Kak Češa swoju słowjanskosć rozumja
1. dźěl esejistiskeje serije wo słowjanskim žiwjenju Europy a wo tym, čehodla Serbja poprawom na čole Słowjanow steja
Wo Serbach a Łužicy so husto praji, zo su móst mjez Němcami a Słowjanami a tež mjez zapadom a wuchodom – hačrunjež so w Serbach dźensa najskerje nichtó jako wuchodny čłowjek identifikował njeby. De facto pak steja Serbja potajkim wšelakich přičin dla na čole słowjanskeje ciwilizacije. Kak je to móžno?
Jako němscy staćenjo su Serbja runočasnje tež jeničcy Słowjenjo, kiž su na zapadźe žiwi – hdyž z wočomaj zapadneho Europčana na nich zhladuješ. Tutón swój słowjanski dźěl Europa tež rady jako „Europu B-kategorije“ hódnoći, kotraž njeje so na twarjenju „Europy“ wobdźěliła. Woni móža prajić, zo je so zapadny dźěl Europy měrliwje wuwił a zo jenož słowjanska Europa hišće mjez sobu wojuje, kaž smy to w 1990tych lětach na Balkanje widźeli a kaž widźimy to dźensa w Ukrainje. Na druhim boku je so, hladajo na Skandinawisku w lěće 1905, jako bě so Norwegska wot Šwedskeje dźěliła, z měrliwym statnym dźělenjom Čěskosłowakskeje jenož słowjanska Europa z přikładom za cyły swět.
Spěchuja nadarjenych hudźbnikow
Komornohudźbny festiwal Hornja Łužica wuhotuje lětsa zaso wosebitu akademiju za młodych nadarjenych hudźbnikow, a to wot 13. do 16. awgusta w Hrodźišću (Gröditz) njedaloko Wósporka.
Wojerecy (SN). Hač do 31. měrca móža so zajimcy wo jedne z 15 městnow požadać. Namołwjeni su předewšěm dźěći a młodostni wot dwanaće do 18 lět. „Wažne wuměnjenje za přiwzaće do akademije je wobknježenje instrumenta. Dale měli dźěći a młodostni wjeselo při hudźenju z hudźbnikami samsneje staroby měć“, zdźěli dr. Hagen W. Lippe-Weißenfeld, intendant komornohudźbneho festiwala a akademije. „W srjedźišću steji komorna hudźba, to rěka hudźenje w małych skupinkach. Nadźijamy so, zo nawjazaja wobdźělnicy na te wašnje nowe přećelstwa.“ Na ryćerkuble w Hrodźišću chcedźa za to wšitke wuměnjenja stworić. Zarjadowarjo wjesela so na jednotliwych zajimcow, ale tež na hudźbne cyłki, kotrež so wo wobdźělenje požadaja. To je hač do kónca měrca móžno.
W Budyskim Serbskim muzeju je muzejowa pedagogowka Monika Ošikowa ...
Nowe towarstwo za dźiwadła
Intendant Němsko-Serbskeho ludoweho dźiwadła Lutz Hillmann je předsyda mjezynarodneho zwjazka dźiwadłow ze sydłom w Budyšinje. Nowy cyłk „Polyphony“ skići indigenym a mjeńšinowym rěčam jewišćo.
Žiwjenska woprawdźitosć dźensa hinaša
Budyšin (CS/SN). Něhdźe 150 wopytowarjow je sej pjatk do Budyskeje tachantskeje cyrkwje na Budysku narěč dóšło. Slědźer wo generacijach a psychologa dr. Rüdiger Maas rěčeše wo žiwjenskej woprawdźitosći młodych ludźi. Jeho wuprajenja korjenja na naprašowanjach, kotrež su wón a jeho kolegojo z Instituta za slědźenje generacijow mjez młodymi ludźimi w starobje wot 16 do 23 lět přewjedli, mjez druhim w Budyšinje. Wědomostnicy zwěsćichu, zo běchu młodostni w sprjewinym měsće za naprašowanje wotewrjeniši hač druhdźe. Wuslědki naprašowanja přirunachu z podobnym, kotrež běchu před dźesać abo 20 lětami přewjedli. Při tym so wujewi, zo su strachi a začuće samoty dźensa jara wulke. Referent zwěsći, zo tomu předewšěm wužiwanje socialnych medijow polěkuje a tónle efekt je so w času korony zesylnił. Někotři młodostni su hač do wosom hodźin wob dźeń online. W času korony bě to něhdźe 60 hodźin wob tydźeń. Z tym su tež kontakt k realiće zhubili. Porno tomu njejsu so předchadźace generacije w swojim času młodosće bojeli. Negatiwny konsum medijow je k tomu wjedł, zo strachi přiběraja.
Lětsa 150. raz zapust woswjećili
„Falšna hra“ scyła tak falšna njebyła
Serbska utopija mjez folkloru a zabawu
Třeći dźěl rjadu filmow drje móžny pohlad do přichoda pokazuje, na serbski hrajny film pak dyrbimy dale čakać
Prapremjeru třećeho dźěla filmoweje serije Serbska utopija, kiž je so před třomi lětami započała, wotmě so srjedź januara. Nowostka ma titul Nowaki, a kaž so w anotacijach pisa, je to „utopiski myslenski eksperiment“, kak by (Delnja) Łužica za dwanaće lět wupadać móhła. Najebać to, zo słuša čas k hłownym motiwam cyłeje serije a zo so w kóždym filmje někotre razy zwuraznja, zo „čas dale běži“ – štož rěka sam po swojich njezrozumliwych wašnjach njehladajo na ludźi a jich přeća –, njeje we filmje čas wažny. Zo stejimy w přichodźe, nam jenož techniske wunamakanki pokazuja, kiž figury wužiwaja. Ta prěnja su nawoči, z kotrymiž awatarow widźiš, a směš z nimi rěčeć, w idealnym padźe ze swojimi njebohimi přiwuznymi.
„Digitalny comak“ a awtomat za hraće w zaku
Nimale kóždy z nas prawidłownje šmóratko wužiwa. Kajke strachi při tutym zdźěła ekscesiwnym wužiwanju hroža, z tym je so naš awtor zaběrał. Při swojich rešeršach je wón cyle nowe dopóznaća zdobył.
Sedźiš woměrje na konopeju. W telewizoru běži nowa serija poskićowarjow Netflix abo HBO. Ale hladaš woprawdźe? Najskerje tola jenož połojčnje. Wšako w ruce šmóratko dźeržiš. Z porstom nimale awtomatisce přez krótke wideja na Instagramje abo TikToku swipuješ. Serija běži připódla. Jednanje je kulisa w pozadku.
Wutrobnje witaj do swěta „second screena“. To woznamjenja, zo telewizor a šmóratko paralelnje wužiwaš, sy potajkim na dwěmaj wobrazowkomaj runočasnje aktiwny. Tole njeměnja jenož našu zwučenosć hladanja, ale tež wašnje, kak zamołwići filmy a serije produkuja. A mnoho ludźi je tutoho zadźerženja dla dale a bóle wot digitalnych nastrojow wotwisnych.
Hdyž je kedźbnosć wuwzaće
Mnohim z nas je ćežko, so na jednanje koncentrować. Hdyž sej film našu kedźbnosć žada abo bjez dialogow wuńdźe, spěšnje porno powěsći abo krótkemu wideju na našim šmóratku přěhraje.
Z tajkim wuspěchom ličili njejsu
Zo format Budyske narěče wulku kedźbnosć zbudźa, drje so iniciatorojo nadźijachu. Tola z tajkim wuspěchom woni ličili njejsu. Tónle pjatk je nětko hižo 30. wudaće rozmołwneho formata. Slědźer generacijow a psychologa dr. Rüdiger Maas z Augsburga budźe wo žiwjenskej woprawdźitosći politiki w zwisku z młodymi ludźimi rěčeć.
Budyšin (CS/SN). Kaž so hižo při prěnjej narěči tohole lěta wotbłyšćowaše, njeboja so Budyšenjo a hosći zwonka města zymy w Pětrowej cyrkwi. Na wustup Cathryn Clüver Ashbrook zaso wjele ludźi přichwata – samo z Drježdźan, Choćebuza a druhich městow. Tole njezadźiwa, wšako so na formaće towaršnostnje relewantne temy wobrěča. Bjezdwěla móže při tym tež ke kontrowersam dóńć. Tola městnosć zarjadowanjow w Budyskej tachantskej cyrkwi, tak farar Christian Tiede, k poměrnosći přinošuje.
