Wo knihach a kniharni (16.07.21)

pjatk, 16. julija 2021 spisane wot:

Bórze so ludźo do lěćneho dowola po­da­dźa. Što drje je to rjeńšeho, hač sej ćišćanu knihu za sebje a swoje dźěći sobu do kófra spakować. Tež tón, kiž doma wosta­nje, njech­ składnosć čitanja wužije. Ludowe nakładnistwo Domowina ma boha­ty poskitk a za kóždy zajim knihu. Tuž njech kóždy/kóžda raz na krótki čas handy hasnje,­ zo by dožiwił(a) rjane wokomiki zanurjenja do serbskeho ćišćaneho słowa, do jeho klinčaceho zwuka. Mjeztym zo so mysle čitarjow wokoło móžneho dowola a nadźijomnje tež knihow pletu, dopři­hotuje LND prospekt „Nowinkar“. Srjedź septembra dóstanje so wón k wam do listowych kašćikow. A tam, hdźež njeje móžno sej knihu di­rektnje kupić, skići on­li­neshop www.do­mowina-verlag.de najkrótši puć skazanja. Za Serbow w Delnjej Łužicy přihotujemy prospekt „Kniglicki“. Stajnje je tež za nas Hornjoserbow zajimawe jónu „přez płót“ pohladnyć, što drje delnjoserbski knižny program skići.

Inowatiwna premjera ansambla

štwórtk, 15. julija 2021 spisane wot:

Lětstotki přesahaca swětowa politika, intrigi a lubosć na dworje historiskeho kubła wosrjedź Łužicy

Za swój lětuši program pod hołym njebjom na dworje Smochčanskeho kubłanišća swj. Bena njeje so Serbski ludo­wy ansambl kaž dotal za galarewiju z tematisce geografiskim abo stilistiskim ćežišćom rozsudźił, ale wuwi dospołnje nowy format. Iniciator, libretist a režiser inscenacije „Napoléon a agentka“ Tomaš Kreibich-Nawka wopisa dwudźělne předstajenje jako „słuchokruch“. To je bjezdwěla kmana definicija, a wopytowarjo móhli hrě tež jeno připosłuchać. Potom pak bychu wizuelnej komponenće skomdźili, mjenujcy baletne sceny a na płachtu projicěrowane animacije. A hudźbnikam kaž tež ekstra angažowanej dźiwadźelnicy při dźěle přihladować dźě hdys a hdys tež cyle wopak njeje. Konsekwentnje tuž, zo w programowym zešiwku naposledk rěka: komornohudźbny słuchokruch z baletom.

Mužakow (CK/SN). Zwjazk a Swobodny stat Sakska spěchujetej tež přichodnje załož­bu Park hrabje Pücklera-Mužakowskeho. Wotpowědne financne dojednanje, pła­ćiwe hač do lěta 2025, staj wčera kulturna zwjazkowa ministerka a społnomócnjena za wuměłstwo a medije prof. Monika Grütters a sakski ministerski pre­zi­dent Michael Kretschmer (wobaj CDU) w Mužakowje podpisałoj. Cyłkownje nało­­žujetaj pjenjezydawarjej přichodne štyri­ lěta dźesać milionow eurow, při čimž sej sumu „fifty-fifty“ dźělitej, kaž Grütters wuzběhny. Połojca srědkow ma běžne kóšty parka zaručeć, tamne pjeć milionow eurow je za inwesticije k dispoziciji. Podpismje podlěšitej wobzamknjenje, na kotrež běštaj so Grütters a te­hdyši sakski ministerski prezident Stanisław Tilich (CDU) hižo 2016 dojednałoj.

Serbska młodźina

wutora, 13. julija 2021 spisane wot:
13. julija 1946 wutworichu w Budyšinje při centrali Domowiny samostatny wotrjad Serbska młodźina (SM). Předsyda bu Jurij Brězan, jeho zastupnik Jan Šołta. Brězana běchu hižo 6. apryla za zamołwiteho za młodźinu postajili. Jako jeničku młodźinsku organizaciju sowjetskeho wobsadniskeho pasma běchu 7. měrca 1946 „Freie deutsche Jugend“ (FDJ) załožili. Kak k „Swobodnej němskej (wu­zběhnył – M. K.) młodźinje“ (SNM) stać, to běchu dołhe diskusije. Z aktow Serbskeho kulturneho archiwa wuchadźa, zo sej z němskeje strony tole žadachu: „Dale je nawjednistwo serbskeje młodźiny zawjazane přistupić FDJ.“ Jurij Brězan bě porno tomu pisał: „Kaž předstaja FDJ za němsku młodźinu narodnu organizaciju, tak chcemy my swoje narodne dźěło za sebje wobchować.“ Tak bě předwidźane, kónc awgusta 1948 w Delnim Wujězdźe załožić organizaciju „Serbska ludowa młodźina (SLM)“. Z němskeje a sowjetskeje strony to zakazachu. Centralny sekretariat Domowiny 29. septembra 1948 wobzamkny, zo ma so „dźěło mjez młodymi Serbami dospołnje FDJ přepodać“. Dokelž njebě wulki dźěl młodostnych z tym přezjedny, mnohe aktiwity wusnychu. Mikławš Krawc

„Europsku integraciju w praksy dožiwić“

póndźela, 12. julija 2021 spisane wot:

Wustajeńca „Wobrazy krajiny – Podobe pokrajine – Bilder einer Landschaft. Přechod – Prehod – Übergang 03“ je zakón­čena. Finisažu třikrajoweje přehlad­ki, na kotrejž běchu wuměłcy z Łužicy, Awstriskeje a Słowjenskeje wobdźěleni, wotměchu minjeny pjatk z čitanjom w Galeriji Brandenburg a předwčerawšim z wodźenjom po Cho­će­buskim Serbskim muzeju.

Choćebuz (mbc/SN/bn). Čitanje w Gale­riji Brandenburg – špatneho wjedra dla njebě poprawom pod hołym njebjom planowane zarjadowanje móžne – wu­hotowachu Lubina Hajduk-Veljkovićowa, Cvetka Lipuš, Anja Golob a Jill-Francis „Źilka“ Ketlicojc. Moderatorka Anja Zachariasojc kóždu spisowaćelku skrótka předstaji, na čož literatki so wotměnjejo swójske twórby w originalnej rěči kaž tež w delnjoserbskim a/abo němskim přebasnjenju resp. přełožku předstajichu.

Dalše represalije w Běłoruskej

póndźela, 12. julija 2021 spisane wot:

Waršawa/Minsk (SN/bn). Internetny wustup najstaršeho běłoruskeho dźenika Naša Niwa je offline. Po informacijach zjawnoprawniskemu pólskemu rozhłosej přisłušaceho telewizijneho sćelaka Belsat TV jedna so wo „naprawu běłoruskeho ministerstwa za informacije“, z kotrejž chcedźa redakciju nowiny dla šěrjenja pječa „wopačnych informacijow na internetnej stronje pochłostać“.

Hižo minjeny štwórtk su zastojnicy stata běrowy redaktorow kaž tež bydlenja wjacorych sobudźěłaćerjow Našeje Niwy přepytowali. Dotal dokładnje nje­znata ličba žurnalistow bu w tym zwisku tuchwilu zajata. Kaž internetny kanal , njeoficialna to drje wotnožka tohorunja wjace njepřistupneho portala , zdźěla, staj mjez zajatymi mjez druhim bywši wiceprezident běłoruskeho PEN-kluba Andrej Dynko a wospjet šefredaktor dźenika Jegor Martinowič. Jimaj wumjetuja, zo staj protesty sobu organizowałoj, z kotrymiž běchu so dźesaćitysacy wobydlerjo najprjedy přećiwo wuslědkej wólbow prezidenta w lěće 2019 a na to režimej scyła spřećiwjeli.

Z wosebitej hudźbnej chłóšćenku pod hesłom „Zahrate – rozrěčane – rejowane“ a zdobom na wužadowace wašnje rozžohnowa so minjenu njedźelu w Budyskej tachantskej cyrkwi swj. Pětra cyrkwinskohudźbny direktor Friedemann Böhme po 32 lětach spomóžneho skutkowanja jako kantor katolskeje wosady. W tym času běše wón tež woblubowany rjad „Duchowna hudźba“ přez lěta organizatorisce zawěsćił a je jón zdźěla tež wuhotował.

Na pišćelach preciznje a w originalnej formje wot Friedemanna Böhme zahrata a ze słowami Drježdźanskeje hudźbneje wědomostnicy Claudije Lubkoll derje wujasnjena twórba Johanna Sebastiana Bacha „Passacaglia a fuga c-moll“ steješe w srjedźišću nyšpora z duchownej hudźbu. Technisce zdokonjane pokaza na to Michał Cyž widejo z wurězkami rejowaneje orchestroweje wersije Bachoweje twórby, live natočeneje lěta 2005 w Opérje National de Paris.

Budyšin (SN/bn). Pod hesłom „Pohlady“ je Serbski ludowy ansambl nowy format hudźbno-filmoweho wječora ze slědo­­wacej podijowej rozmołwu předstajił. Ně­hdźe 30 wopytowarjow dožiwi w tym wobłuku wčera w Budyskej Röhrscheidtowej bašće – dešća dla njebě na byrgarskej zahrodźe planowane zarjadowanje pod hołym njebjom móžne – takrjec dwójnu premjeru. Prěni raz pokazachu loni dokónčeny dokumentariski krótkofilm Maje Nageloweje a Juliusa Günzela „winterlieb – libawka“ před publikumom na městnje. Pask je pokročowanje produkcije „blaubeeren – cerne jagody“ z lěta 2013, z kotrymž běchu filmowy dźěl wječora zahajili. „Smój paskaj samaj prěni raz pospochi widźałoj. Sym tola překwapjeny, zo wonej takle pokazanej hišće wjace skutkownosće nabywatej“, Günzel po před­stajenju zjima. Nagelowa na to skedźbni, zo „je nimale wša krajina, kotruž­ smój dokumentowałoj, mjeztym preč. Zwostała je jeničce wulka dźěra.“

Kreatiwni šulerjo

pjatk, 09. julija 2021 spisane wot:

„Naša serbska kniha“ – pod tutym hes­łom pokročuje Ludowe nakładnistwo Domowina ze swojim wosebitym projektom za literarny dorost. Po wuspěšnym zazběhu lěta 2019 ze šulerjemi Serbskeje wyšeje šule Ralbicy nasta nětko nowostka z 8. lětnikomaj Serbskeho gymnazija Budyšin (SGB), a to jako brošura pod ti­tulom „Cyłe lěto – jedna kniha“.

Awtorojo a ilustratorojo smědźachu swoju kreatiwnu žiłku na polu lyriki a ilu­stracije połnje wužiwać. Knižna premjera budźe wutoru, 13. julija, w 9.30 hodź. w SGB, hdźež chcedźa publikaciju přichodnje tež předawać.

Němsko-Serbske ludowe dźiwadło wuhotuje wulkeho naprašowanja dla přidatne předstajenje hry „Sherlock Holmes a paski Beatlesow“, a to njedźelu, 18. julija, w 15 hodź. Potom budźe tež wosebita wustajeńca – tu wozjewjena fotografija skići jeno snadny zaćišć – w Dźiwadle na hrodźe přistupna, wotbłyšćowaca wjerški lětnjeho dźiwadła minjenych 25 lět. Foto: SN/Hanka Šěnec

nawěšk