Skomdźena šansa

pjatk, 02. awgusta 2019 spisane wot:
Nastupajo Fontanowu wustajeńcu njeje so komunikacija mjez Serbskim institutom a Maćicu Serbskej na jednym a měšćanskim a Serbskim muzejom Choćebuz na tamnym boku po zdaću cyle tak radźiła. Na čim to zaleži, móžeš jenož tukać. Fakt je, zo njeje – tež němska – zjawnosć wo tym zhoniła, kak bě so Theodor Fontane ze słowjanskimi korjenjemi wobydlerstwa Braniborskeje a Mecklenburgskeje zaběrał a ze sympatiju na Serbow hladał. Frido Mětšk je 1969 na zwěsćenje germanista skedźbnił, zo bě „pruska literatura dołhi čas kapitl ,Wendojo w Marce‘ napadnje ignorowała“. Zo stej to nětko tež Choćebuskej muzejej činiłoj a so za hinaše ćežišćo wustajeńcy rozsudźiłoj, ma za­wěsće wšelakore přičiny. Zo je lóšo Błóta do srjedźišća stajić, tež k tomu słuša. Čehodla pak njejstej Maćica a Serbski institut samej šansu jubilejneho lěta wužiwałoj, měnjo, zo ma Fontane tajki wuznam za Serbow? Cordula Ratajczakowa

Hańža Hernaštec

pjatk, 02. awgusta 2019 spisane wot:

2. žnjenca 1769 bě we Wojerecach struchły podawk: Na torhošću města wotprawi kat z mječom 19lětnu Hańžu Hernaštec. Čehodla bě sudnistwo z Rachlowa pochadźacu holcu k smjerći zasudźiło? Hižo w starobje jědnaće lět dyrbješe wona jako kruwarka na knježi dwór do Wulkich Ždźarow hić. Tam je njesmilnje roboćiła. Maličkosćow dla ju často pochłostachu, nuzowachu ju samo ze skotom w chlěwje spać. Jako ju knježk 30. žnjenca 1768 wumo­cować spyta, so Hańža wobaraše a ze zadwělowanja z latarnju knježu wowčernju zapali. Smjerći by so hišće­ wuwi­nyć móhła, by-li so na syna knježka wudała. To pak wona raznje wotpokaza. Tak dźěše jako čestna njewjesta zdra­sćena k wotprawnišću.

Pawoł Kmjeć z Chrósćic, znaty awtor nabožnych a historiskich hrow, wuži wosud Hańže Hernaštec a spisa dramu z jeje mjenom. Wjesna dźiwadłowa skupina hru 21. jutrow­nika 1960 w Kulowje prěni raz předstaji. Dalše wustupy z přemóžacym wuspěchom běchu na dalšich wosom městnach w Serbach a samo dwójce w Słowakskej. Hłownu rólu Hańže Her­na­štec bě Hilža Kochec (pozdźišo Šołćina) z Noweje Wjeski hrała. Mikławš Krawc

Wot prezentacije ansamblow srjedźoeuropskich krajow k poskitkam z pjeć kontinentow

Na IV. festiwalu kónc junija 2001 je štyrista serbskich a třista wukrajnych ludowych wuměłcow wjace hač 9 000 zahorjenych přihladowarjow zawjeseliło, mjez nimi prezidenta Sakskeho krajneho sejma Ericha Iltgena (CDU). Najdlěši puć k nam měješe georgiski ansambl „Schiwi“ ze stolicy Tbilissija, kotryž bě pjeć dnjow z busom po puću. Z temperamentnymi a elegantnymi rejemi postarachu so Geor­gičenjo wo błyšćaty wjeršk programow. Skupiny „Bodrog“ Madźaroněmcow, „Hajdenjaki“ Chorwatow z Dolnjeje Pulje w awstriskim Gradźišću, „Csango“ Madźarow z Rumunskeje, „Kliszczacy“ Góralow, „Kyczera“ a „Kaszuby“ z Pólskeje a w Čěskej bydlacych młodych Grjekow w narodnej drasće swojeje stareje domizny žnějachu za předstajenja wichorojty přiklesk. Jara skutkownje su Chróšćanscy šulerjo na wohroženje swojeje­ Serbskeje srjedźneje šule „Jurij Chěžka“­ předstejaceho zawrjenja 5. lětnika dla w swjedźenskim ćahu a na swje­dźenišću skedźbnjeli.

Waršawscy zběžkarjo rjekowsce wojowali

štwórtk, 01. awgusta 2019 spisane wot:

Dźensa popołdnju wokoło 17 hodź. su po cyłej Pólskej zwony zwonili a sireny wuli. Kaž hižo w zańdźenych lětach ludźo mjelčicy stejo wostachu, schilichu hłowu a pokřižowachu so, spominajo tak na historiski podawk před 75 lětami. 1. awgusta 1944 wudyri Waršawski zběžk přećiwo němskim fašistam. Rozkazowanišćo Armije Krajoweje bě po dorěčenju z eksilnym knježerstwom w Londonje swojim něhdźe 6 000 ilegalnym wojowarjam we Waršawje za wuswobodźenje pólskeje stolicy wojować přikazało. Přičina bě, zo so Sowjetska armeja Waršawje bližeše, hačkuli bě hišće na sto kilometrow zdalena.

1. awgust 1944 bu přiwšěm jako za­zběh boja wuzwoleny, dokelž poda so mini­sterski prezident eksiloweho knježerstwa Stanisław Mikołajczyk tón dźeń wječor do Moskwy, zo by ze sowjetskim knježerstwom wo přichodźe kraja jednał. 1. awgusta dopołdnja bě ludowy komi­sariat (ministerstwo) za wonkowne naležnosće sowjetskeho knježerstwa zdźělił, zo Sowjetski zwjazk jeničce 21. julija 1944 wutworjene knježerstwo Pólskeho komiteja narodneho wuswobodźenja jako prawe a za kraj płaćiwe mócnarstwo připóznawa.

Časopis z Lipska „Njeknicomnik“

štwórtk, 01. awgusta 2019 spisane wot:

Mjeztym druhi raz wotmě so njedawne mjezynarodne zetkanje Syće młodych akademikarjow-sorabistow w Budyskim Serbskim instituće. Pjatnaće referentow je tam wo swojich slědźenjach rozpra­wjało. Někotrych z nich w małym serialu předstajimy.

Lipsk (mhb/SN). Lipšćanski „Njeknicomnik“ wuchadźa měsačnje wot minjeneho decembra jako njewotwisny studentski projekt. Zaměr wosomstronskeho časo­pisa je, etablěrować swobodny forum za hornjo- a delnjoserbskich studentow w Lipsku – undergroundowe łopjeno zwonka oficialnych serbskich medijow, kritiske, satiriske a na nazhonjenja młodych dorosćenych wusměrjene. Wažne su wariěrowace přiłohi, při čimž steja wosebje „obscenity“ za lózyski charakter Njeknicomnika. Wizualna eksploziwnosć a eksperimentalne wašnje přistupa wučinjatej časopis runje tak kaž łamanje stilow a wočakowanjow serbskeho časopismowstwa.

Tajki a hinaši „boom“ w Sakskej

štwórtk, 01. awgusta 2019 spisane wot:

Pod hesłom „Boom – 500 lět industrijna kultura w Sakskej“ wotměje so klětu 4. sakska krajna wustajeńca, a to wot 25. apryla do 1. nowembra z centralnej přehladku w tak mjenowanym Audi-twarjenju w Zwickauwje a na pjeć dalšich­ wažnych městnach za tamniše industrijne stawizny.

Wot prezentacije ansamblow srjedźoeuropskich krajow k poskitkam z pjeć kontinentow

Ličbu třinaće mnozy njelubuja, dokelž maja ju za ličbu njezboža. W prěnim julij­skim tydźenju smy, njehladajo na njeluboznu ličbu, XIII. mjezynarodny folklorny festiwal „Łužica 2019“ w Budyšinje, Hochozy a předewšěm w Chrósćicach, wuběrnje a wjesele woswjećili. Krasny swjatk folklory a zhromadnosće mjez ludami bě wulkotny wuspěch a rekord wopytarjow porno předchadźacym festiwalam. Sam běch třinaty króć jako wopytowar a předewšěm nowinar na tutym swjatku, sym wo nim rozprawjał a jón publicistisce sobu přihotował. Móžu tuž přirunać a wobkrućić, zo bě chwa­lobne hódnoćenje předsydy Domowiny Dawida Statnika a předsydy přihotowan­skeho komiteja Marka Kowarja prawe. 22 000 hosći njebě dotal na žanym fe­stiwalu. Wuměłcy z dwanaće krajow su lětsa zahorjenym přihladowarjam krasne a pisane dožiwjenja skićili.

Wustajeńca muzeja w kontejneru

srjeda, 31. julija 2019 spisane wot:
Nowy wuchodny jězor pola Choćebuza njedóstawa tele dny ani kapki wody. Najebać to je bywša brunicowa jama wosrjedź transformaciskeho procesa. Choćebuski měšćanski muzej to z wustajeńcu direktnje na kromje přichodneho jězora při tamnišej wuhladnej wěži podpěruje. Tak mjenowana „hladanska boksa“ je wot zašłeho pjatka přistupna. Za to su bywši namórski kontejner přetwarili a barbnje wuho­towali. Hórni­cy a bagry symbolizuja stawizny regiona. Foto: Michael Helbig

Za solidarnu towaršnosć

wutora, 30. julija 2019 spisane wot:

Akcija „Hdy, hdyž nic nětko“ z diskusijemi, dźěłarničkami a koncertami

Budyšin (SN/bn). Pod hesłom „Hdy, hdyž nic nětko“ je Berlinske towarstwo samsneho mjena minjeny kónc tydźenja na wjacorych městnosćach Budyšina kulturne a politiske zarjadowanja wuhotowało. Zhromadnje z wjacorymi lokalnymi a regionalnymi partnerami chcychu organizatorojo wobydlerjow do diskusije wo aktualnych temach wjesć. Zaměr zarjadowanjow bě, demokratiju skrućić.

Pjatk zahajichu akciju z dźěłarničku w Budyskim młodźinskim klubje Kurti. Tam rozjimachu wobdźělnicy zakładne prašenja, kak ludźi do politiskeho žiwjenja zawjazać a na kotre wašnje je wě­cowny, na konkretne wuslědki wusměrjeny diskurs móžny. Wječor pokazachu w Serbskim domje film „Misija Lifeline“, wobswětlacy čestnohamtske dźěło wuchowarjow ćěkancow z nuzy na morju.

Budyšin (SN/CoR). Galerija Budyskeho wuměłstwoweho towarstwa na Hrodowskej přiwabi hobersku syłu zajimcow, ko­třiž­ su pjatk wječor na wotewrjenje wu­stajeńcy Ingerosy Jänichen-Kucharskeje a Isy Bryccyneje přišli. Mjez nimale sto wopytowarjemi, mjez kotrymiž běchu­ někotři Serbja, dožiwi je něhdźe 20 zahajenje z wulkimi woknami do galerije hladajo, štož měješe nastupajo nutřkownu temperaturu tež swoju lěpšinu.

nawěšk

SERBSKE NOWINY podpěruja:

Novi Sad – kulturna stolica Europy

nowostki LND