Tež Sabine Gutjahr, Helena Palmanowa a Marko Bruk (wotlěwa) su so loni na molerskej dźěłarničce Spěchowanskeho kruha za serbsku ludowu kulturu wobdźělili. Wčera wužiwachu woni składnosć, sej wuslědki třidnjowskeho dźěłoweho zetkanja „Duch industrializacije“ w Hórnikečanskej Energijowej fabrice pod nawodom ­wuměłče Maje Nageloweje hišće raz woměrje wobhladać. Na schodźišću a na chódbach Budyskeho Serbskeho domu je nětko 35 rysowankow, mólbow a akwarelow wustajenych. Přichodnu molersku dźěłarničku planuja wot 10. do 12. septembra w Delnim Wujězdźe. Foto: SN/Hanka Šěnec

W časach, hdyž njemóžeš do hosćencow, je stysknosć ćim wjetša, zanuriš-li so do nowostki „Gaststätten der Stadt Bautzen im Wandel der Zeiten“ z Hornjołužiskeho nakładnistwa.

Material wo woprawdźe 127 hosćencach w sprjewinym měsće zezběrał je awtor­ Wolfgang Eggerth. Wot nich wšak dźensa runje hišće tak třinaće wobsteji. A hrozy strach, zo po koronakrizy tež z nich wěsty dźěl wjace njebudźe.

Wolfgang Eggerth, kiž je w Budyšinje wotrostł, tu do šule chodźił a zakładnu wojersku słužbu absolwował, je pozdźišo swoje domizniske město wopušćił. Při­wšěm wobchowa sej wón čiłe dopomnjenki na hosćency, kotrež w swojich młodych lětach rady wopytowaše – mjez druhim korčmu „Dreck’sche Schürze“ na Karla Liebknechtowej, „Radnu pincu“ abo „Hocke-Michel“. Wšo to su lokality, na kotrež móža so jenož hišće Budyšenjo staršeho semestra dopomnić.

22. junija 1941 dopołdnja wozjewi němski wonkowny minister Joachim von Ribbentrop wo nadpadźe fašistiskeho kraja na Sowjetski zwjazk (ZSSR) tole: „Němska chce swět před smjertnym strachom bolšewizma wuchować a je toho­dla wójnu započała, zo by hrožacemu nadpadej Čerwjeneje armeje na Němsku a z njej zwjazane staty zadźěwała.“ Hišće 22. junija stej knježerstwje fašistiskeje Italskeje a Rumunskeje Sowjetskemu zwjazkej wójnu přizjewiłoj. Tomu přizamkny so hišće 23. junija satelitny kraj Němskeje Słowakska, 26. junija Madźarska a dźeń po tym Finska. Ze 40 armejemi podpěrachu zwjazkarjo Němsku při nadpadźe na ZSSR.

Klankarso dopomina

srjeda, 23. junija 2021 spisane wot:
Budyšin (SN/CoR). Pod titulom „Wuj bajkar powěda“ je Budyski klankodźiwadźelnik Měrćin Krawc nětko swoje „dopomnjenki klankarja“ w swójskim nakładźe wudał. Dwurěčnu knihu wobohaćeja mnohe fota, mjez druhim wot 1961 załoženeho Marionetoweho dźiwadła při Serbskim ludowym dźiwadle. „Najrjeńše wokomiki klankarja su, hdyž wosebje ći młodźi přihladowarjo na zrozumliwe wašnje jednanje w hrě dožiwja a hdyž móža so na kreatiwne wašnje na jednanju wobdźělić, to je a wostanje naš wuměłski wotpohlad“, pisa awtor wo zmysle swojeho skutkowanja.

Hórčan pomnik

srjeda, 23. junija 2021 spisane wot:

W Hórkach stary pomnik mamy.

Wojak steji na nim samy.

W zymje a wšěch njewjedrach

steji tam na kamjenjach.

W Hórkach stary pomnik mamy.

Wojak steji na nim němy.

Tam wudypane mjena su

za muži, kiž padnychu.

W Hórkach stary pomnik mamy.

Wojak steji na nim zrudny.

Wón w druhej wójnje dožiwi,

kak ludźi su tam morili.

Sylwija Dubawic z Hórkow

rjad. 5b w Ralbicach

3. februar 1986

Njezabyte šulerske hrónčka

srjeda, 23. junija 2021 spisane wot:

Před 35 lětami je wučer Pawoł Rota baseń přećiwo wójnje dóstał

Wčera wopominachmy 80. róčnicu něm­skeho nadpada na So­wjetski zwjazk. Ze 27 milionami mortwych měješe Sowjet­ski zwjazk hač do lěta 1945 telko woporow kaž žadyn druhi kraj w Druhej swětowej wójnje. Nadpad naci­jow 22. junija 1941 bě zdobom započatk dotal njesłyšaneje zaničowanskeje wójny přećiwo Słowjanam. Dohromady je sej Druha swětowa wójna, tak historikarjo trochuja, 60 do 80 milionow smjertnych woporow žadała.

W serbskim nowinarstwje maja tež dźěći swoje woprawnjene městno, su dźě čitar­ski a dopisowarski dorost. Něhdy ­bě­štej tomu přiłoze „Jutrnička“ a „Klinkačk“ wěnowanej. Mjeztym je so wjace hač 30 lět minyło.

Złóstniski nadpad na Sowjetski zwjazk

wutora, 22. junija 2021 spisane wot:

Dźensa před 80 lětami rano w pjećich Moskowskeho časa započa fašistiska Němska ze złóstniskej agresiju přećiwo Sowjetskemu zwjazkej. Z njej dósta 1. septembra 1939 z nadpadom hitlerskeje Němskeje na Pólsku zahajena Druha swětowa wójna nowu dimensiju. W 3.15 hodź. překročichu fašistiske jednotki hranicu Sowjetskeho zwjazka (ZSSR) z wot fašistow wobsadźeneje Pólskeje, z Narańšeje Pruskeje, Słowakskeje, Madźarskeje a Rumunskeje a zdobychu so do wulkeho kraja: 190 němskich diwizijow z dohromady 5,5 milionami wojakow.

Přichodne spěchowanje Budyskeho Němsko-Serbskeho ludoweho dźiwadła bě nimo mnohich dalšich (SN rozprawjachu) tež tema na posedźenju dźěłoweho kruha za serbske naležnosće ­při Budyskej měšćanskej radźe tydźenja. Pozadk bě posudk agentury actori wo hor­njołužiskich dźiwadłach.

Po tym zo dyrbjachu loni nadróžnu hudźbnu akciju Fête de la musique koronapandemije dla wotprajić, su ju wčera po cyłej Němskej zaso přewjedli. We wjacorych městach hudźbne skupiny wustupowachu. Mjez městami, kotrež su zarjadowanje prěni króć wuhotowali, běchu tež Wojerecy. Na tamnišim torhošću hudźeše bubonowa skupina Drumtastic. Foto: Gernot Menzel

Něhdźe połsta ludźi móžeše direktorka Budyskeho Serbskeho muzeja Christina Boguszowa pod wobmjezowanymi wumě­njenjemi na prěnjej wernisaži po lockdownje wčera do wustajeńcy „machot časa. wot běłeho k čornemu – rysowanki a grafiske łopjena“ Maje Nage­loweje witać, mjez nimi tež Budysku přirjadnicu Birgit Weber.

Budyšin (SN/CoR). „W rozsahacych rysowankach wujasnjuje Nagelowa teren, prakrajinu we wariantach, wothorjeka kaž wotboka, wona zarjaduje a bjerje. Spušćomnje přidruža so figury, nimale njehaćene, tola přewšo koncentrowane, žony a mužojo, dźěći, jandźeljo a grat, zadźeržene we wěstych poměrach. Spóznajomnosć słuša ke kwalitam Nageloweje kaž tež to wułožomne, štož nima kónca.“ Z tymi słowami je lawdator, wuměłc a spisowaćel Gregor Kunz z Drježdźan wčera twórby wuměłče charakterizował.

nawěšk