Wojerecy (SiR/SN). Dwě jězdźidle běštej we wobłuku akcije Wuměłstwowy bus, wuhotowaneje wot iniciatiwy „Im Frie­se“­ Šěrachow-Korzym, minjeny kónc tydźe­nja we Wojerecach a wokolinje po pu­ću. Mjez jednotliwymi stacijemi – dohromady bě jich šěsć – postarachu so w busomaj wjacori hudźbnicy wo dobru naladu mjez pasažěrami. Akcija bě prěni raz z hosćom we Wojerowskej kónčinje, wothłós w bohatej ličbje přitomnych sobu­jěducych bě přewšo pozitiwny.

Jan Łahoda

wutora, 17. awgusta 2021 spisane wot:
16. žnjenca 1871 zemrě w Chołmje tamniši farar a narodny prócowar Jan Łahoda. Wón bě so 25. awgusta 1801 do žiwnosćerskeje swójby w Tumicach blisko Smělneje narodźił. „Serbstwo zhubi z nim dobreho wótčinca a wobdarjeneho prědarja a my, kiž su so něhdy na jeho horliwym a swěrnym zmyslenju sobu zahorili, přećela. Hižo jako student teologije w Lipsku wuznamjenješe so wón přez swój wose­bity pěsnjerski dar. Jako podstarši je wón tam serbske towarstwo sobu derje wodźił.“ Tak steješe w nekrologu za Maći­carja. Jan Łahoda je kaž do toho Jurij Mjeń dźěle z Klopstockskeho „Messiasa“ a z dalšich literarnych twórbow němskich klasikarjow zeserbšćił. W „Spěwarske za ewangelskich Serbow“ z lěta 2010 je wot njeho zeserbšćeny kěrluš „Mój prěni­ skutk budź chwalba, dźak“. Wón bě najprjedy w Bukecach a Wulkim Radšowku z duchownym a wot lěta 1827 pjeć lět z fa­rarjom we Wochozach. Tam zestaji 1831 w Budyšinje ćišćane „Rańše a wječorne modlitwy při wosobnych časach a skladnosćach ...“ Wón dopisowaše tež spěwy a přinoški do Tydźenskich Nowin a bě wot lěta 1832 hač do smjerće farar w Chołmje. Manfred Laduš

13. awgusta hranica zawrjena(2)

póndźela, 16. awgusta 2021 spisane wot:

Wobě železnicy Berlina słušeštej Němskej železnicy NDR, a přistajeni tež w Zapadnym Berlinje jej posłužowachu. Hnydom po połnocy 13. awgusta ćahi, kotrež do zapadneho dźěla města jězdźachu, hižo­ za přistup njedźeržachu, hač na wuwzaće dwórnišća Friedrichska dróha. Bojownicy wobrónjenych stotkow, poli­cisća a wojacy hranicy kaž tež Narodneje ludoweje armeje zašlahachu z kałatym grotom hranicu, nastajichu kamjentne bloki a započachu pozdźišo wysoku murju twarić. Wobrónjene mocy NDR njedachu so wot ludźi mylić, kotřiž spytachu jich ze Zapadneho Berlina prowokować. Wobydlerjow wuchodneho Berlina, kiž běchu dotal w zapadnym dźělu Berlina dźěłali, abo chcychu tam swojich při­wuznych wopytać, při bliženju k hranicy wotpokazowachu a domoj pósłachu, někotrych agresiwnje wustupowacych tež zajachu.

To sta so 13. awgusta a w přichodnych dnjach. Někotrym Wuchodoberlinjanam, kotřiž direktnje na mjezy bydlachu, so hišće poradźi přez hranicu ćeknyć. Wo­kna a durje tajkich twarjenjow su na to na stronje k mjezy zamurjowali.

Serbšćina w čěskim PEN-klubje

póndźela, 16. awgusta 2021 spisane wot:
2. lětni kurs serbšćiny w čěskim Budislavje pola Litomyšla je so minjenu sobotu wuspěš­nje zakónčił. Dohromady hač do połsta ludźi móžeše Praske Towarstwo přeće­low Serbow w běhu tydźenja w tamnišim Domje bratrow Čapek čěskeho PEN-klu­ba witać, mjez nimi tež štyri swójby ze swojimi dźěćimi. Mjez šěsć rěčnymi docentami a dwanaće přednošowarjemi bě šěsć z Hornjeje Łužicy. Student wu­čerstwa za čěšćinu a rušćinu Kryštof Peršín z Hradeca Kralové (nalěwo) bě loni hišće šuler na Budislavskej lětnej šuli a je tónraz započatkarjam zakładne grama­tiske prawi­dła serbšćiny posrědkował. Foto: Božena Braumanowa

Kinajchćan wudawa łužiske stawiznički

póndźela, 16. awgusta 2021 spisane wot:

Wojerecy (KD/SN). Wučer matematiki a fyziki na wuměnku Erhard Spank, pochadźacy z Kinajchta, wudawa wot lěta 2019 epizodiske romany w němskej rěči wo swojim dźěćatstwje. W swojej prě­ničce „Čorna připołdnica“ powěda wón wo žiwjenju we fiktiwnej łužiskej burskej wsy Běrkecy w 1950tych lětach. W nětko wušłym druhim dźělu „Suchi wódny muž“ wěnuje so 1960tym lětam. Tele dny je Spank wobě knize we wobłuku čita­nja, zarjadowaneho wot Wo­jerowske­ho wuměłstwoweho towarstwa na tamnišim hrodźe, předstajił.

13. awgusta hranica zawrjena

pjatk, 13. awgusta 2021 spisane wot:

Z historiskim wuznamnym dnjom sta so 13. awgust 1961. Wot toho dnja bu hranica mjez wuchodnym a Zapadnym Berlinom zawrjena a wojersce škitana. Krótko do połnocy na njedźelu, mjenowaneho datuma, před 60 lětami alarmowachu přisłušnikow bojowych skupin w stolicy NDR a we wokolnych městach a sydlišćach kołowokoło Berlina we wobwodomaj Podstupim a Frankfurt nad Wódru a skazachu jich na zepěranišća. Wojersku drastu woblečeni a wobrónjeni pochodowachu abo jědźechu woni z nakładnymi awtami k mjezy ze Zapadnym Berlinom. W połnocy podachu so tam tohorunja z třělbami a mašinskimi pistolemi wobrónjeni ludowi policisća, přisłušnicy armeje a namjezni wojacy. Tež tanki Narodneje ludoweje armeje a sowjetskeho wójska su blisko hranicy stacionowali.

Wěru sylnić a stawizny přeslědźić

pjatk, 13. awgusta 2021 spisane wot:

Kulow (AK/SN). Po cyłej Europje aktiwne, ekumeniske towarstwo Penuel – Kruh přećelow wěrneho wobliča Jězu Chrysta – wuhotuje swoje lětuše zetkanje čłonkow a čłonow w Kulowje. Wot dźensnišeho hač do njedźele čakaja na cyłkownje ­ně­hdźe 180 wobdźělnikow, předewšěm z Němskeje, Awstriskeje, Šwicarskeje, Italskeje, Belgiskeje a z USA, mjez druhim hłowna zhromadźizna towarstwa, wjacore fachowe přednoški kaž tež podijowa diskusija wo rownych rubach Jezusa/Jězusa. Wuraznje zjawne zrjadowanja w tym wobłuku su hižo wot kónca julija w Kulowskej křižnej cyrkwi přistupna wustajeńca „Wo smjertnych rubach Chrystusowych“ (Serbske Nowiny rozprawjachu), referataj předsydki towarstwa Cornelije Schrader dźensa a jutře Paula Baddy a Markusa van ten Hövela jutře. Ćežišći přednoškow, kotrejž stej wobaj w 19 hodź. w křižnej cyrkwi, stej powšitkowny přehlad wo rownych rubach, wobhladowanych jako křesćanske relikwije, resp. „Židźany rub z Manopella“.

„Njewšědna bliskosć“

pjatk, 13. awgusta 2021 spisane wot:
We wobłuku wosebiteje přehladki Choćebuskeho Serbskeho muzeja „Wjesne wobrazy – Hinak žiwi być“ stej minjenu srjedu zastupowaca direktorka Braniborskeho krajneho muzeja za moderne wuměłstwo Carmen Schliebe a kuratorka wustajenišća Christina Kliemowa (wotlěwa) pokazane fotografije Thomasa Kläbera (srjedźa) kaž tež jeho žiwjenjoběh a tworjenje rozjimowałoj. Mjez druhim je něhdźe dwaceći hosći zhoniło, zo wobhladujetej fachowči „njewšědnu bliskosć k wotbłyšćowanym jako wusahowacu kajkosć jeho wobrazow“. Fotograf sam rjekny, zo je „dźensa wjele ćešo scyła dowolnosć fotografowanja dóstać“. Foto: Jill-Francis Ketlicojc

Sociolinguistiku zapřijeć

pjatk, 13. awgusta 2021 spisane wot:
Hižo zahe je so Serbski institut wo spěchowanske pjenjezy we wobłuku změny strukturow prócował, zo by z projektami serbsku rěč a kulturu bóle do Łužicy zapřijał. Domowina a Załožba za serbski lud stej institut podpěrowałoj. Prěni wuspěch bě předewzaće „Hódnoćenje imaterielneho kulturneho namrěwstwa Delnjeje Łužicy w němsko-serbskim konteksće“, z kotrymž su zakładny kamjeń za digitalny atlas a nowy wotrjad połožili. Wosebje na polu regionalneho wuwića – muzeje, turizm – su tak syće a struktury z akterami na městnje natwarili a jim – cyle připódla – serbskosć znowa zbližili. Nětko slěduje přichodna kročel, mjenujcy prócowanja z nowym wotrjadom institucionalizować. W projektowej skicy skedźbnjeja tež na straty rěčneho ­kubłanja, kotrymž chcedźa přichodnje hromadźe z akterami a z monitoringom zadźěwać. Zmysłapołne by było, tu sociolinguistiku zapřijeć. Mjez wšěmi móžnymi wědomostnymi wopřijećemi w skicy mi wona pobrachuje. Cordula Ratajczakowa

Marjana Domaškojc

pjatk, 13. awgusta 2021 spisane wot:
Delnjoserbska basnjerka a dźěłaćerska spisowaćelka Marjana Domaškojc zemrě 11. žnjenca 1946 w ródnym Cazowje. 28. małeho róžka 1872 bě so wona swójbje wjesneho krawca narodźiła. Wuchodźiwši wjes­- nu šulu dźěłaše 45 lět w Choćebuskej tekstilnej fabrice. Domaškojc bě cyłe žiwjenje w delnjoserbskej narodnej drasće chodźiła. Delnjoserbowka wobdźěleše so na serbskich zarjadowanjach a zjězdach, tež we wukraju. Domaškojc basnješe a pisaše do Serbskeho Casnika, časopisa Maćicy Serbskeje a do časopisa Łužica. Wona bě čłonka Maśicy Serbskeje. 1929 spisa prěnju serbsku socialnokritisku hru „Z chudych žywjenja“, kotraž bu tež do čěšćiny přełožena, a 1932 w Praze a Mladej Boleslavje předstajena. Nacije spytachu ju za to zdobyć, pozitiwnje předstajenu figuru Žida Arona na negatiwnu přepisać, štož wona doraznje wotpokaza. Na to ju přesćěhowachu. Domaškojc spisa dale hru „Šwickojc pytaju źowku“, kiž je NSLDź 1977 delnjoserbsce w Delnjej ­Łužicy předstajiło. Jeje „Wubrane spisy“ wuńdźechu 1956 w serbskim lektoraće ­nakładnistwa Volk und Wissen.

nawěšk