Premjera so radźiła

póndźela, 07. oktobera 2019 spisane wot:
Ně, kónctydźenska domchowanka w Čornochołmčanskim Krabatowym młynje njebě wězo žana premjera. Ju su tež hižo minjene lěta swjećili. Předwčerawšim a wčera­ pak bě tam we wobłuku kulturneho programa telko serbskeho kaž najskerje hišće ženje do toho. A to nic jeno ze serbskej narodnej drastu, ale tež ze serbskej rěču. Ta bě w moderaciji runje tak słyšeć kaž w programach jednotliwych kulturnych ćělesow. To je předewšěm zasłužba noweje sobudźěłaćerki Krabatoweho młyna Marki Suchec. Wona bě za program hłownje zamołwita. Žnjowodźakny swjedźeń bě jeje prěnje wulke zarjadowanje, kotrež je sobu organizowała, a tuž směm z prawom twjerdźić, zo bě takrjec jeje premjera wulce poradźena. Wuskutk toho bě, zo sy mjez wopytowarjemi­ tójšto Serbow z Chrósćic, Róžanta, Koslowa a druhdźe­ wuhladał. Směmy potajkim na přichodne zarjadowanja w Čornym Chołmcu wćipni być. Marian Wjeńka

Hrabje twarili a kosu klepali

póndźela, 07. oktobera 2019 spisane wot:

Žnjowodźakny swjedźeń w Krabatowym młynje wjele wotměny skićił

Čorny Chołmc (SN/MWj). Žnjowodźakny swjedźeń w Čornochołmčanskim Krabatowym młynje su minjeny kónc tydźenja hnydom dwaj dnjej wotměli. A tej njemóhłoj rozdźělnišej być. Mjeztym zo so sobotu bjez přestawki dešćowaše, njebě njedźelu jeno suche, ale k tomu tež słónčne. Bjez dźiwa, zo bě jednaćel Tobias Čižik wčera popołdnju přewšo spokojom, zo je telko ludźi přichwatało. Dohromady zličichu wčera a předwčera­wšim něhdźe 2 500 wopytowarjow. Z awtowych značkow bě wučitać, zo njeběchu zajimcy jeno z Budyskich, Kamjenskich a Wojerowskich kónčin přijěli, ale runje tak z Grodka, Drježdźan a Choćebuza.

Lipowe łopješko rjany symbol

póndźela, 07. oktobera 2019 spisane wot:

Budyšin (CS/SN). Wulke wjeselo knježeše njedawno w spěchowanskej šuli za duchownje zbrašenych w Budyskej Strowotnej studni. Dźeń do 3. oktobra spožčichu jej mjeno „Lipowa šula“. Mjez druhim witachu tam zapósłanca Sakskeho krajneho sejma Marka Šimana (CDU), kiž bě so hižo spočatk 1990tych lět sobu za to zasadźał, zo móžeše zarjadnišćo z baraki na Židowje do noweho domicila w Strowotnej studni přećahnyć. Nowu taflu z mjenom wotkryštaj nětko šulska nawodnica Gundula Rabold a prěni přirjadnik krajneho rady Udo Wićaz (CDU) jako zastupjer wokrjesa, nošerja kubłanišća.

Wo mjenje za šulu běchu do toho dlěši čas diskutowali. Namjetowane běchu mjez druhim „Šula při wobkruhu Strowotna studnja“ a mjena wuznamnych wosobinow. Pregnantnemu mjenu „Lipowa šula“ pak su šulerjo, pedagogojo a starši skónčnje přihłosowali, wobkrućejo to mjez druhim tak, zo na šulskim dworje hižo wjacore lipy rostu. Nimo toho ma lipowe łopješko formu wutroby jako symbol za to, zo rozumi so spěchowanska šula jako kubłanišćo z wutrobu.

Tydźeń dušineje strowoty

póndźela, 07. oktobera 2019 spisane wot:

Běła Woda (AK/SN). Město Běła Woda wobdźěla so na cyłoněmskim tydźenju dušineje strowoty. K tomu přeprošuje socialna syć Łužica přichodne dny wšitkich zajimcow, zdźěli sobudźěłaćerka syće Romy Ganer. „Wot 7. do 11. oktobra mam cyłkownje 15 zarjadowanjow planowanych“, wona wuwjedźe a podšmórny, „nimale kóždy třeći čłowjek ćerpi w běhu swojeho žiwjenja na psychisku chorosć. Něhdźe 17 procentow wšitkich dnjow chorosće přistajenych ma tajke schorjenje za zakład.“

Dušine schorjenja přiběraja. W reporće lěta 2014 su zawodne chorobne kasy zwěsćili, zo ležeše chorobny staw nastupajo tajke chorosće w Zhorjelskim wo­krjesu z něhdźe dwěmaj dnjomaj pod cyłoněmskim přerězkom. Mjeztym je ličba schorjenjow na dwaj dnjej nad cyłoněmski přerězk stupała. „To je jasny indic, zo dyrbimy so hišće bóle wo rozswětlenje a prewenciju prócować“, rjekny Ganer. Tohodla přewjeduja tež w Běłej Wodźe cyłoněmski tydźeń dušineje strowoty, za kotryž je zwjazkowy strowotniski minister Jens Spahn (CDU) patronat přewzał. Zarjadowanja wěnuja so přede­wšěm strowemu zežiwjenju, pohibo­wanju a technikam prewencije.

Přihotuja słódny zymski liker

póndźela, 07. oktobera 2019 spisane wot:
Wosebje požadane w klóšterskim wobchodźe w Pančicach-Kukowje su wudźěłki klóšterskich sotrow. Rady a wěcywustojnje pućowacych a dalšich Karina Čižankowa posłužuje a jim klóšterske likery, wolije, z ruku debjene swěčki a wjele dalšich produktow poruča. Rady kupuja ludźo tež žohnowanske hrónčka w serbskej rěči, kotrež sej na durje připrawjeja. „Někotři pućowacy wosebje tohodla sem přichadźeja, zo bychu sej klóšterski liker sobu domoj wzali“, wuswětla sotra Marie-Laetitia. Wona mjenujcy receptury hłownje sobu zestaja. Tuchwilu přihotuje wosebity liker, „klóštersku zymsku slowku“, kotryž chcedźa wot kónca oktobra poskićeć. Foto: Feliks Haza

Krótkopowěsće (07.10.19)

póndźela, 07. oktobera 2019 spisane wot:

Dźiwadło w bróžni pokazali

Pančicy-Kukow. Po wjacorych lětach přestawki bě Němsko-Serbske ludowe dźiwadło wčera zaso w Pančicach-Kukowje z hosćom. W klóšterskej bróžni dožiwi 65 zajimcow komediju „Łapanje šefa“. Žortny kruch z Janom Mikanom, Annu-Mariju Brankačkec, Istvánom Kobjelu a Měrkom Brankačkom je publikum dźakownje přiwzał. Při chłódnych temperaturach běchu tepjenskej hribaj nastajili a poskićachu horce wino a čaj.

„Krajne wobory“ zakazać

Praha. Čěske nutřkowne ministerstwo přihotuje zakoń, po kotrymž chcedźa para­militarne „krajne wobory“ zakazać. Statna wěstotna słužba je tajke militaristiske cyłki jako riziko za kraj zastopnjowała. Nowy zakoń ma jich přiwisnikam přistup k brónjam znjemóžnić. Wokomiknje „krajnym woboram“ w Čěskej ně­hdźe 2 000 čłonow přisłuša.

Eduard Geyer 75 lět

Policija (07.10.19)

póndźela, 07. oktobera 2019 spisane wot:

Tobołku předawarki pokradnył

Wojerecy. Njeznaty wuži předwčerawšim njewobkedźbowany wokomik a pokradny we Wojerowskej kupnicy tobołku předawarki. W njej běchu nimo handyja móšnja, wupokazy a kluče. Tobołku su pozdźišo w bliskosći namakali. Paduch bě sej z njeje 30 eurow wzał.

Přewjedu serbski wječor

póndźela, 07. oktobera 2019 spisane wot:
Wulka Dubrawa. Domowina, Rada za serbske naležnosće Swobodneho stata Sakskeje a Załožba za serbski lud přeprošeja za štwórtk, 10. oktobra, w 19 hodź. na serbski wječor do Wulkodubrawskeho Šnajdrec wobchoda za kuchnje. Z wopytowarjemi chcedźa so tam wo aktualnych serbskich prašenjach rozmołwjeć a kak móhli serbske skutkowanje na městnje podpěrać. Přeprošeni njejsu jenož­ aktiwni serbskich towarstwow, ale tež jednotliwcy, serbscy młodostni a starši. Organizatorojo wjesela so na prawje wjele zajimcow. Nadźijomnje čiłej diskusiji přizamknjetej so zhromadny serbski spěw a bjesada.

Zachowuja we wsy rjanu tradiciju

pjatk, 04. oktobera 2019 spisane wot:

W Ptačecach domchowanku z kemšerkami w serbskej narodnej drasće swjećili

Ptačecy (UH/SN). Po dołhim a wospjet jara suchim lěću bilanca žnjow na polach runjewon optimalna njeje. Přiwšěm sej na mnohich městnach rjanu tradiciju domchowanki abo žnjowodźakneho swjedźenja zachowuja. Wšako sej tón dźeń wosebje wuwědomjeja, kak wotwisny čłowjek wot přirody je. Tomu bě minjenu njedźelu tež w Ptačecach w gmejnje Halštrowska Hola tak. Mnozy wobydlerjo tam wulku wažnosć na to kładu serbske nałožki hajić, a angažowane domizniske towarstwo swjatočnu Božu słužbu dokładnje přihotuje.

Ptačečanska cyrkej bě z wjele sobupřinjesenymi płodami wupyšena. Wosebje spodobny napohlad pak skićachu kemšerki w serbskej narodnej drasće. Tejle serbskej tradiciji so tež nowozapokazany farar dr. Stefan Reichelt wutrobnje zwjazany čuje. Wšako wón na te wašnje dźěl łužiskeho regiona zeznawa, kaž sam rjekny. Mjeztym zo běchu starše žony Wojerowsku cyrkwinsku drastu zhotowane, pokazachu so młodostne we wšědnej drasće, dźěći pak w šulskej.

Na wjacorych městnach Hornjeje Łužicy steješe wčerawši 3. oktober w najšěršim zmysle słowa w znamjenju žnjow. Tak móžachu­ sej wopytowarjo na Jitkowskim Helmec statoku wobhladać, kotry skót su tam lětsa plahowali. Tule składnosć wuži mjez druhim Rjedźic swójba z Pančic-Kukowa (na wobrazu). Pola Rynčec w Jaseńcy je 35 swójbnych a znatych kisykał dźěłało. Za to předźěłachu něhdźe 300 kilogramow kałowych hłójčkow. A w Němskich Pazlicach dožiwi něšto stow ludźi najebać zdźěla pan­cate wjedro wułójenje rybow z tamnišeho wulkeho hata. Foto: Feliks Haza

nawěšk

SERBSKE NOWINY podpěruja:

Novi Sad – kulturna stolica Europy

nowostki LND