Hnydom dwě z časa NDR znatej hudźbnej kapale stej minjeny kónc tydźenja we Łužicy hrałoj. Toni Krahl a jeho kolegojo kapały City hudźachu sobotu we Wojerecach při tak mjenowanym Składźe čo. 1 před tysac ludźimi (na wobrazu). Skupina Karussell bě sams­ny dźeń z hosćom we Łutowskej cyrkwi. Foto: Gernot Menzel

Wulka ličba drasty widźeć

póndźela, 02. awgusta 2021 spisane wot:

Rozšěrjeny fundus w Nowej Jaseńcy wotnětka přistupny

Nowa Jaseńca (aha/SN). W aprylu tohole lěta bě tomu 25 lět, zo je Monika Cyžowa Serbski drastowy fundus załožiła. Za swój kredo wona ma, originalnu serbsku katolsku drastu přichodnym generacijam zachować. Z mustrowymi klankami podawa dohlad do wašnjow a tradicijow w katolskich Serbach. Nihdźe njeje tež zličiła, kelko žonam, mužam kaž tež dźěćom je w běhu štwórć lětstotka w swojim Róžeńčanskim fundusu narodnu drastu abo jenož drastowe dźěle wupožčowała. Zo pak móhła so rumnostnje rozšěrić, je sej w běhu dweju lět z podpěru mandźelskeho w Nowej Jaseńcy bróžnju z wulkej prócu a přemóžacymi idejemi jako nowy fundus zarjadowała.

Prěni literarnya hudźbny swjedźeń

póndźela, 02. awgusta 2021 spisane wot:

Na wosebitu premjeru móža so Delnjoserbja wjeselić. W Lubinje wotměje so 21. awgusta 1. serbski literarny a hudźbny swjedźeń. Je to jedyn z dohromady 24 projektow, kotrež su we wobłuku braniborskeho idejoweho wubědźowanja „Kulturna domizna Łužica“ wuzwolili a kotryž z 15 000 eurami spěchuja. Dohromady jedyn milion ­eurow dóstanu projekty ze zwjazkoweho programa za sylnjenje struktury w brunicowych kónčinach. Předewzaća maja k tomu přinošować,“regionalnu identitu a atraktiwitu kulturneho ­poskitka we Łužicy skrućić kaž tež kulturny turizm, kulturne kubłanje a wobydlerski angažement dale wuwić“.

Wjesne wobrazy w muzeju widźeć

póndźela, 02. awgusta 2021 spisane wot:
Pod hesłom „Wjesne wobrazy – hinak žiwi być“ su minjeny pjatk w Choćebuskim Serbskim muzeju wustajeńcu w Gołkojcach bydlaceho fotografa Thomasa Kläbera wotewrěli. Widźeć je wuběr wjace hač 50 čornoběłych fotow z pjeć lětdźesatkow skutkowanja Kläbera. Zapopadnył bě wón wjesne sceny w swojej ródnej wsy Beyern we wokrjesu Łobjo-Halštrow a w serbskej Delnjej Łužicy, kotrež wobłyšćuja žiwjenje ludźi, jich tradicije a politiski angažement. W Ludowym nakładnistwje Domowina wuńdźe loni kniha „Thomas Kläber – Land.Leben – Na jsy“ wot Jürgena Maćija. ­Wustajeńca je hač do 19. septembra přistupna. Foto: Michael Helbig

Jan Awgust Warko

póndźela, 02. awgusta 2021 spisane wot:
Pozdźiši farar Jan Awgust Warko narodźi so 26. julija 1821 jako jedyn ze štyrjoch synow wučerja Jana Warka w tehdyšej holanskej wsy Běła Woda. Nan je tam 47 lět wučerił a bě tež na štyrjoch sudnistwach Hornjeje a Delnjeje Łužicy z přisahanym tołmačerjom hornjo- a delnjoserbšćiny. Kaž nan wobknježachu tež Jan Awgust a jeho bratřa wobě serbskej rěči pisomnje a wosebje derje Mužakowski dialekt. Woni běchu swój čas jako duchowni a wučerjo zasłužbni spěchowarjo a zakitowarjo serbskeje maćeršćiny w pruskej Łužicy. Warko studowaše zhromadnje z Janom Arnoštom Smolerjom we Wrócławju teologiju a bě tam aktiwny čłon Akademiskeho towarstwa za łužiske stawizny a rěče. Zhromadnje ze Smolerjom zeserbšći wón „Wothłós pěsni ruskich“ prof. Františeka Ladislava Čelakovskeho, kotrehož słowjanske čitanja na Wrócławskej uniwersiće wobaj wopytowaštaj. Warko dopisowaše do Serbskich Nowin, bě čłon Maćicy Serbskeje a zeserbšći jako najwažniši wukon balady a lyriku Friedricha Schillera, z čimž dopokaza kmanosć serbšćiny jako literarnu rěč. Warko bě domjacy wučer a sydom lět farar w Jabłońcu.

Kursisća prezentuja swoje twórby

pjatk, 30. julija 2021 spisane wot:
Budyske wuměłstwowe towarstwo wuhotuje tele dny štwórtu lětnju akademiju w bywšej Mnišej cyrkwi sprjewineho města. Dohromady 40 wobdźělnikow wěnuja so we wobłuku dźěłarničkow wšelakim formam tworjaceho wuměłstwa. Tak wuspyta so na přikład dr. Sabine Kambach pod nawodom Idy Herrmann (wotprawa) na polu plastiki, wutworjejo sadrowu (gipsowu) skulpturu. Dalše ćežišća su rysowanje a molerstwo, mozaik kaž tež freski. Jutře chcedźa kursisća swoje wudźěłki w ruinje něhdy­šeho Božeho domu zjawnje prezentować. Wot 14 hodź. móža sej zajimcy twórby wobhladać a so z wuměłcami rozmołwjeć. Foto: SN/Hanka Šěnec

Rjad bamža za Ludwiga Güttlera

pjatk, 30. julija 2021 spisane wot:
Drježdźany (dpa/SN). Znaty trompetowy wirtuoza a dirigent Ludwig Güttler bu wčera po koncerće swojeho dujerskeho ansambla w delnjoawstriskim Zwettlu z rjadom swjateho bamža Silwestra wu­znamjenjeny. To zdźěli Towaršnosć za spěchowanje Drježdźanskeje cyrkwje Našeje­ lubeje knjenje. Z rjadom mytuja „zasłužby Ludwiga Güttlera za romsko-katolsku cyrkej a katolsku wěru“. Nimo toho počesća jeho tak za jeho „nimale štyri lětdźesatki trajacy angažement jako hudźbnik wustawa Zwettl“ – jednoho z najstaršich wobstajnje eksistowacych klóštrow cisterciensow docyła – kaž tež jako „wuměłskeho nawodu tamnišeho hudźbneho swjedźenja“. Wysoko wuznamjenjeny Güttler – mjez druhim je wón nošer Wulkeho zasłužboweho křiža Zwjazka a The Most Excellent Order of the­ British Empire – skutkuje tuchwilu jako swobodny wuměłc předewšěm w Drježdźanach a wokolinje. Prawidłownje koncertowaše a angažowaše so tež we Łužicy, kaž na přikład we wobłuku Wo­jerowskich hudźbnych dnjow a jako nawoda trompetoweho mišterskeho kursa Serbskeho ludoweho ansambla.

Jasne lěpšiny za Europu

pjatk, 30. julija 2021 spisane wot:

Mamy w Němskej snano přewjele swětoweho namrěwstwa UNESCO?

Berlin (SN/dpa). Połsta z titlom „swětowe herbstwo“ wot UNESCO wobkrućenych městnosćow mjeztym w Němskej mamy. Mjez nimi stej w Sakskej wot lěta 2004 Mužakowski park a wot 2019 Montanowy region Rudne horiny/Krušno­hoří, hromadźe z Čěskej. Hrody a parki w Podstupimje a Berlinje běchu 1990 prěni titul zjednoćeneje Němskeje. Prěnja tajka městnosć w Němskej, kotrejž bu připóznaće 1978 spožčene, bě Aachenska hłowna cyrkej. Mnozy sej mysla, zo je to rjenje a derje za wone městna. Njeje pak to snadź tróšku přehnate?

„Za Italskej a Chinu steji Němska nětko na třećim městnje lisćiny krajow. Za ćežko wot wójny zničeny kraj bjez spektakularnych dźiwow přirody zda so mi to jara horjeka być, wšojedne z kotreho měritka wuchadźeš“, měni Christoph Brumann z Maxa Planckoweho instituta za etnologiske slědźenje w Halle nad Solawu.

Dlěje njedominować

pjatk, 30. julija 2021 spisane wot:
Mužakowski park je jako městnosć swětoweho herbstwa UNESCO jenička tajka w Hornjej a Delnjej Łužicy. Dokelž je jich ličba na wuchodźe Němskeje skerje přehladna, zdawa so mi ličba 50 za cyłu republiku naročna być. Prašenje, hač w našim kraju, hač w Europje snadź přewjele tajkich wuznamnych městnow mamy, je woprawnjene. Hdyž so wědomostnik dźiwa, zo runje Němska, w kotrejž bě suroweje Druheje swětoweje wójny dla telko zničenjow, nětko po cyłym swěće za Italskej a Chinu na třećim městnje lisćiny krajow steji, móžu jeho rozumić. Swětowe namrěwstwo je wopřijeće, kotrež ma šěršo sahać. Hačrunjež kriterije UNESCO za požadansku proceduru po cyłym swěće płaća, nima kóždy kraj tajku wuwitu infrastrukturu, zo by trěbne wobšěrne podłožki tak zapodać móhł, kaž činja to Italska, China abo Němska. Zamołwići pola ­UNESCO a w Europje měli tohodla wjace za to činić, zo stary kontinent swětowe namrěwstwo dale njedominuje. Axel Arlt

Wo knihach a kniharni (30.07.21)

pjatk, 30. julija 2021 spisane wot:

Kak čas jenož leći! Mjeztym mam hižo dlěje hač poł lěta swoje dźěłowe městno w Ludowym nakładnistwje Domowina. Wšědnje podawam so nětko rano zahe do Budyšina. W nakładni­stwje wjedźe mje puć po schodźišću horje hač na štwórty poschod, takrjec hač pod třěchu. Tam je moja dźěłarnja – stwička z nachilenymi sćěnami a małkim woknom. W rumnosći steja pisanske blido, stólc a k tomu ně­kotre kamory. Wjetši dźěl stwy pak je napjelnjeny z knižnymi polcami, na kotrychž so serbske knihi a knižki kopja. Mjeztym wěm, zo běchu stwu prjedy jako internu biblioteku lektorata ze serbskimi, zdźěla antikwariskimi knihami wužiwali – tajke potajkim nětko přeco hišće tu steja a mi při dźěle přez ramjo hladaja.

nawěšk