Šulska wučbaw kinje
Wo knihach a kniharni (13.02.26)
Wot lěta 2000 wudawa Ludowe nakładnistwo Domowina w swojim rjedźe „Die sorbische Bibliothek“ wobstajnje wuznamne twórby serbskich basnicow a basnikow, spisowaćelkow a spisowaćelow w němskej rěči. Jako reprezentatiwna edicija předstaja rjad serbsku literaturu, kulturu a tradiciju na w zjawnosći skutkowne wašnje, wobroćejo so předewšěm na zajimowane němske čitarstwo, ale tež na Serbow, kotrychž rěčne kmanosće njedosahaja, zo móhli serbsku literaturu w serbskej rěči čitać.
Minjenu nazymu je wušoł 13. zwjazk z titlom „Der Fiedler unterm Dach und weitere Geschichten“. Je to antologija z powědkami z časa NDR. Wudała je ju něhduša lektorka a jednaćelka LND Marka Maćijowa, kiž bě před dobrymi 25 lětami rjad iniciěrowała. Tójšto tekstow je jenož serbsce předležało a so za wudaće přełožiło. Zastupjeni su Jurij Brězan, Beno Budar, Benedikt Dyrlich, Alfons Frencl, Pětš Jahn-Brězan, Jurij Koch, Marja Krawcec, Jurij Krawža, Marja Kubašec, Kito Lorenc, Marja Młynkowa, Měrćin Nowak-Njechorński, Křesćan Krawc, Angela Stachowa, Pawoł Völkel, Pětr Wjeńka a Jan Wornar.
Kak Češa swoju słowjanskosć rozumja
1. dźěl esejistiskeje serije wo słowjanskim žiwjenju Europy a wo tym, čehodla Serbja poprawom na čole Słowjanow steja
Wo Serbach a Łužicy so husto praji, zo su móst mjez Němcami a Słowjanami a tež mjez zapadom a wuchodom – hačrunjež so w Serbach dźensa najskerje nichtó jako wuchodny čłowjek identifikował njeby. De facto pak steja Serbja potajkim wšelakich přičin dla na čole słowjanskeje ciwilizacije. Kak je to móžno?
Jako němscy staćenjo su Serbja runočasnje tež jeničcy Słowjenjo, kiž su na zapadźe žiwi – hdyž z wočomaj zapadneho Europčana na nich zhladuješ. Tutón swój słowjanski dźěl Europa tež rady jako „Europu B-kategorije“ hódnoći, kotraž njeje so na twarjenju „Europy“ wobdźěliła. Woni móža prajić, zo je so zapadny dźěl Europy měrliwje wuwił a zo jenož słowjanska Europa hišće mjez sobu wojuje, kaž smy to w 1990tych lětach na Balkanje widźeli a kaž widźimy to dźensa w Ukrainje. Na druhim boku je so, hladajo na Skandinawisku w lěće 1905, jako bě so Norwegska wot Šwedskeje dźěliła, z měrliwym statnym dźělenjom Čěskosłowakskeje jenož słowjanska Europa z přikładom za cyły swět.
Spěchuja nadarjenych hudźbnikow
Komornohudźbny festiwal Hornja Łužica wuhotuje lětsa zaso wosebitu akademiju za młodych nadarjenych hudźbnikow, a to wot 13. do 16. awgusta w Hrodźišću (Gröditz) njedaloko Wósporka.
Wojerecy (SN). Hač do 31. měrca móža so zajimcy wo jedne z 15 městnow požadać. Namołwjeni su předewšěm dźěći a młodostni wot dwanaće do 18 lět. „Wažne wuměnjenje za přiwzaće do akademije je wobknježenje instrumenta. Dale měli dźěći a młodostni wjeselo při hudźenju z hudźbnikami samsneje staroby měć“, zdźěli dr. Hagen W. Lippe-Weißenfeld, intendant komornohudźbneho festiwala a akademije. „W srjedźišću steji komorna hudźba, to rěka hudźenje w małych skupinkach. Nadźijamy so, zo nawjazaja wobdźělnicy na te wašnje nowe přećelstwa.“ Na ryćerkuble w Hrodźišću chcedźa za to wšitke wuměnjenja stworić. Zarjadowarjo wjesela so na jednotliwych zajimcow, ale tež na hudźbne cyłki, kotrež so wo wobdźělenje požadaja. To je hač do kónca měrca móžno.
W Budyskim Serbskim muzeju je muzejowa pedagogowka Monika Ošikowa ...
Nowe towarstwo za dźiwadła
Intendant Němsko-Serbskeho ludoweho dźiwadła Lutz Hillmann je předsyda mjezynarodneho zwjazka dźiwadłow ze sydłom w Budyšinje. Nowy cyłk „Polyphony“ skići indigenym a mjeńšinowym rěčam jewišćo.
Žiwjenska woprawdźitosć dźensa hinaša
Budyšin (CS/SN). Něhdźe 150 wopytowarjow je sej pjatk do Budyskeje tachantskeje cyrkwje na Budysku narěč dóšło. Slědźer wo generacijach a psychologa dr. Rüdiger Maas rěčeše wo žiwjenskej woprawdźitosći młodych ludźi. Jeho wuprajenja korjenja na naprašowanjach, kotrež su wón a jeho kolegojo z Instituta za slědźenje generacijow mjez młodymi ludźimi w starobje wot 16 do 23 lět přewjedli, mjez druhim w Budyšinje. Wědomostnicy zwěsćichu, zo běchu młodostni w sprjewinym měsće za naprašowanje wotewrjeniši hač druhdźe. Wuslědki naprašowanja přirunachu z podobnym, kotrež běchu před dźesać abo 20 lětami přewjedli. Při tym so wujewi, zo su strachi a začuće samoty dźensa jara wulke. Referent zwěsći, zo tomu předewšěm wužiwanje socialnych medijow polěkuje a tónle efekt je so w času korony zesylnił. Někotři młodostni su hač do wosom hodźin wob dźeń online. W času korony bě to něhdźe 60 hodźin wob tydźeń. Z tym su tež kontakt k realiće zhubili. Porno tomu njejsu so předchadźace generacije w swojim času młodosće bojeli. Negatiwny konsum medijow je k tomu wjedł, zo strachi přiběraja.
Lětsa 150. raz zapust woswjećili
„Falšna hra“ scyła tak falšna njebyła
Serbska utopija mjez folkloru a zabawu
Třeći dźěl rjadu filmow drje móžny pohlad do přichoda pokazuje, na serbski hrajny film pak dyrbimy dale čakać
Prapremjeru třećeho dźěla filmoweje serije Serbska utopija, kiž je so před třomi lětami započała, wotmě so srjedź januara. Nowostka ma titul Nowaki, a kaž so w anotacijach pisa, je to „utopiski myslenski eksperiment“, kak by (Delnja) Łužica za dwanaće lět wupadać móhła. Najebać to, zo słuša čas k hłownym motiwam cyłeje serije a zo so w kóždym filmje někotre razy zwuraznja, zo „čas dale běži“ – štož rěka sam po swojich njezrozumliwych wašnjach njehladajo na ludźi a jich přeća –, njeje we filmje čas wažny. Zo stejimy w přichodźe, nam jenož techniske wunamakanki pokazuja, kiž figury wužiwaja. Ta prěnja su nawoči, z kotrymiž awatarow widźiš, a směš z nimi rěčeć, w idealnym padźe ze swojimi njebohimi přiwuznymi.
