Na 50. róčnicu załoženja zhladuje tele dny Serbski muski chór Delany. Kaž z chroniki muskeho chóra wuchadźa bě na iniciatiwu Šunowskeho literarneho wědomostnika a basnika dr. Jurja Młynka „Dwanaće horliwych delanskich muži spěwarske tradicije wozrodźiło a załoži 20. januara 1971 musku spěwnu skupinu w Konjecach“. Prěni předsyda bě hač do lěta 2000 kaž tež wot lěta 2002 hač do 2008 Alojs Langa z Konjec. Wot 2000 do 2002 wukonješe zastojnstwo Klaws Šefer. Třinate lěto mjeztym Janek Wowčer chórej předsyduje. Prěni dirigent bě wučer Alfons Hrjehor. Hišće dźensa třo ze załožerjow w chórje sobu skutkuja. Su to Jan Šołta, Jan Hrjehor a Alojs Langa – wšitcy třo Konječenjo.

Spěšnje zdobychu sej mužojo přichilnosć a spěwachu so do wutrobow ludnosće. Spěwne ćěleso wuhotowa koncerty po wšej Łužicy a bě tež w słowjanskim wukraju wuspěšne. Hač do dźesaćlětneho wobstaća mjenowachu so delanscy mužojo Muski chór Konjecy, hakle 1981 spožčichu sej mjeno Serbski muski chór Delany.

Budyšin (CS/SN). Poprawom chcyše dr. Michael Kunze swój „Antikwariat při tachantskej cyrkwi“ w Budyšinje hižo 17. decembra wotewrěć, štož pak korony dla móžno njebě. Nětko wusměrja so na apryl jako zahajenski termin. Wón sćěhuje takrjec Arnda Kellera, kiž dyrbješe swój antikwariat w susodstwje Při mjasowych jětkach zawrěć, dokelž chcychu dom wobnowić. Z jeho zběrki nimale 100 000 knihow je sej Michael Kunze něhdźe 12 000 wobchował a so wjeseli, zo je hnydom dobre styki k Arndej Kellerej nawjazać móhł. Wšako bě jemu nazhonity antikwar při starće do noweho skutkowanja z dobrej radu poboku. Lubosć ke kniham jeho hižo čas žiwjenja přewodźa. Wšojedne, kotre město je wopytał, tamniši antikwariat bě jemu přeco woblubowana adresa. Tak je tež Budyšin zeznał a zhonił, zo Arnd Keller antikwariat dale njewjedźe. Tak so rozsudźi, tu w sprjewinym měsće „do zymneje wody skočić“, dowěrjejo lubosći Budyšanow ke knize a zajimej turistow.

Pioněrske to dźěło

štwórtk, 21. januara 2021 spisane wot:
Je fenomen w mjeńšinach, zo móžeš w mnohich dotal njewobdźěłanych wobłukach pioněrske dźěło wukonjeć. Wšako je telko, štož je we wjetšinje hižo standard, na mjeńšinowym swěće pak docyła hišće njeeksistuje. Resursy małeho ludu su wobmjezowane, a nadawkow je wjele: na přikład serbski alfabet za slepych. Kaliforniski student linguistiki Harris Mowbray je nětko tajki serbski brailleowy system wuwił, dokelž je pytnył, zo delnjo- a hornjoserbšćina jón hišće parujetej – kaž druhe małe rěče tež. To je jara dobry skutk! Derje, zo nam eksperća najwšelakorišich stron pomhaja dźěry płatać, njedostatki wotstronić a tak serbski swět wudospołnić. Prěni wothłós je hižo ze stron serbšćinu wuknjaceho slepeho dóstał a hnydom system dale wuwił. Nětko wón na to čaka, zo tohorunja serbske institucije resp. organizacije jeho namjet na wědomje bjeru a so z nim skontaktuja. Myslu sej, zo je sej pioněr-prócowar znajmjeńša připóznaće zasłužił – a serbski brailleowy alfabet tež. Cordula Ratajczakowa

Koronowy čas Reingard Kretschmar (zady) wužiwa, zo by swoju kniharnju na Budyskej Kamjentnej hasy ponowiła. Špundowanje dyrbjachu tak a tak wuměnić, a hdyž kupcy runje do wobchoda njesmědźa, so to hodźi. Nadawk wobstaruje Ingolf Burkhardt z Wódrjeńcy (Oderwitz). Do toho su knižne polcy z foliju zawodźěli. Najebać zawrjenje móža kupcy pod www.buch-kretsch­mar.de sej poskitk wobhladać a sej pod bestellung@buch-kretschmar knihi skazać. Knihikupča skazanki potom ludźom w Budyšinje a wokolinje domoj přinjese abo z póštu rozpósćele. Foto: Carmen Schumann

U5 w němskej stolicy wjedźe nětko hač dosrjedź města

Hornjołužičan lubuje zawěsće swoju emocionalnu stolicu Budyšin. Oficialna němska je Berlin. A tale metropola nad Sprjewju měješe loni tři wjerški z přepodaćom objektow z wulkim kulturnym a zjawnym wuznamom.

Slepo (AK/SN). Towarstwo Kólesko so dale za to zasadźa Slepjansku serbšćinu wobchować. Někotre terminy za nowe lěto su hižo planowali. Jutrowne spěwanje před Slepjanskej cyrkwju 4. apryla a po tym rańša nutrnosć w Rownjanskej kěrchowskej kapale k tomu słušatej. 1. meje chce towarstwo lětne schadźowanje krajneho towarstwa Škit sakskeje domizny na žurli Mužakowskeho Noweho hrodu hudźbnje zahajić. Nazymski koncert ma so 17. oktobra w Slepjanskim kulturnym centrumje wotměć. Dale chcedźa 24. oktobra kermušne kemše a 28. nowembra žohnowanje Slepjanskeho dźěćetka hudźbnje wobrubić.

Nětk tež za husle

srjeda, 20. januara 2021 spisane wot:
Pančicy-Kukow (SN). Měrćin Weclich je před třomi lětami zběrku 40 serbskich adwentnych, hodownych a dalšich spěwow „Zaklinči-li pišćałka, zhrěje mi so wutroba“ za dźěći zestajał, kotrež na fleće hrać wuknu. Nětko slěduje pod titulom „Moje małe porsćiki rady maja huslički“ wobdźěłanje za husle. Klawěrny přewod je wospjet z pjera Malty Rogackeho. Młodym huslerjam budźe zwučowanski material zawěsće spomóžny. Noty su mjez druhim w Smolerjec kniharni a Serbskej kulturnej informaciji na předań.

Budyšin (SN/MiR). Na překwapjenku móža so chowancy Budyskeho dźěćaceho dnjoweho přebywanišća „Jan Radyserb-Wjela“ wjeselić. Přichodnu póndźelu chcetaj dźěći a kubłarki hawron a sroka z přewodom dalšeho ptačka wopytać. „Serbski ludowy ansambl je poskićił, wobradźeć dźěćom na ptačokwasnym dnju wosebite wjeselo. Wšako je SLA kmótřiski zawod serbskeho předšulskeho kubłanišća. Kooperacija to, kotraž je nam přewšo witana“, rozłožuje Ronny Škoda, zamołwity za pěstowarnje Křesćansko-socialneho kubłanskeho skutka Miłoćicy, kotryž je nošer Budyskeho zarjadnišća.

18. januara před 150 lětami bu na špihelowej žurli hrodu Versailles juhozapadnje francoskeje stolicy Paris Němski reich załoženy a pruski kral Wylem I. za kejžora wuwołany. Z wutworjenjom Němskeho reicha bu lětstotki trajace pačenje Němskeje z doby feudalizma přewinjene a jednotny němski byrgarski stat a narod wutworjenej.

Zjednoćenje 26 němskich, přewažnje feudalnych krajow do monarchistiskeho zwjazkoweho stata bě rezultat sylneho hospodarskeho wuwića w tychle regionalnych teritorijach pod nawodom a ćišćom pruskeho kralestwa a bu wolóžene z dobyćom němskich statow w Němsko-francoskej wójnje 1870/1871 we wulkej bitwje pola Sedana a po wojowanjach hač k wobkruženju Parisa 20. septembra 1870. Pruski kancler, wjerch Otto von Bismarck, bě tuž swój zaměr, zjednoćić němske kraje wothorjeka přez „krej a železo“, potajkim přez wójnu, zwoprawdźił. Po wójnje přećiwo Danskej 1864 z dobyćom Schleswigsko-Holsteinskeje a z wójnu přećiwo Rakuskej a Sakskej 1866 běchu přez znowadobytu wójnu přećiwo Francoskej 1870/1871 wšitke wuměnjenja za zjednoćenje Němskeje date.

K sobu najwuznamnišim reprezentantam Noweje hudźby něhdyšeje NDR ­a dźensa cyłeje Němskeje słuša komponist Paul-Heinz Dittrich. 28. decembra 2020 je wón 90lětny w Berlinje zemrěł.

Paul-Heinz Dittrich narodźi so 4. decembra 1930 w rudnohórskim Gornsdorfje. Studowaše na Wysokej šuli za hudźbu w Lipsku a sta so pozdźišo z mišterskim šulerjom Rudolfa Wagnera-Régenyja (1903–1969) na Berlinskej Němskej akademiji wuměłstwow. Po tym ­wuwučowaše něšto lět w hudźbno­teoretiskich předmjetach na Berlinskej Wysokej šuli za hudźbu „Hanns Eisler“, doniž njesta so ze swobodnym skutkowacym komponistom. Wot 1990 do 2002 bě z profesorom za kompoziciju na Wysokej šuli „Hanns Eisler“ a wukubłowaše mišterskich šulerjow na Němskej akademiji wuměłstwow.

Jako komponist pisaše hłownje instrumentalnu a wokalnu komornu hudźbu, kruchi z live-elektroniku, sceniske a orchestralne twórby. Při tym słužeše jemu literatura husto jako stimulaciske žórło hudźbneho tworjenja. Spisowaćeljo kaž Charles Baudelaire, Samuel Beckett, Franz Kafka abo Paul Celan běchu jeho w tym nastupanju jara inspirowali.

nawěšk

SERBSKE NOWINY podpěruja:

Novi Sad – kulturna stolica Europy

  • Pnačičanski procesion - Die Panschwitzer Prozession.
  • Kulowscy křižerjo - Die Witticheunauer Kreuzreiter.
  • Njebjelčanscy křižerjo – Die Nebelschützer Verkündigungsprozession.
  • Chróšćanski křižerski procesion - Die Crostwitzer Osterreiter.
  • Baćonscy křižerjo - Osterreiter in Storcha
  • Ralbičanscy křižerjo - Die Ralbitzer Osterprozession.
  • Baćonscy křižerjo - Osterreiter in Storcha

nowostki LND