnjach.“

Pola čitarjow w dobrych rukach

pjatk, 11. měrca 2022 spisane wot:

Ze serbskim wječornikom před 30 lětami roznošowanska syć LND nastała

Nawječor hišće raz aktualnu nowinu w kašćiku měć, je za abonentki a abonentow Serbskich Nowin přijomna zwučenosć. Minjeny tydźeń 2. měrca bě tomu 30 lět, zo je Ludowe nakładnistwo Domowina započało ze swójskej roznošowanskej syću dźěłać. Tehdy, róžowu póndźelu 1992, bě wony dźeń, na kotrymž dyrbjachu so dobre štwórć lěto trajace wobšěrne přihoty prěni raz w praksy wupruwować. To wožachu awta Wenclec spediciskeje firmy z Radworja nowinu k wjesnym roznošowarkam a roznošowarjam. Ći w Budyšinje su sej swój pakćik w tehdyšej Serbskej ćišćerni na Hornčerskej wote­wzali.

Sćěh towaršnostneho přewróta

Milan Hrabal ma čas pandemije za dwumjezwočny, předewšěm, hdyž na to mysli, w kotrej měrje je zjawnje dźěłać móhł. Na jednym boku wšak su mnohe, w minjenymaj lětomaj připowědźene čitanja wupadnyli. Na tamnym boku su digitalne formaty pisane słowo ćim bóle šěrili. Tak je čěski PEN-klub na YouTube čitanja awtorow šěrił. Dźakowano Towarstwu přećelow Serbow (SPL) čitaše sławny čěski dźiwadźelnik Jaromír Meduna z knihi Jurja Brězana „Geschichten vom Wasser“, kotruž běštaj Milan Hrabal a Ilona Martinovská přełožiłoj. Z ilustracijemi Isy Bryccyneje su „Příběhy o vodě“ w susodnym kraju dosć wulki zajim žnjeli.

SPL je w interneće swojim čłonam składnosć dało so prezentować, tak je tam tež Milan Hrabal čitał. „Wosebje wabjace pak bě čitanje na streamje Radio Zett w Žitawje“, čěski basnik a přećel Serbow powěda, „tam sym mjez pjeć serbskimi basnjerkami a basnikami swoje čěske přełožki jich basnjow čitał. Iniciatiwa to Benedikta Dyrlicha a Andreasa Hermanna.“ Załožba za serbski lud je projekt podpěrała. Wusyłanja su zajimcam w cloudowym archiwje Radija Zett přistupne.

nawěšk

nowostki LND