Wćipni na kartu

srjeda, 19. junija 2019 spisane wot:

Wochozy (AP/SN). Park błudźenkow we Wo­chozach bě cil lětušeho zeńdźenja dźěłoweho kruha Łužiske muzeje a muzealne zarjadnišća sekcije ludowěda/muzejownistwo Maćicy Serbskeje.

Nowa wustajeńca we wopytowarskim centrumje wo serbskich stawiznach Wochožanskeje kónčiny njebě jenička přičina póndźelneho zetkanja. Muzejownicy běchu tež wćipni na nowy projekt to­warstwa Serbski kulturny turizm. Wone wuwiwa mjenujcy kartu „Ducy po serbskej Łužicy“, z kotrejž chce „tež za serbske muzeje, rjemjesło a tradicije wabić“, Ines Kunzendorf rozłoži a připowědźi, zo ma karta hišće lětsa wuńć. Přitomni skedźbnichu na wažnosć runohódneho nało­žowanja serbšćiny – tež hladajo na słowjanskich susodow, kiž so přiběrajcy za łu­žisku jězorinu zajimuja –, a zdobom na šansy, kiž z ideje zhromadneho wa­bjenja wurostuja.

Dołha nóc wědomosćow putała

srjeda, 19. junija 2019 spisane wot:

Drježdźany (mla/SN). 17. króć swjećachu w sakskej stolicy a přisłušnych měšćanskich dźělach minjeny pjatk Dołhu nóc wědomosćow. Wjace hač 650 zarjadowanjow na 17 wědomostnych stacijach je sej tež tójšto Serbow z města a zajimcow z Hornjeje Łužicy wobhladało. Wšako chcychu so wo aktualnych slědźenskich wuslědkach, projektach a kubłanskich poskitkach popularnych wědomosćow Drježdźanskeje Science Community wobhonić.

Wšelake fakulty Techniskeje uniwersity Drježdźany předstajichu na přikład najnowše inowatiwne twarske maćizny, alternatiwne móžnosće zmilinjenja a chemijowu fabriku přichoda. Wosebje dźěćom so při najwšelakorišich pospytach w laborje woči błyšćachu a jich starši so njemało dźiwachu, kak móža sej ze sadu a zeleniny sami bateriju twarić. Fachowcy­ Fraunhoferskeho instituta rozłožichu eksperiment, zo móžeš tež z wopłóčkow milinu wudobywać.

Chcedźa Łužiski festiwal rozšěrić

wutora, 18. junija 2019 spisane wot:

Wojerecy (SN/bn). We wobłuku zhromadneho kabinetneho posedźenja Sakskeje a Braniborskeje stej so wobě knježerstwje dźens tydźenja we Wojerecach za to wuprajiłoj, kónc měrca prěni raz wuhotowany Łužiski festiwal (Serbske Nowiny rozprawjachu) jako mjezy a sparty pře­sahowacy wjeršk etablěrować. Festiwal hodźał so zhromadnje z akte­rami regiona, kotřiž měli zdobom jeho nošerjo być, dale wuwiwać, rěka w minjeny pjatk wozjewjenej nowinskej zdźě­len­ce braniborskeho ministerstwa za wědomosć, slědźenje a kulturu (MWFK) a sakskeho statneho ministerstwa za wědomosć a wuměłstwo (SMWK).

Korzym (CS/SN/bn). Budyšin, Koporcy, Lubij, Nowe Jěžercy (Neugersdorf), Nowosólc-Hródk­ (Neusalza-Spremberg) a Korzym běchu stacije lětušeje čary wuměłstwoweho busa KunstBus.

Hižo šesty raz zwjazachu busy městnosće Hornjeje Łužicy, hdźež móžachu wopytowarjo minjeny kónc tydźenja hudźbu, dźiwadło a tworjace wuměłstwo na zdźěla njewšědnych městnach dožiwić. Tak koncertowaštaj na přikład spěwarka Jasmin Hoppe z Rostocka a Drježdźanski pianist Sebastian Paul na Koporskim hrodźe. Mjez druhim přednjeseštaj wonaj ariju z twórby Wolfganga Amadeusa Mozarta „Mitridate re di Ponto“ a wujimk z operety Freda Raymonda „Módra maska“. Nimo toho poskićeše etablissement wobsedźacy Sebastian Flämig wodźenja po bywšim ryćerskim kuble kaž tež po hrodowym parku. Při busowym zastanišću w Koporcach witaše resp. rozžohnowaše smyčkowy kwartet Lubijskeje hudźbneje šule při- a wotjěducych hosći.

Luksusowy problem?

wutora, 18. junija 2019 spisane wot:
Wulki, mjezynarodny festiwal we Łužicy – a lědma štó wo nim wě. Nalěto prezentowany program bu po wšěm zdaću we wulkim chwatku zestajany a – wjetši to problem – tak krótkodobnje připowědźeny, zo – hišće wjetši problem – potencielni wopytowarjo wjele wjace njewědźachu hač to, zo najskerje bórze něhdźežkuli něšto budźe. A byrnjež kónc měrca woprawdźe wuběrni wuměłcy na wysokim niwowje wustupili, pobrachowaše mjenu „Łužiski festiwal“ wotpowědny regionalny raz. Zo organizatorojo nětko z tudyšimi kulturnikami za zhromadnymi konceptami pytaja, je tuž runje tak chwalobne kaž trěbne, zo by so wjeršk tu zakótwił a poněčim wuwiwał. To swój čas traje, wuměnjenja pak su hladajo na dosć šćedriwy budget runjewon luksuriozne. Njech sumu mudrje a předewšěm za wuměłstwo nałoža. Konsekwentniše a „klasiske puće“ wobkedźbowace zjawnostne dźěło pak tež škodźało njeby. Bosćan Nawka

Porjedźenka

wutora, 18. junija 2019 spisane wot:
We wudaću SN ze 14. junija je w powěsći „Nowej dźěćacej knize wušłoj“ k zmylkej dóšło. Hornjoserbski přełožk je z pjera Diany Šołćineje. Awtor prosy wo wodaće.

Wjeloraka kultura do połnocy

wutora, 18. junija 2019 spisane wot:

Z lubosćinskej lyriku, jazzom, dźiwadłom a wustajeńcami wabili

Budyšin (SN/bn). Přihotowanym sydłam w druhej najwjetšej rumnosći za wosebite wustajeńcy Budyskeho Serbskeho muzeja dyrbjachu sobudźěłaćerjo njewočakowaneho nawala zajimcow dla přidatne stólcy přistajić, prjedy hač Lipšćanske duwo Mlokawka swój połhodźinski koncert zahaji. Dohromady přednjeseštaj spěwarka Walburga Wałdźic a gitarist Max Löb sydom mjez jazzom a šansonom chabłacych spěwow, skomponowanych na teksty Róže Domašcyneje a Kita Lorenca. „Wšitke tute twórby namakaće tež na naju nowej CDji ‚Poezija lubosće‘, kotruž smój tu dźensa takrjec njeoficialnje předstajiłoj“, Wałdźic po wustupje wabješe.

25 lět SET

wutora, 18. junija 2019 spisane wot:
18. junija 1994 załožichu na cyrkwinskim dnju w Njeswačidle Serbske ewangelske towarstwo (SET). Bywši Hrodźišćanski farar Jan Malink bě trěbnosć tajkeho towarstwa nastorčił. Spočatnje bě jemu 48 ludźi přistupiło. Na internetnej stronje SET rěka, zo njeje dźensniši dźeń lochko­ z ewangelskim Serbom być. Wšako su mjeńšina w němskorěčnych wosadach. Přiwšěm nochcedźa zapomnić swoje namrěwstwo a chcedźa w tradiciji prjedownikow zhromadnje skut­kować. Towarstwo spěchuje ewangelske žiwjenje w najwšelakorišich wobłukach, štož je so jemu minjene 25 lět wuspěšnje radźiło. Tak podpěruje wšelake ewan­gelske swjedźenje w maćeršćinje a lětny Serbski cyrkwinski dźeń. Dale stara so wo namrěwstwo swojich prjedownikow a wo pomniki, kaž je to na přikład wopomnjenski kamjeń za fararja Jana Ki­liana na Kotečanskim kěrchowje. Runje tak zamołwja SET wudawanje měsačnika Pomhaj Bóh, Ochranowske hesła, Serbski lekcionar a dalše publikacije. SET ma zaměr,­ „w najlěpšej tradiciji prjedow­nikow“ dale skutkować. Bianka Šeferowa

Budyšin (SN/bn). „Znaki pominaki ko­po­laki“ rěka nowa, w Ludowym nakładni­stwje Domowina wušła kniha, w kotrejž awtorki Róža Domašcyna, Měrka Mětowa a Měrana Cušcyna we formje episkeje basnje literarisce po Łužicy pućuja. Njewšědna wosebitosć publikacije je, zo wopřijima tekst dohromady 39 štučkow ze staj­nje 13 wjeršemi. A kóžda štučka na předchadźacu z pjera jednotliweje spisowaćelki nawjazuje.

Aliěrowane wójsko w Normandiji

pjatk, 14. junija 2019 spisane wot:

14. junija 1944 poradźi so ameriskim wojakam w Normandiji wot štyrjoch němskich diwizijow horco zakitowanu frontowu liniju před Saint-Sauveurom-le-Vicomte přełamać a město dwaj dnjej po tym wuswobodźić. Zdobom docpěchu Američenjo zaso přibrjóh Atlantika a postupowachu na wjetše přistawne město Cherbourg, kotrež potom 23. junija zdobychu. Tak zahaji so ofensiwa aliěrowaneho wójska do wot Němcow wobsadźeneje Francoskeje.

Po přizemjenju wosom diwizijow a tankow antihitlerskich zwjazkarjow 6. junija 1944 w Normandiji wutworichu ameriscy a jendźelscy wojacy tam tři sylne zepěranišća. Wone sahachu wot Atlantika dźesać kilometrow do francoskeho kraja. 6. junija 1944 – na tak mjenowanym D-dayju – dósta so něhdźe 150 000 ameriskich, jendźelskich a kanadiskich wojakow do Normandije a k zaliwej rěki Seine, hdźež su skónčnje dołho wočakowanu zapadnu frontu w Europje wutworili. Ně­hdźe 7 000 łódźow a 1 100 lětadłow zwjazkarjow transportowaše a škitaše jich před jenož 50 němskimi honjakami.

nawěšk

SERBSKE NOWINY podpěruja:

Novi Sad – kulturna stolica Europy

nowostki LND