Dźěłapołne žiwjenje na dobro wobydlerjow namaka dźensa nowu ...
Na zakładnej šuli w Nowej Wsy rozžohnuje so dźensa wjelelětna šulska nawodnica Karin Weiß po wjace hač 40 powołanskich lětach na wuměnk. Wona je kubłanišćo wot jeho załoženja w lěće 1992 nawjedowała.
Karin Weiß je w Nowej Wsy nad Sprjewju wotrostła, hdźež 63lětna dźensa tež bydli. Wona je wot 1. do 10. lětnika w ródnej wsy do šule chodźiła, štož běše tehdy polytechniska wyša šula. Za nju běše jasne, zo chce so z wučerku stać. Tuž je wona štyri lěta na wučerskim wustawje w Choćebuzu studowała. Ze zakónčenjom běše wona wučerka za šulerjow wot 1. do 4. lětnika. Za čas NDR njemóžachu sej nowi wučerjo wupytać, hdźe chcedźa wuwučować. To stat postajowaše a tuž wuwučowaše Karin Weiß prěnich pjeć lět w Gubinje a Wojerecach. 1988 pak bě w šuli w Nowej Wsy městno swobodne a tuž so wona do domizny nawróći. Po babyjowym lěće 1991 slědowaše nowy zazběh do powołanskeho žiwjenja, bórze na to bu za šulsku nawodnicu pomjenowana, přetož 1992 sta so z POS zakładna a wyša šula po zakonju Zwjazkoweje republiki Němskeje.
Serbja dale wo swobodu wojowachu
Serbske powójnske hibanje před 80 lětami – 2. dźěl
Před 80 lětami bě Hornja Łužica mjez Budyšinom a Kamjencom krawne bitwišćo – wuraz „Dolina smjerće“ na to dopomina. Loni je Benedikt Cyž wo tym přinošk z třoch dźělow za Předźenak napisał. Tónkróć wěnuje so wón serbskemu powójnskemu hibanju před 80 lětami. Hibanje docpě swój wjeršk 27. januara 1946 z wólbu do Łužisko-serbskeho narodneho wuběrka, štož běše poprawny legitimowany politiski gremij w Hornjej Łužicy. Wuběrk bu wot Łužisko-serbskeje narodneje rady (ŁSNR) nawjedowany. Za čas NDR je so tuta doba mjenje abo bóle zamjelčała.
Dalše serbske iniciatiwy
W Sakskej je so 1. septembra 1945 nowe šulske lěto zahajiło. Wuskutki 12lětneje germanizacije běchu w serbskich šulach pytnyć. Wučerjo pobrachowachu. Z Łužicy wuhnaći wučerjo a duchowni so drje domoj nawróćichu, ale to njedosahaše, Někotři wučerjo njesmědźachu přisłušnosće w stronje NSDAP dla wuwučować. Tohodla bu 9. septembra prěni serbski kurs za nowowučerjow w Radworskim hrodźe zarjadowany.
Šlezičenjo nochcedźa kaž Serbja być
Rozmołwa z reporterom Zbigniewom Rokitom wo hornjošleskej identiće, wo sporće a koparskich mišterstwach mjeńšinow
Pólski … pardon, šleski nowinar a reporter Zbigniew Rokita je w Pólskej znaty awtor knihow wo Šleskej, kotryž čitarjam wujasnjeć spyta, zo so w Pólskej aktualnje hornjošleska rewolucija identity wotměwa. Loni su Rokitu tež Češa zeznali, wšako stej w čěskim přełožku dwě jeho knize wušłoj. Jedna je wo nowych pólskich powójnskich teritorijach, štož je tež wuchodna Łužica. Druha jedna wo zwjazanosći socialistiskeje politiki z bulowym sportom. Dokelž so wopisowanje awtora de facto z něhdyšej serbskej a němskej kónčinu, mjeńšinowej identitu a prašenjemi wokoło tuchwilneje pólskeje mjeńšinoweje politiki zaběra, měnimy, zo so hodźi, tutoho reportera Serbam předstajić. Lukáš Novosad je so z nim rozmołwjał.
Do naju rozmołwy sće mje překwapił, hdyž sće so za to zajimował, kak je koparski klub Baník Ostrava z čěskeje Šleskeje hrał. Za njón so mjenujcy jako Polak z Katowic zajimujeće. Kak tomu?
Doma a druhdźe (1): Mój dźiwny jubilej
Na kulturnym polu nazhonjamy w Serbach wjele, štož je nam blisko a lubo. Ale tež to, štož je daloko preč, zamóže nas jimać a nam nowe impulsy dawać. Wo tym budźe so w tutej rubrice pisać.
W tutych dnjach myslu husćišo na njewšědnu wosobinsku róčnicu. Spominam na nju bóle zaćichim, hačrunjež sym sej wěsta, zo su přede mnu tež druzy, młódši, hižo na nju myslili a po mni budu to dalši, starši ludźo, činić. Kóždy, kóžda ma swój wosebity datum. Wo čo dźe? Spočatk februara budźe tomu 35 lět, štyri měsacy a něšto dnjow, zo sym so staćanka Zwjazkoweje republiki Němska stała. A runje tak dołho běch do toho w Němskej demokratiskej republice žiwa. Z tajkej cezuru njejsym ženje ličiła. Je to składnosć za bilancu? Haj, za mnje na kóždy pad.
Čestnohamtske dźěło Kulowčance nutřkowna potrjeba
Jakubetzowy wustaw wosrjedź Kulowa njedaloko tamnišeho torhošća je kruta adresa, hdyž dźe wo kulturne, wólnočasne a dalekubłanske poskitki w regionje. Towarstwo Zjednoćeni za Kulow ma tu swoje doma.
Nimo swójskich projektow, kotrež towarstwo tu za wobdźělnikow w kóždej starobje poskićuje, stara so wone wo zdźerženje a ponowjenje domu, wo přenajeće rumnosćow. Sobudźěłaćerjo towarstwa poradźuja ludźi w zwisku z organizowanjom zarjadowanjow abo pomhaja při požadanju wo spěchowanske srědki za planowane projekty. W naposledk mjenowanej naležnosći je kompetentna Theresia Kliemankowa, jedna ze sydom čłonow předsydstwa towarstwa. Dohromady ma towarstwo cyłych 60 čłonow.
Memorandum Serbow kedźbnosć zbudźił
Serbske powójnske hibanje před 80 lětami – 1. dźěl
Před 80 lětami bě Hornja Łužica mjez Budyšinom a Kamjencom krawne bitwišćo – wuraz „Dolina smjerće“ na to dopomina. Loni je Benedikt Cyž wo tym přinošk z třoch dźělow za Předźenak napisał. Tónkróć wěnuje so wón serbskemu powójnskemu hibanju před 80 lětami. Hibanje docpě swój wjeršk 27. januara 1946 z wólbu do Łužisko-serbskeho narodneho wuběrka, štož běše poprawny legitimowany politiski gremij w Hornjej Łužicy. Wuběrk bu wot Narodneje rady nawjedowany. Za čas NDR bě tuta doba mjenje abo bóle zamjelčana.
Lěto 1945 – pěši z Dachauwa do Prahi
Pisanjejako wentil ...
studuje w Erfurće teologiju
Johanna Hadankec, 20 lět
1
Wobdźělich so w šuli na Spoken-Word-workshopje, kotryž je Jessy James LaFleur přewjedła. Pozdźišo běch na Spoken-Word-turje po Łužicy pódla. Jónu je so mje Pia Šnajdrec potom prašała, hač bych zajim měła na Spoken-Word-projekće sobu skutkować – a sym připrajiła.
2
Za mnje je spoken word wuměłska forma zwuraznjenja za hłuboko sahace emocije a mysle. Mam rady sej ze słowami a rěčnymi wobrotami hrajkać a mysle formulować, kotrež přeco wótře njewuprajam.
3
Husto mam inspiraciju z wěcow, kotrež su wšědny dźeń prezentne, ale so přeco wotewrjenje njenarěča – skerje temy, kotrež podwědomje zaznawam. To móža towaršnostne temy być, ale wězo tež jara wosobinske dožiwjenja.
4
Hdyž mam mysličku, ju hnydom napišu. Husto nastawa při tym najprjedy hruby tekst. Rěčne a stilistiske nadrobnosće potom pozdźišo k tomu přińdu a wuwiwaja so hakle w běhu předźěłanja.
5
Taizé w Parisu 2025Njedźelu, 28. hodownika 2025, poda so 48 ...
Njedźelu, 28. hodownika 2025, poda so 48 młodostnych
z Drježdźansko-Mišnjanskeho biskopstwa do Parisa na tak mjenowane europske Taizéske modlenje. Referent biskopstwa Clemens Kannengießer postrowi nas putnikow na Drježdźanskim hłownym dwórnišću. Dypkownje wotjědźechmy z ćahom přez Frankfurt nad Mohanom, hdźež so zbytni putnicy z młodźinskim referentom Stefanom Plattnerom z Lipska přidružichu. Na dołhej jězbje z ćahom mějachmy dosć chwile, so mjez sobu bliže zeznać a hry hrać.
Chětro pozdźe a tuž tež mučni sej do Parisa dojědźechmy. Tam nam pomocnicy w centralnym přizjewjenskim zarjedźe Taizé organizatoriske informacije zdźělichu. Kóždy wobdźělnik měješe nóclěh a hłowny přebytk pola hóstneje swójby. To so mi wosobinsce jara lubješe. Tak dóstach nic jenož turistiski dohlad do mi dotal njeznateho kraja a města.
Lěto ...
zestajała Marka Cyžowa
JANUAR
3. januara: W Serbskich Nowinach wopominaja njewšědnje wobdarjeneho stawiznarja a chronista dr. Erharda Hartstocka, kiž je 30. nowembra 2024 zemrěł. Rodźeny 1939, bě wuznamny slědźer wo serbskich a łužiskich stawiznach. Po studiju na Lipšćanskej uniwersiće promowowaše 1969 a skutkowaše wjele lět w archiwnistwje, mjez druhim jako nawoda Budyskeho statneho filialneho archiwa a w Sakskim statnym archiwje Drježdźany. Z jeho smjerću zhubi Łužica wusahowaceho stawiznarja a zachowarja regionalnych stawiznow.
4. januara: Z nowolětnym koncertom we wupředatym hosćencu „Meja“ w Radworju zahaji chór Meja swoje swjedźenske lěto k 130lětnemu jubilejej. Předstaji wot něhdyšeho nawody chóra Jurja Winarja zestajany, najskerje dotal hišće ženje njezaspěwany program „Pilnje dźěłaj, wjes’le spěwaj“. Pokazku ze spěwanjom, instrumentami a lóštnej moderaciju chcedźa na dalšich městnach poskićeć. (ZSSW)
