Namakaj dźesać rozdźělow
Ilustraciji: Christin Lukašowa

Dźěći pytaja na zahrodźe za překwapjenkami, kotrež je jutrowny zajac schował. We wobrazomaj smy zmylki zatwarili. Tuž móžeće so tež wy, lube dźěći, na pytanje podać. Namakaće 10 rozdźělow?

Kajke wupada jejko kokule?

štwórtk, 18. apryla 2019 spisane wot:
Ilustracija: SN/Hanka ŠěnecJejka kosa su módre, sykorki swětłošěre z brunymi dypkami a jejka zyby (Fink) su blědolila. Kotru barbu pak maja jejka kokule, njehodźi so tak jed­norje prajić. Wone su mjenujcy cyle wše­la­kore. Kokula njeje docyła po ni­kim. Wona wróći so k nam nalěto po přerěznje 4 000 kilometrach lěta jako jedyn z poslednich ća­hawych ptakow. Ale hi­žo srjedź awgusta wona potom zaso jako jedna z prěnich do swojeho afriskeho zym­skeho kwartěra wotleći. Je móž­no, zo tohodla sama žane hnězdo njetwa­­ri, ale nanjese swoje wosom, dźewjeć jejkow do cuzych hnězdow, a to kóžde do druheho. Jelizo w hnězdźe hižo jejko leži, tak je cyle jednorje won ćisnje. Hdyž so wobsedźer hnězda, tak mjenowany hosćićelski ptačk wróći, tón zwjetša ničo wo tym njepytnje. Kokuline jejko je drje přeco tróšku wjetše, hewak pak nimale podobnje wupada. Kokule su mjenujcy móhł­rjec specializowane. Jedne njesu swoje jejka jenož do hnězdow wišplika (čerwjena wopuška Gartenrotschwanz), a te su tež módre kaž pola njeje. Druhe wužiwaja zaso jenož hnězda sknadźa (Goldammer) a njesu kaž wón šěre jejka z brunymi dyp­ka­mi.

Ilustracija: ...

štwórtk, 18. apryla 2019 spisane wot:
Ilustracija: Christin Lukašowa

Hódančko Wěš, do kotreje z wotpowědnych dźěrkow so jejka kuleja? Wzmi sej pisak a wuspytaj!

Wo jejkakulenju na Hrodźišku

štwórtk, 18. apryla 2019 spisane wot:
Foto: Carmen Schumann
Nałožk jejkakulenje w Budyšinje hižo dlěje hač 400 lět pěstuja a je nimo křižerjow a debjenje serbskich jutrownych jejkow jedna z hłownych atrakcijow města w jutrownym času. Na Budyskim Hrodźišku wysoko nad Sprjewju napřećo Budyskemu staremu městu so podawk kóžde lěto wotměwa. Prěni raz w někajkich zapiskach jewił je so nałožk hižo 1550, při čimž so prawidła stajnje zaso měnjachu. Prjedy su skerje dźěći z bohatych swójbow jejka abo podobne twory horu dele kulili, hdźež su je chudše dźěći popadnyli. Trochu pozdźišo su so wšitcy zhromadnje na zarjadowanju wobdźělili a warjene jejka, jabłuka abo dalše kulojte wudźěłki po Hrodźišću dele kuleli. Dalše dźěći z Budyšina a wokoliny spytachu je popadnyć. Tamna warianta w běhu časa bě, zo dźěći syre jejka po horje dele kulachu. Dobyćer bě tón, kotrehož jejko njewobškodźene proceduru přetra, so najdale kuleše, abo tón kiž měješe na kóncu wubědźowanja hišće najwjac njerozbitych jejkow w swojim korbiku. Bianka Šeferowa

Dopomnjenka na Šunowske reje

štwórtk, 18. apryla 2019 spisane wot:

Cyła Koćinska wjesna młodźina je stajnje zhromadnje z kolesom do Šunowa na reje jězdźiła. Za mój čas započachu so sobotne reje w 19 hodź. a zdypkom wo połnocy přesta kapała hudźić. Njedźelu so reje hodźinu prjedy zahajichu a běchu wotpowědnje prjedy nimo. Najwažniša pak bě zastupna kartka. Bjez tajkeje njejsy so scyła na žurlu dóstał. Poprawom mějach stajnje zbožo, zo je mi ju něchtó sobu wobstarał. Jenož jónu dyrbjach wonka přihladować, ale z małkim trikom smědźachmoj z přećelku tola hišće na rejwansku žurlu. Nimo toho mějachu jednotliwe wjesne młodźinske cyłki swoje blida. Tak je poprawom kóždy wědźał, zwotkel štó pochadźa.

Serbšćinarjo so wubědźowali

pjatk, 12. apryla 2019 spisane wot:
Fota: SN/Maćij BulankElla Schulze z Budy­šina: Chodźu na Serbski gymnazij a njejsym maćernorěčna Serbowka. Na olympiadźe bě jara rjenje. Mějachmy chwile dosć, mjez wubědźowanjemi wotpočnyć. Wšako bě wosebje nastawk pisać napinace. Studenća su so w skupinskim dźěle derje wo nas starali. Felix Bauch z Boranec: Olym­piada hodźi so trochu kaž rjadow­niska jězba wopisać. Mě­jachmy rjany program. Dyrbjachmy pak wězo tež dźěłać.

Marius Adam z Radworja:

Tema lětušeje olympiady bě lěs, štož bě jara rjenje. Hižo póndźelu přewjedźech­my lěsny běh ze wše­lakimi stacijemi. W běhu olympiady zhotowichmy w skupinskim dźěle plakat, kotryž smy w ertnym pru­wo­wanju předstajili. Dny běchu jara wot­měnja­we a rjane.

Foće: SN/Hanka Šěnec

Štóž rady wari, wobsedźi zawěsće knihu „Warić z Tomašom“, kotruž je Ludowe nakładnistwo Domowina wudało. Z kucharjom Tomašom Lukašom pak móžachu dźěći w Budyskim „Wjelbiku“ zhromadnje warić a snano tež tón abo tamny recept zhonić, kiž w knize njesteji.

Wulki lóšt a wjeselo při wa­rjenju měješe minjenu póndźelu wosom čitarjow dźěćaceho časopisa Płomjo. W Budy­skim „Wjelbiku“ woča­kowaše jich ku­char Tomaš Lukaš, kiž bě recepty za słódny meni spřihotował. Tak nawarichu zhromadnje z pro­fijom běrnjacu poliwku a pjelnje­nu kokošacu hrudź z morcheju a tak mjeno­wa­nymi běrnja­cymi blinijemi. Jako chłóšćenka syda­še hišće šokolo­dźany tykanc z jabłukami a ze słód­nym waniljo­wym lodom. Zo je so młodym kucharjam meni radźił, poka­zachu spokojne mjezwoča staršich, kotrychž běchu sej do hosćen­ca pře­prosyli. Tak njetrje­baštaj mać abo nan wječer přihotować, tónraz so dźěći wo to stara­chu. Tomu abo tamnemu bě póndźelne zarjado­wanje Płomjenja zawěsće pohon, hdys a hdys so sam we warjenju wuspytać. Bianka Šeferowa

Dźěći stajnje witane

pjatk, 12. apryla 2019 spisane wot:
W Rownom wotmě so njedawno němsko-pólska šulerska wuměna. Zhromadne wóskowanje jejkow bě za wšitkich jara zajimawe.
Foto: Jost SchmidtchenMjezynarodna šulerska wuměna mjez Běłowodźanskim Landauwowym gymnazijom a Zakładnej šulu II z pól­skich Żarow je hižo wjelelětna tradicija. Měsće stej dobre partnerstwo wuwiłoj, z čehož tež dźěći profituja. We wo­błuku wuměny zetkachu so wone njedawno na Rownjanskim Njepilic statoku. Předsyda spěchowanskeho towarstwa Njepilic dwór Manfred Nikel je hižo wočakowaše. „Wjeselimy so stajnje jara nad wašim zajimom za serbske nałožki. Runje tu móžeće wjele při­wuknyć“, wón wuzběhny. Dojutrowny čas skići wjele móžno­sćow, něšto wo Serbach zhonić. Na wjacorych stacijach zbližichu sej wo­pytowarjo narodnu drastu, muzej a rjemjesła kónčiny. W kuchni přihotowachu zhromadnje ze žonami w Slepjanskej narodnej drasće zelowu butru a plincy. Runje tak su jutrowne jejka debili. Hosćo z Pólskeje, hdźež maja jutry tohorunja wulki wuznam, su nazhonili, zo pěstuja wobydlerjo Łužicy mnohe tradicije a na­łožki.

Serbska Łužica je jemu domizna

pjatk, 12. apryla 2019 spisane wot:

Zetkanka ze słowakskim huslerjom Jozefom Farkašom w Budyšinje

Husler Jozef Farkaš so w orchestrje Serbskeho ludoweho ansambla woprawdźe doma čuje. Mnohe lěta hižo w tutym hudźbnym ćělesu w Bratislavje rodźeneho Słowaka widźiš. „Lětsa w awgusće budźe tomu 40 lět, zo stach so z hudźbnikom orchestra SLA. 40 lět so tež za mnje njeje bjez slědow minyło. Při­wšěm so w orchestrje woprawdźe derje čuju, to je moje žiwjenje“, Jozef Farkaš powěda. Zdobom je so do serbskeje kultury, do hudźby zanurił, so do njeje zalubował. 59lětny samo praji, zo so čuje kaž Serb. W mjeztym nimale 40 lětach měješe wón w SLA rjane dožiwjenja, ale je tež sobu přetrał ćežke časy dalšeje eksistency kulturneje institucije. „Tole wšitko mje z SLA kruće wjaza.“ Tak je w Budyšinje namakał swoje doma, swój schow.

Pohlad do tworjenja awtorki Olgi Grjasnoweje

Za serbskich čitacych stej dwurěčnosć a kulturna mnohostronskosć normalita. Wonej wotbłyšćujetej so w serbskej literaturje, kotraž po lěće 1945 přewažnje paralelnje tež němsce wuchadźa. Husto awtorojo dwurěčnosć tež w tekstach samych tematizuja – tak na přikład Kito Lorenc, Jurij Brězan abo Róža Domašcyna. Tež načasny serbski roman Lubiny Hajduk-Veljkovićoweje „Módre buny“ serbsko-němsku towaršnosć we Łužicy wotbłyšćuje.

W němskej načasnej literaturje je so w zašłych lětach wosebje přez migraciju nowa wotewrjenosć za mnohorěčnosć a za ludźi wuwiwała, kotřiž su wosrjedź wšelakorych kulturow žiwi. Tak spožčeja na přikład literarne Myto Adelberta von Chamisso z cilom, awtorow a awtorki spěchować, kiž su němčinu hakle pozdźe nawuknyli a kotřiž změnu kultury w swojich knihach wopisuja. Mjez wu­znamjenjenymi su na přikład Emine Sevgi Özdamar (1999), Zsuzsa Bánk (2004), Feridun Zaimoğlu (2005), Saša Stanišić (2008) a Abbas Khider (2017). Spěchowanske myto 2015 dósta Olga Grjasnowa.

LND onlineshop 2026

Nowe poskitki LND namakaće w lětušim wudaću Nowinkarja!

Nowinkar 2026-27

HSSL25

Chróšćan Šulerjo

Midas Logo