Wojerecy (AK/SN). Něhdźe 70 zajimcow  je so minjenu njedźelu na swjatočnym zakónčacym zarjadowanju Wojerowskeho wuměłstwoweho towarstwa w tamnišej Łužiskej hali wobdźěliło. Po 50 lětach skutkowanja so towarstwo kónc lěta rozpušći (SN rozprawjachu). „Herbstwo towarstwa pak wobchowamy“, rozłoži Angela Potowski z předsydstwa. Irmgard Weinhofen, z 90 lětami najstarša čłonka towarstwa a přećelka spisowaćelki Brigitty Reimann kaž tež mandźelskeju Heleny a Martina Schmidtec, hódnoćeše jeju skutkowanje. Wyši měšćanosta Torsten Ruban-Zeh (SPD) přepoda jimaj čestne wopismo města Wojerec. Wobaj staj so do złoteje knihi města zapisałoj.

Wo knihach a kniharni (19.11.21)

pjatk, 19. nowembera 2021 spisane wot:

Loni je do jstwy mojeho synka nowy kniž­ny­ rjad zaćahnył. Nańdźech jón w inter­neće, jako za darami pytach. Su to knihi­ młodeje awtorki z jendźelskeho Dor­seta Rachel Bright. Prěnja kniha, na kotruž storčich, rěka „Law w tebi“ (2016). Na wobalce wuhladaće wulku lawjacu hłowu, na kotrejž sedźi stulena myška. Knihu mój syn lubuje, wězo wulkeho lawa dla. Law pak njeje hłowna wosoba jednanja, skerje wjerći so wšo wokoło małeje myški. W rjanych lochkich rymach wopisuje awtorka jeje dóńt. Tamne zwěrjata dźungla ju přewidźa, dokelž je tak mólička. Tep­taja jej samo na wopušku, zo dyrbi sej ju zawobalić. Na wulkich ilustracijach začuwaš, kak samotna, zastróžana a zadwě­lowana myška je.

Mainstream a subkultura

štwórtk, 18. nowembera 2021 spisane wot:

Serbske hudźbne wideja diskusiju w syći Łužycafilm zbudźili

Hudźbne wideja wukopachu so na lětušim Choćebuskim filmowym festiwalu (CFF) jako tuchwilu najwoblubowaniši žanr młodych serbskich filmowcow: Skupina Astronawt feat. Lil Handrij zdoby sej na filmowej přehladce z paskom „Brunica“ Spěchowanske myto Załožby za serbski lud, hiphopowa trójka Nowa Doba prezentowaše widejo „Schwientek G“, Kolektiw Wakuum předstaji we wobłuku sekcije „Heimat – Domownja – Domizna“ widejo „Čert“ a Kolektiw Klanki swoju druhu widejowu produkciju „Mróčele“. Tuž bě prawy wokomik, zo so tež syć Łužycafilm na swojej dźěłarničce z tymle tworjenjom zaběra. Dobry zakład za to poda rěčnica syće­ Sylka Polencojc-Laubensteinowa ze Za­łožby za Serbski lud z derje rešeršowanym přehladom dotalnych serbskich hudźbnych widejow. A čłowjek so dźiwa – tak młody, kaž zda so žanr w Serbach hladajo na nawal nowych produkcijow w běhu minjeneho lěta (tu mamy wosebje skupina Astronawt feat. Lil Handrij z wjacorymi přinoškami wuzběhnyć) być, wón docyła njeje.

Jězba po času wobswětla 225 lět dźiwadła

štwórtk, 18. nowembera 2021 spisane wot:

Wot lěta 1796 w Budyšinje dźiwadło ­na stajnym jewišću hraja. Jubilej bě Němsko-Serbskemu ludowemu ­dźiwadłu přiležnosć, róčnicu z wulkim galaprogramom woswjećić.

Budyšin (SN/bn). Pod hesłom „Holmes a dźiwadłowy duch“ podachu so protagonisća lětušeho lětnjeho dźiwadła „Sherlock Holmes a paski Beatlesow“ na jězbu po času. Na próstwu intendanta NSLDź Lutza Hillmanna, kiž je so samoho hrał, přepytuja mišterski detektiw (Frank Schilcher), dr. Watson (Měrko Brankačk) a mrs. Hudson (Gabriele Rothmann), štó so za „hrožacej repriwatizaciju“ – kaž scenarij wujewi, njeby to prěni raz było – Budyskeho dźiwadła chowa. Za to so do stawiznow hrajerskeho wuměłstwa w měsće zanurjeja, złožujo so na „bibliju“ Michała Lorenca „Bautzener Theater Geschichten“ a na serbsce sakrowaceho „dźiwadłoweho ducha“ (Marian Bulank).

Benedikt Dyrlich w Kamjencu čitał

štwórtk, 18. nowembera 2021 spisane wot:
We wobłuku 53. Lessingowych dnjow je Benedikt Dyrlich předwčerawšim w Kamjenskim Lessingowym muzeju z druheho zwjazka swojeje lěta 2019 tež w němskej rěči ­wušłeje awtobiografije „Doma we wućekach“ čitał. Něhdźe pjatnaće zajimcow njeměješe jenož prašenja na spisowaćela a bywšeho šefredaktora SN recepciju knihi w starych zwjazkowych krajach kaž tohorunja Dyrlichowe nazhonjenja z lawreatom Literarneho Nobeloweho myta 2019 Peterom Handku nastupajo. Přitomni diskutowachu wo aktualnej situaciji w Hornjej Łužicy runje tak kaž wo jeje perspektiwach po kóncu wudobywanja brunicy a za to trěbnych impulsach. Foto: Anne Hasselbach

Jan Bartko

wutora, 16. nowembera 2021 spisane wot:
16. nazymnika 1821 narodźi so wučer a spisowaćel Jan Bartko žiwnosćerskej swójbje w Drobach pola Minakała. Wón wopyta Krajnostawski wučerski seminar w Budyšinje, na kotrymž staj z nim tehdy pozdźišej serbskaj narodowcaj Korla ­Awgust Kocor a Jan Bohuwěr Mučink studowałoj. Wučerješe po tym w Delnjej Hórce, Chwaćicach a 33 lět w Nosaćicach. „Bartko bě zakitowar zakonskich prawow serbskeje šule. Bě wojowar jeničkeje mudreje mysle, zo w serbskich šulach so njehodźi z wuspěchom wučić, hač z pomocu serbskeje rěče“, tak pisaše jeho sobuseminarist Jan Radyserb-Wjela wo nim. Bartko wo­jo­waše přikładnje wo prawa Serbow a w lětomaj rewolucije 1848/1849 redi­gowaše z Radyserbom časopis „Serbski Nowinkar“, bě pismawjedźer Radworskeho Serbskeho burskeho towarstwa, zarjadnik Maćič­neho domu, wuběrnik za twar Serbskeho domu a čestny čłon Maćicy Serbskeje. ­Jeho „Prěnja čitanka za serbske šule“ a „Bibliske stawizny za serbsko-němske šule“ buchu wjackróć nakładowane. Pisaše do Serbskich Nowin, spisa někotre knihi, kaž „Oberlin“, a přełoži oratorij „Nalěćo“ do němčiny. 18. meje 1900 wón w Budy­šinje zemrě. Manfred Laduš

Štyri prapremjery łužiskich komponistow

póndźela, 15. nowembera 2021 spisane wot:

Choćebuz (UL/SN). Łužiscy komponisća, wuznamnaj zastupjerjej hudźby 20. lětstotka a wulkomištraj Wienskeje klasiki, prezentowani wot wuběrnych wuměłcow Trio Vocalis – třeći koncert 47. Choćebuskeje hudźbneje nazymy je předwčerawšim publikum w połnje wobsadźenej Módłejskej (Madlow) cyrkwi swj. Měrćina zahorił. Dagmar Klauck na fleće, klarinetist Alexander Muhr a Bastian Brewing na fagoće předstajichu nimo divertimenta Wolfganga Amadeusa Mozarta a wariacijow titulneho motiwa opery Mozarta „Don Giovanni“ z kompozitoriskeho pjera Ludwiga van Beethovena tež prapremjerje „Capriccio a 3“ Choćebužana Franka Petzolda a „Dwaj kruchaj za drjewowych dujerjow op. 79“ Bernda Weinreicha. Łužiskaj komponistaj wobohaćataj programy hudźbneje nazymy ­hižo wjele lět z nadawkowymi twórbami za rozdźělne wobsadki.

Njepraktiski poskitk

póndźela, 15. nowembera 2021 spisane wot:
Spotify je po cyłym swěće najwjetša streamingowa platforma za hudźbu. Wšědnje aplikaciju wužiwam, zo bych sej swoje najlubše spěwy přez słuchatka abo přez boksy naposkał, kiž cyle jednorje přez bluetooth ze šmóratkom wjazam. Wo tajkim njekomplikowanym konsumje hudźby smy před dźesać lětami jeno sonić ­móhli. Ćim rjeńšo je, zo so poněčim tež serbska hudźba do syće dóstawa. Nimo spěwow młodych skupin tež Serbski rozhłós swoje produkcije mjeztym online poskića, nažel pak na njepraktiske wašnje. 90 serbskich titlow rubrika „Serbska hudźba – wšudźe a přeco“ wopřijima. Kóždu awdijodataju pak dyrbiš sej jednotliwje wočinić. Tak njemóžeš wjacore titule za sobu wothrać, štož je wobćežne. Zo njesmě Serbski rozhłós swoje produkcije tak jednorje na Spotifyju a dalšich platformach poskićeć, je mi wědome. Přiwšěm su njekomplikowaniše warianty, Serbam swoje spěwy spřistupnić, na přikład w přehladnej playlist. Pětr Dźisławk

Sakralne pomniki w srjedźišću

póndźela, 15. nowembera 2021 spisane wot:

Budyšin (ML/SN). Towarstwo Cyrila a Metoda chce klětu narownej pomnikaj seniora Budyskeho tachantstwa Jakuba Skale kaž tež kapłana a spisowaćela Michała Róle na Budyskim Mikławšku wobnowić dać. To zdźěli předsydka pomnikoweho wuběrka Maćicy Serbskeje Trudla Malinkowa na wuradźowanju minjenu wutoru w Serbskim domje.

Jakub Skala (1851–1925) bě tež předsyda Maćicy Serbskeje (MS) a narodny a kulturny prócowar. Michał Róla (1841–1881) bě zdobom redaktor Katolskeho Posoła, awtor mnohich ludowědnych přinoškow a pismawjedźer MS. Wobaj duchownaj staj pódla Michała Hórnika při zapadnej rozwalinje Mikławška pochowanaj. Z wysokim narownym pomnikom byštej narownej kamjenjej Skale a Róle po wobnowjenju dostojny napohlad tworiłoj. Tohodla wuprajichu so čłonojo pomnikoweho wuběrka za podpěru projekta.

Wuměłstwo jako ironiski komentar

póndźela, 15. nowembera 2021 spisane wot:
Ze Sardinskeje pochadźacy, mjeztym dwanaće lět w Hornjej Łužicy bydlacy a skutkowacy wuměłc Sandro Porcu (nalěwo) pokazuje tuchwilu wuběr swojich mólbow, litografijow, skulpturow a instalacijow w Budyskej dźěłarni Dźěłań dźeń. Jeho často ironiske wudźěłki, kaž na přikład „Mysler“ w pozadku našeho fota, hodźa so jako šćipate komentary politiskeho a towaršnostneho žiwjenja rozumić. Minjeny pjatk je Porcu swoje twórby we wobłuku njezjawneje wernisaže mjez druhim Budyskemu wyšemu měšćanosće Alexanderej Ahrensej (SPD) rozłožił. Foto: SN/Božena Šimanec

nawěšk